Yargıtay, emeklilik hesaplamalarına ilişkin tartışmalara son noktayı koyan önemli bir karara imza attı. Prim ödemesi ve bordro kaydı bulunmayan sigorta girişlerinin, tek başına emeklilik başlangıç tarihini geriye çekmeye yetmeyeceği hükme bağlandı. Yüksek Mahkeme, SGK sisteminde görünen bir girişin değil, fiilî çalışmanın esas alınması gerektiğini vurguladı.
“İşe giriş bildirgesi tek başına yeterli değil”
Türkiye gazetesinde yer alan habere göre; Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, yıllar önce adına sigorta girişi yapılmış olmasına rağmen prim bildirimi bulunmayan bir vatandaşın açtığı davayı emsal niteliğinde değerlendirdi. Kararda, işe giriş bildirgesinin tek başına sigortalılık başlangıcını ispatlamaya yeterli olmadığı açıkça ifade edildi.
Davanın geçmişi: 1992 yılı tartışması
Karara konu olayda M.R. adlı davacı, 16 Şubat 1992’de Çanakkale’de bir şirkette çalışmaya başladığını ve aynı gün adına düzenlenen işe giriş bildirgesinin SGK’ya verildiğini belirterek dava açtı. Davacı, bu tarihin sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesini talep etti.
SGK ise, söz konusu döneme ilişkin prim bildirgesi ve dönem bordrolarının bulunmadığını, bu nedenle yalnızca işe giriş belgesine dayanılarak sigorta başlangıcının kabul edilemeyeceğini savundu.
Yerel mahkemeler kabul etti, Yargıtay bozdu
Çanakkale İş Mahkemesi, davacının bir gün de olsa sigortalı çalıştığı kanaatine vararak sigorta başlangıç tarihini 16 Şubat 1992 olarak kabul etti. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi de bu kararı onadı.
Ancak SGK’nın temyiz başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, kararları bozdu.
Somut delil şartı vurgusu
Yargıtay, fiilî çalışmanın ispatı için şu unsurların birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti:
-
Bordro ve prim kayıtları
-
Ücret ödemelerine ilişkin belgeler
-
İş yeri kayıtları
-
Tanık beyanları
-
Komşu iş yeri araştırmaları
Dosyada; bordro bulunmaması, dinlenen tanığın davacıyı hatırlamaması ve çevre iş yerleriyle ilgili araştırma yapılmaması eksik inceleme olarak değerlendirildi.
“Resen araştırma ilkesi uygulanmalı”
Yüksek Mahkeme, sosyal güvenlik davalarında resen araştırma ilkesinin geçerli olduğunu hatırlattı. Kararda; SGK, belediye, zabıta, maliye, meslek odaları ve muhtarlık aracılığıyla komşu iş yerlerinin ayrıntılı biçimde araştırılması gerektiği belirtildi.
Aynı dönemde iş yerinde ya da çevrede çalışan kayıtlı çalışanların ve iş yeri sahiplerinin tespit edilerek, davacının çalışma süresi ve niteliği hakkında bilgi alınmasının zorunlu olduğu vurgulandı.
Dosya yeniden yerel mahkemeye gönderildi
Bu gerekçelerle Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesi kararını kaldırdı, ilk derece mahkemesinin hükmünü bozdu ve dosyayı yeniden karar verilmek üzere yerel mahkemeye gönderdi.
Binlerce kişi için emsal niteliğinde
Karar, geçmişte “sigorta girişi var ama prim yok” gerekçesiyle emeklilik tarihini öne çekmeyi planlayan binlerce kişi açısından emsal niteliği taşıyor. Uzmanlara göre, bundan sonraki süreçte yalnızca SGK kaydı değil, fiilî çalışmanın güçlü delillerle ispatı belirleyici olacak.
