ABD’deki Arizona Üniversitesi’nden sinir bilimcilerin gerçekleştirdiği araştırma, ileri yaşlarda beyinde meydana gelen hafıza değişimlerine ilişkin dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Araştırmada, yaşlılık dönemindeki zihinsel değişimlerin beynin yıpranmasından kaynaklanmak yerine, birikmiş tecrübelerin daha verimli kullanılabilmesi için gerçekleşen bir yeniden yapılanma olabileceği belirtildi.
Bilim insanları, yaşlılıkta beynin çalışma biçiminin değiştiğini ve bu sürecin yalnızca zihinsel kapasite kaybı üzerinden değerlendirilmesinin doğru olmayabileceğini savundu. Çalışmada, çocukluk dönemindeki nörolojik değişimlere benzer bir sürecin ileri yaşlarda da yaşandığı öne sürüldü.
Beyin günlük detaylar yerine büyük resme odaklanıyor
Araştırmaya göre yaş ilerledikçe, anlık ve ayrıntılı hafızada önemli rol oynayan hipokampusun etkisi azalırken, genel bilgi ve deneyimlerin işlenmesinde görev alan ön beyin kabuğu daha fazla öne çıkıyor.
Araştırmacılar, hipokampusun yüksek miktarda enerji tüketen bir yapı olduğuna dikkat çekti. Beynin kaynaklarını daha verimli kullanabilmek ve gençlik döneminde edinilen büyük miktardaki bilgiyi düzenleyebilmek amacıyla görev dağılımında değişiklik yaşandığı belirtildi.
Çalışmada ayrıca bazı sinirsel bağlantılar ile sinaps ağlarının yaşlılıkta zayıflamak yerine güçlenebildiği tespit edildi. Buna göre beynin önceliğinin günlük ve önemsiz ayrıntıları hatırlamak yerine toplumsal bilgi aktarımı, birikmiş tecrübe ve sosyal ilişkileri yönetmeye kaydığı ifade edildi.
Alzheimer araştırmaları için yeni bir yaklaşım
Çalışmanın başyazarı psikolog Fabian-Xose Fernandez, yaşlanmanın yalnızca kayıp ve zihinsel çöküş üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, “Normatif yaşlanmayı yalnızca bir zihinsel çöküş ve kayıp hikayesi olarak okursak büyük resmi kaçırırız. Yaşlı beyin genç beyinden çok daha farklı işlevler, özellikle depolanmış uzmanlığın paylaşımı için optimize edilmiştir” değerlendirmesinde bulundu.
Araştırmacılar, beynin doğal adaptasyon sürecinin daha iyi anlaşılmasının tıp açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini belirtti. Sağlıklı zihinsel yeniden yapılanma ile hastalığa bağlı değişimler arasındaki sınırların belirlenmesinin, Alzheimer’ın biyolojik belirtilerinin normal yaşlanmadan daha erken ve daha net biçimde ayrılmasına katkı sağlayabileceği ifade edildi.
