Çeşme’nin denizcilik kültürüyle aile yaşamını bir araya getiren nişan balığı geleneği, Kültür Yolu Festivali kapsamında düzenlenen Kültür Sofrası etkinliğinde yeniden canlandırıldı. Çeşme Kalesi’nde gerçekleştirilen etkinlikte, balığın süslenerek kız evine götürülmesi, iki ailenin aynı sofrada buluşması ve kız evinin şeker içi kurabiyesiyle karşılık vermesi anlatıldı.
Çeşme Kültürel Miras Derneği Başkanı Ali Rıza İşipek ile Çeşme Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Yeşim Yüksel’in organizasyonuyla gerçekleştirilen mizansen, geleneğin kültürel değerlerini katılımcılarla buluşturdu.
Geleneğin kültürel mirası anlatıldı
Çeşme Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Yeşim Yüksel, etkinliğin amacının nişan balığı geleneğini ve taşıdığı değerleri gelecek nesillere aktarmak olduğunu belirtti.
Yüksel, çalışmayla ilgili açıklamasında şu ifadeleri kullandı: "Çeşme Tarımsal Kalkınma Kooperatifi ve Çeşme Kültürel Miras Derneği olarak Kültür Yolu Festivali kapsamında hazırladığımız mizansende, nişan balığının süslenmesini, kız evine götürülmesini ve iki ailenin aynı sofrada buluşmasını canlandırıyoruz. Çeşme’nin denizcilik kültürüyle aile yaşamını buluşturan bu geleneği, taşıdığı bereket, dayanışma ve paylaşma duygusuyla yeniden görünür kılmayı amaçlıyoruz."
Yüksel, Ege Üniversitesinden halk bilimci ve Türkolog Prof. Dr. Pınar Fedakâr ile öğrencilerinin Çeşme’de gerçekleştirdiği sözlü tarih çalışmasının ardından, nişan balığının gastronomi ve halk kültürü mirası olarak gelecek nesillere aktarılması için çalışmalar yürütüldüğünü de aktardı.
Nişan balığı özenle süsleniyor
Gelenekte oğlan evi, avladığı ya da temin ettiği iri ve gösterişli bir balığı özenle süslüyor. Çipura, sinarit veya levrek gibi balıklar parlak kâğıtlar ve çeşitli motiflerle hazırlanırken üzerlerine gelin ve damadın baş harfleri işleniyor. Gelin gibi süslenen balık, tepsi içerisinde kız evine götürülüyor.
Kız evi ise balığı pişirerek oğlan evini yemeğe davet ediyor. İki ailenin aynı sofrada buluşması, ailelerin birbirine yakınlaşmasına ve aralarındaki bağların güçlenmesine katkı sağlıyor.
Bereket ve yeni bir yuvanın simgesi
Yeşim Yüksel’in paylaştığı yerel anlatılara göre nişan balığı, denizden kazanılan rızkı, bereketi ve cömertliği temsil ediyor. Delikanlının kız evine sunduğu balık, "Bir yuva kurmaya, geçimimizi sağlamaya hazırım" mesajını taşıyor.
Kız evinin balığı pişirerek ortak sofrada sunması ise birlikteliğin kabulü ve ortak hayatın başlangıcı olarak yorumlanıyor. Kültür Sofrası etkinliğinde canlandırılan gelenek, Çeşme’nin denizcilik kültürü ile aile yaşamı arasındaki bağı ortaya koydu.
