Ege Üniversitesi, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü vefatının 88. yıl dönümünde düzenlenen bilimsel panelle andı. Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi iş birliğinde gerçekleştirilen “Ebediyete İntikalinin 88. Yılında Atatürk’ü Anma Paneli: Türk Dünyasında Atatürk” başlıklı etkinlikte, Atatürk’ün Türk dünyasındaki yeri ve bıraktığı miras konuşuldu.
Moderatörlüğünü Ege Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Vehbi Günay’ın yaptığı panele, Prof. Dr. Alimcan İnayet, Doç. Dr. Beycan Hocaoğlu ve Dr. Öğr. Üyesi Kamal Salimov konuşmacı olarak katıldı. Panelde Atatürk’ün farklı coğrafyalardaki algısı, tarihsel ve kültürel yönleriyle değerlendirildi.
Atatürk’ün mirası bilimsel açıdan değerlendirildi
Panelin açılışında konuşan Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Atıf Akgün, Atatürk’ü saygı ve minnetle andıklarını belirterek etkinliğe katkı sunanlara teşekkür etti.
Panelin moderatörlüğünü üstlenen Prof. Dr. Vehbi Günay ise Atatürk’ün Türk milleti açısından önemine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
“Seksen sekiz yıl önce, devletimizin kurucu önderi Gazi Mareşal ve Cumhurbaşkanımız Mustafa Kemal Atatürk, elli yedi yaşında hayata veda etti. Kendisine Allah’tan rahmet diliyorum. Mekânı cennet olsun. Türk milletinin geçtiğimiz yüzyılda yetiştirdiği bu en büyük lideri, komutanı ve devlet adamını; 'Varlıkta bir fevkaladelik varsa Türk olarak dünyaya gelmiş olmamdır' diyerek kendisini milletine adayan ve varlığını Türk varlığına armağan eden bilge liderimizi, her yıl olduğu gibi bugün de rahmet ve minnetle anıyoruz. Hatırasını yâd ediyor, manevi huzurunda saygıyla eğiliyoruz. Bugünkü panelimizde, Cumhuriyetimizin kurucusu Atatürk’ün Türkiye dışındaki coğrafyalarda nasıl görüldüğünü ve algılandığını, yine o topraklara mensup değerli hocalarımızdan dinleyeceğiz. Bir başka ifadeyle; Atatürk’ün fikir dünyasının gelişiminde büyük etkisi olan merhum Ziya Gökalp’in 'büyük ve ebedi ülke' olarak tanımladığı Turan coğrafyasındaki Atatürk algısını ele alacağız.”
Türkistan’da bağımsızlığın sembolü oldu
Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Alimcan İnayet, Atatürk’ün Türkistan’dan Uzak Doğu’ya kadar uzanan geniş coğrafyada emperyalizme karşı mücadelenin ve bağımsızlığın simgesi olarak görüldüğünü anlattı.
Atatürk’ün farklı milletler için ilham kaynağı olduğunu belirten İnayet, Kaşgar’da yayımlanan “Şark-i Türkistan Hayatı” gibi yayınlarda Türkiye’deki reformların ve Atatürk’ün uluslararası itibarının övgüyle ele alındığını ifade etti. Çin lideri Çan Kay Şek’in de Atatürk’ün mücadelesini kendi milletine örnek gösterdiğini aktaran İnayet, Kurtuluş Savaşı döneminde Türkistan halkının Atatürk’e hediye ettiği Kur'an-ı Kerim ve üç kılıcın iki coğrafya arasındaki tarihi bağın önemli göstergeleri olduğunu söyledi.
Azerbaycan ile Türkiye arasındaki bağa dikkat çekildi
Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü bünyesinde görev yapan Dr. Öğr. Üyesi Kamal Salimov, Azerbaycan halkının Atatürk’e duyduğu sevgi ve saygıyı ele aldı.
Azerbaycan tarihinde 1918’den günümüze kadar farklı yönetimler ve liderler görev yapsa da Atatürk’ün her dönemde saygıyla anıldığını belirten Salimov, Kafkas İslam Ordusu’nun Bakü’yü kurtarmasıyla güçlenen tarihi kardeşliğe değindi.
Salimov, Atatürk’ün 1921 yılında Azerbaycan Elçisi İbrahim Abilov’a gönderdiği yanıttaki “Azerbaycan'ın kederi kederimiz, sevinci sevincimizdir” sözünün, iki halk arasındaki ortak bağın önemli bir ifadesi olduğunu vurguladı. Bu anlayışın yıllar sonra Haydar Aliyev’in “Bir millet, iki devlet” sözüyle de karşılık bulduğunu dile getirdi.
Balkan Türkleri için umut ve güven simgesi
İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Beycan Hocaoğlu ise Atatürk’ün Balkan Türkleri açısından taşıdığı anlamı değerlendirdi.
Balkan Savaşları sonrasında yaşanan toprak kayıpları, zorunlu askerlik ve göçlerin Balkan Türkleri üzerinde derin etkiler bıraktığını belirten Hocaoğlu, Türkiye Cumhuriyeti’nin bu topluluklar için güven ve yeniden var oluş umudunun simgesi haline geldiğini ifade etti.
Atatürk’ün 1913-1915 yılları arasında Sofya’da askerî ataşe olarak görev yaptığını hatırlatan Hocaoğlu, Bulgaristan’daki Atatürk algısının zamanla değiştiğini belirtti. Atatürk’ün geçmişteki ortak tarihî tecrübelerin yanı sıra Türkiye ile Bulgaristan ve Balkanlar arasındaki dostluğu güçlendiren stratejik ve kültürel bir köprü olmayı sürdürdüğünü söyledi.
Panel, Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Atıf Akgün’ün konuşmacılara teşekkür belgelerini takdim etmesiyle sona erdi.
