Okulların açılmasına sayılı günler kala ailelerin hazırlıkları sürerken, çocukların kullanacağı okul çantaları da yeniden gündeme geldi. Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölüm Başkanı Doç. Dr. Hikmet Uçgun, çanta seçiminde çocuğun boyu, kilosu ve fiziksel kapasitesinin dikkate alınması gerektiğini belirtti. Uçgun, çantanın hafif, vücut ölçülerine uygun ve iki omuzda taşınmasının önemine dikkat çekti.
Uygun olmayan çanta ağrıya yol açabilir
Çocukluk ve ergenlik döneminde kas-iskelet sisteminin gelişiminin devam ettiğini belirten Uçgun, çocuğun kapasitesini aşan veya vücuda uygun olmayan çantaların uzun süre taşınmasının çeşitli yakınmalara neden olabileceğini ifade etti.
Uçgun, "Çocuğun fiziksel kapasitesine göre fazla ağır olan veya vücuduna uygun olmayan bir çantayı özellikle uzun süre taşımak; yürüyüş sırasında gövdenin öne doğru eğilmesine, omuzların öne gelmesine ve kasların normalden daha fazla çalışmasına neden olabilir. Bunun sonucunda omuz, boyun ve sırt bölgesinde yorgunluk, hassasiyet ve ağrı görülebilir" dedi.
Ağır çanta konusunda yanlış anlaşılmaya dikkat
Çanta ağırlığının tek başına değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Uçgun, taşıma süresi, taşıma şekli, çocuğun yaşı, fiziksel kapasitesi ve günlük hareket düzeyinin birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.
Uçgun, "Burada önemli bir noktayı özellikle vurgulamak gerekir: ‘Ağır okul çantası çocukta mutlaka kalıcı omurga bozukluğu oluşturur’ şeklinde bir çıkarım bilimsel olarak doğru değildir. Mevcut araştırmalar okul çantasının ağırlığı ile çocuklarda bel ağrısı arasında tek başına doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi olduğunu kesin olarak ortaya koymamaktadır. Çantanın ağırlığının yanı sıra ne kadar süre taşındığı, nasıl taşındığı, çocuğun yaşı, fiziksel kapasitesi ve günlük aktivite düzeyi birlikte değerlendirilmelidir" diye konuştu.
Çanta seçiminde vücut ölçüleri önemli
Doğru çanta seçiminde önceliğin çocuğun vücut ölçülerine uygunluk ve kullanım kolaylığı olması gerektiğini belirten Uçgun, çocuk büyüdüğünde de kullanılabileceği düşüncesiyle fazla büyük çanta alınmaması gerektiğini ifade etti.
"Çanta mümkün olduğunca hafif olmalı ve çocuğun vücut ölçülerine uygun seçilmelidir. ‘Büyüyünce de kullanır’ düşüncesiyle çocuğun gövdesine göre çok büyük bir çanta almak doğru bir yaklaşım değildir.
İki omuz askısı bulunan sırt çantaları tercih edilmeli; askılar geniş, mümkünse destekli ve ayarlanabilir olmalıdır. Çanta her iki omuza takılmalı ve sırta mümkün olduğunca yakın durmalıdır. Çantanın alt kısmının bel seviyesinin çok aşağısına sarkmaması önemlidir. Göğüs veya bel kemeri bulunan modeller, özellikle yükün fazla olduğu durumlarda çantanın vücuda daha yakın ve dengeli taşınmasına yardımcı olabilir."
Ağır kitaplar sırta yakın konulmalı
Çantanın içindeki eşyaların yerleşiminin de taşıma açısından önem taşıdığını belirten Uçgun, ağır kitap ve materyallerin sırta yakın bölmelere, hafif eşyaların ise dış bölmelere yerleştirilmesini önerdi.
Uçgun, "Ağır kitap ve materyaller sırta yakın bölmelere, daha hafif eşyalar ise dış bölmelere yerleştirilebilir. Böylece yükün vücuttan uzaklaşarak çocuğu geriye doğru çekmesi azaltılabilir" dedi.
