Üsküdar Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Müdür Yardımcısı ve Acil Durum ve Afet Yönetimi Program Başkanı Öğr. Gör. Esad Sadık Demirtaş, 12 Kasım Afet Eğitimi Hazırlık Günü dolayısıyla Türkiye'nin afetlere hazırlık sürecini değerlendirdi. Bireysel önlemlerden kurumsal sorumluluklara, afet eğitimlerinden gönüllülük çalışmalarına kadar pek çok başlıkta açıklamalarda bulunan Demirtaş, afetlere hazırlığın günlük yaşamın bir parçası olması gerektiğini söyledi.
Afet yönetiminde önleyici çalışmalar öne çıkıyor
Türkiye'nin afet yönetimi konusunda kurumsal bir yapıya ve müdahale planlarına sahip olduğunu belirten Demirtaş, hazırlık sürecinin yalnızca planların varlığıyla değerlendirilemeyeceğini ifade etti. Binaların güvenliği, yerel müdahale kapasitesi ve kurumlar arasındaki koordinasyonun da dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Son büyük depremlerin ardından hazırlanan resmî raporların güvenli yapılaşma ve denetim konularındaki ihtiyaçları ortaya koyduğunu belirten Demirtaş, şöyle konuştu:
“Buradan çıkaracağım temel ders şu: Afet sonrasında müdahale edebilmek kadar, öncesinde kayıpları azaltacak yatırımları yapmak da belirleyicidir. Deprem, sel, yangın ve heyelan için bulunduğumuz yerin tehlikelerine uygun hazırlık yapmalıyız.”
Ailelerin afet planı önceden hazır olmalı
Afet bilincinin yaşanılan çevredeki riskleri tanımakla başladığını belirten Demirtaş, ailelerin olası bir afet durumunda nasıl hareket edeceklerini önceden kararlaştırmaları gerektiğini söyledi.
Buluşma noktalarının ve iletişim yöntemlerinin belirlenmesi, güvenli çıkış yollarının öğrenilmesi, dolapların sabitlenmesi ve acil durum çantalarının hazırlanması gerektiğini kaydeden Demirtaş, çocuklar, yaşlılar, engelliler ve düzenli ilaç kullananların ihtiyaçlarının da planlamaya dahil edilmesi gerektiğini dile getirdi.
Her afet için farklı önlem gerekiyor
Afet sırasında uygulanması gereken doğru davranışların olayın türüne göre değiştiğini ifade eden Demirtaş, depremde sarsıntı devam ederken merdivenlere yönelmek yerine çök-kapan-tutun hareketinin uygulanması gerektiğini belirtti. Yangınlarda ise güvenli çıkış yollarının bilinmesinin önem taşıdığını söyledi.
Afet sonrasında hasarlı yapılardan uzak durulması, kişisel güvenliğin kontrol edilmesi ve yetkililerin açıklamalarının takip edilmesi gerektiğini aktaran Demirtaş, ilk yardım bilgisinin de uygulamalı eğitimlerle kazanılması gerektiğine dikkat çekti.
Kurumların sorumluluğu da belirleyici
Afetlerde can ve mal kayıplarının azaltılmasının yalnızca bireysel önlemlerle mümkün olmayacağını vurgulayan Demirtaş, güvenli yapılaşma, altyapı, dere yataklarının korunması, denetim ve kamu hizmetlerinin devamlılığının kurumsal sorumluluklar arasında bulunduğunu ifade etti.
Bireylerin kendi yaşam alanlarında önlem alabileceğini ancak büyük kayıpların önlenmesinde kurumların görevlerinin ayrı bir öneme sahip olduğunu belirten Demirtaş, şu değerlendirmede bulundu:
“Benim değerlendirmem, büyük kayıpları azaltmanın temelinin güvenli yerleşimler ve işleyen kurumlar olduğudur. Bireysel hazırlık bu temeli güçlendirir. Vatandaştan hazırlıklı olmasını isterken kurumların sorumluluklarını da açıkça konuşmalıyız.”
Yanlış bilgiler afet anında risk oluşturuyor
Afet dönemlerinde korku ve belirsizliğin yanlış kararlar alınmasına neden olabileceğini belirten Demirtaş, doğrulanmamış tahliye çağrıları, eski görüntüler ve yanlış konum bilgilerinin tehlikeyi artırabileceğini söyledi.
Afet iletişiminde kurumların açık, anlaşılır ve birbiriyle tutarlı açıklamalar yapması gerektiğini kaydeden Demirtaş, vatandaşlara da paylaşım yapmadan önce bilgilerin kaynağını ve tarihini kontrol etmeleri çağrısında bulundu. AFAD, valilik ve ilgili kurumların duyurularının takip edilmesinin önemini vurguladı.
Tatbikatlar eksikleri ortaya çıkarıyor
Okullar, üniversiteler, hastaneler ve iş yerlerinin afet hazırlıklarının farklı ölçütlerle değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Demirtaş, bina güvenliği, kaçış yolları, görev dağılımı ve hizmetlerin devamlılığının ayrı ayrı incelenmesi gerektiğini belirtti.
Tatbikatların afet planlarının işlerliğini test ettiğini söyleyen Demirtaş, tahliye sırasında yaşanabilecek yığılmaların, desteğe ihtiyaç duyan kişilere kimin yardımcı olacağının ve toplanma alanlarında sayımın nasıl yapılacağının uygulamalarla görülebileceğini aktardı. Tatbikat sonrasında belirlenen eksikliklerin giderilmesi ve düzeltmelerin takip edilmesi gerektiğini de sözlerine ekledi.
AFAD gönüllülüğüne davet
Afet hazırlığının yıl boyunca devam etmesi gerektiğini belirten Demirtaş, eğitimlerin okullarda, üniversitelerde, mahallelerde ve iş yerlerinde düzenli olarak sürdürülmesinin önemine değindi.
Toplumsal dayanıklılığın artırılmasında gönüllülük çalışmalarının da önemli bir yere sahip olduğunu ifade eden Demirtaş, Destek AFAD Gönüllüsü eğitimlerinin yardım etme isteğini bilgi ve beceriyle buluşturduğunu söyledi. Gönüllülerin arama kurtarma, yangın, ilk yardım ve insani yardım gibi alanlarda profesyonel ekiplere destek verebilecek şekilde yetiştirildiğini belirtti.
Üniversitelerde öğrencilerle öğretim elemanlarının afet eğitimlerine birlikte katılmasını öneren Demirtaş, kazanılan bilgilerin düzenli uygulama ve tatbikatlarla pekiştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Demirtaş, sözlerini şu çağrıyla tamamladı:
“AFAD’ın belirlediği şartları sağlayan ve eğitimlere zaman ayırabilecek herkese AFAD gönüllüsü olmasını tavsiye ediyorum. Gönüllülük, yardım etme isteğini eğitim ve sorumlulukla buluşturmanın önemli bir yoludur. Özellikle Destek AFAD Gönüllüsü eğitimlerine katılarak bilgi ve becerilerimizi geliştirebilir, ihtiyaç duyulduğunda yetkinliklerimiz doğrultusunda ve görevli ekiplerin koordinasyonunda topluma katkı sunabiliriz. Öğrencilerimizi, öğretim elemanlarımızı ve vatandaşlarımızı bu sürecin bir parçası olmaya davet ediyorum.”
