İngiltere’de yapılan araştırma, “tablet nesli” olarak tanımlanan çocukların kitaplarla kurduğu ilişkinin zayıfladığını ortaya koydu. Uzmanlar, çocukların okula başlamadan önce kitapla tanışmasının önemine dikkat çekerek aileleri uyardı.
Dijital ekranların çocuklar üzerindeki etkisi
Uzman değerlendirmelerine göre dijital platformlar, çocukların dikkat süresini kısaltırken öğrenme alışkanlıklarını da etkiliyor. Özellikle hızlı içerik tüketimine dayalı dijital uygulamaların, çocukların derin odaklanma becerilerini zorlaştırdığı ifade ediliyor. Çocukların ekranla erken yaşta yoğun temasının, bilişsel ve duygusal gelişim üzerinde çeşitli sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor.
Araştırma bulguları kitap kullanımına işaret ediyor
İngiltere’de Kindred Squared tarafından 2024 yılında yapılan “School Readiness” araştırmasına göre her üç çocuktan biri okula başladığında bir kitabı doğru şekilde kullanmayı bilmiyor. Öğretmenlerin gözlemlerine göre bazı çocuklar, kitap sayfalarını çevirmek yerine tablet ekranlarında olduğu gibi kaydırma hareketi yapmaya çalışıyor. Bu durum, fiziksel kitapla kurulan ilişkinin zayıfladığını gösteren önemli bir bulgu olarak değerlendiriliyor.
Uzmandan ailelere ekran uyarısı
Üsküdar Üniversitesi’nden Çocuk Gelişimi Uzmanı Öğr. Gör. Elif Konar Özkan, çocukların kitapla tanışmadan okula başlamasının çeşitli riskler barındırdığını ifade ediyor. Özkan, ekranların “dijital dadı” gibi kullanılmaması gerektiğini vurgulayarak, özellikle erken yaşlarda ekran kullanımının sınırlanmasının önemine dikkat çekiyor. Ailelerin çocuklara kitap okuma alışkanlığını model olarak kazandırmasının gerekliliği üzerinde duruyor.
Kitap okuma alışkanlığının gelişimi
Uzmanlara göre kitap okuma süreci, dikkat, sabır ve bilişsel çaba gerektiriyor. Dijital içeriklerin hızlı tüketim alışkanlığı oluşturması nedeniyle çocukların kitapla kurduğu bağın zayıflayabileceği ifade ediliyor. Kitap okumanın, çocukların hayal kurma, analiz yapma ve anlama becerilerini geliştirdiği belirtilirken, bu sürecin erken yaşta desteklenmesi gerektiği aktarılıyor.
Aile ve okulun sorumlulukları
Çocukların kitapla tanışmasında hem ailelerin hem de eğitim kurumlarının önemli rol üstlendiği belirtiliyor. Uzmanlar, çocukların kitap okuyan yetişkinleri gözlemlemesinin alışkanlık kazandırmada etkili olduğunu ifade ediyor. Okullarda kitaplıkların görünür olması, öğretmenlerin model olması ve çeşitli okuma etkinliklerinin düzenlenmesi sürecin destekleyici unsurları arasında yer alıyor.
Teknoloji ve kitap arasında denge vurgusu
Uzman değerlendirmelerinde teknolojinin tamamen hayat dışına çıkarılmasının mümkün olmadığı, ancak doğru şekilde dengelenmesi gerektiği ifade ediliyor. Özellikle ilk üç yaşta ekranlardan uzak durulması gerektiği belirtilirken, çocukların oyun, sözlü kültür ve etkileşimli aktivitelerle gelişimlerinin desteklenmesinin önem taşıdığı vurgulanıyor.
İngiltere merkezli Kindred Squared tarafından 2024 yılında gerçekleştirilen “School Readiness” araştırması, çocukların okula hazır oluş süreçlerinde kitapla kurdukları ilişkinin zayıfladığını ortaya koydu. Araştırma, dijitalleşmenin çocukların erken öğrenme deneyimleri üzerindeki etkilerine dikkat çekiyor.
Uzmanlar, çocukların kitapla erken yaşta tanışmasının bilişsel ve duygusal gelişim açısından kritik olduğunu belirtiyor. Dijital araçların kontrollü kullanımıyla birlikte kitap okuma alışkanlığının desteklenmesinin, dengeli bir gelişim süreci için önemli olduğu ifade ediliyor.