Ailelerin çantaları zaman zaman tartabileceğini belirten Uçgun, literatürde çanta ağırlığının çocuğun vücut ağırlığının yaklaşık yüzde 10'u civarında tutulmasının sık kullanılan pratik bir referans olduğunu söyledi. Ancak bu oranın kesin bir güvenli-güvensiz sınırı olmadığını vurguladı.
"Çocuğun çantayı taşırken zorlanması, ağrı hissetmesi veya duruşunu belirgin biçimde değiştirmesi rakamlardan daha önemli uyarı işaretleridir" diyen Uçgun, çocukların fiziksel olarak verdiği sinyallerin dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
Çantanın taşındığı süre de önemli
Özellikle okula yürüyerek gidip gelen çocuklarda yalnızca çantanın ağırlığının değil, taşıma süresinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Uçgun, uzun süre taşınan yükün yorgunluğu artırabileceğini söyledi.
"Burada yalnızca ‘Çanta kaç kilogram?’ sorusuna değil, ‘Çocuk bu çantayı ne kadar süre taşıyor?’ sorusuna da bakmamız gerekiyor" diyen Uçgun, servisle okula giderek çantasını kısa süre taşıyan çocukla aynı ağırlıktaki çantayı 20-30 dakika yürüyerek taşıyan çocuğun aynı yüklenmeye maruz kalmadığını belirtti.
Çocuğun çantayı taşırken sürekli öne eğilmesi, omuz askılarını eliyle desteklemesi, sık sık çantayı çıkararak dinlenmesi ya da boyun, omuz ve sırt ağrısından şikayet etmesi yükün fazla olduğuna işaret edebiliyor.
Ağır çanta, yürüyüşün önüne geçmemeli
Çanta ağırlığı nedeniyle çocukların günlük fiziksel aktivitelerden uzaklaştırılmaması gerektiğini belirten Uçgun, okula yürüyerek gitmenin çocuklar açısından değerli bir hareket olduğunu söyledi.
"Buradan ‘Çocuk ağır çanta taşıyor, o halde okula yürümemeli’ sonucu da çıkarılmamalıdır. Tam tersine, yürüyüş çocuklar için son derece değerli bir fiziksel aktivitedir. Çözüm yürüyüşü azaltmak değil; gereksiz yükü azaltmak ve çantayı çocuğa uygun hale getirmektir" dedi.
Uçgun, okulların da çanta yükünün azaltılmasına katkı sağlayabileceğini belirterek her gün tüm kitapların taşınmasını gerektirmeyen ders programları, okul dolapları ve dijital materyallerin doğru kullanımının günlük yükü azaltabileceğini ifade etti.
Çocukların sağlıklı gelişimi için hareket önemli
Sağlıklı bir kas-iskelet sistemi için yalnızca okul çantasına odaklanılmaması gerektiğini belirten Uçgun, çocukların gün içerisindeki hareketliliğinin önemine dikkat çekti.
"Çocukların koşmasına, zıplamasına, tırmanmasına, bisiklete binmesine, oyun oynamasına ve farklı sporları deneyimlemesine fırsat verilmelidir. Çocukluk dönemindeki hareket yalnızca kasları değil, kemik yapısını, denge ve koordinasyonu, kalp-akciğer kapasitesini ve motor becerileri de geliştirir."
Uçgun, ailelere yönelik önerilerini ise şöyle özetledi:
"Hafif, çocuğun boyutlarına uygun ve iki omuzda taşınan bir çanta tercih edin; içine gerçekten o gün ihtiyaç duyulanları koyun ve çocuğunuzu hareket etmekten korumayın, hareket etmesi için fırsat oluşturun."
Uçgun, "Sağlıklı bir omurga için en iyi yatırım yalnızca doğru çantayı almak değil; hareketli bir çocukluk oluşturmaktır" dedi.
