Uzmanlara göre 9.0 ve üzerindeki depremler “mega deprem” olarak sınıflandırılıyor ve bu tür sarsıntılar, gezegenin en güçlü doğa olayları arasında yer alıyor. İşte kayıtlara geçen en büyük 10 deprem ve dikkat çeken ayrıntıları:
Şili’de ölçülen en büyük deprem
1960 yılında meydana gelen 1960 Valdivia Depremi, 9.5 büyüklüğüyle tarihin en şiddetli depremi olarak kayıtlara geçti. Yaklaşık 10 dakika süren sarsıntı, Şili’de büyük yıkıma yol açarken, oluşan tsunami Hawaii, Japonya ve Filipinler’e kadar ulaştı. Binlerce kişi hayatını kaybetti, milyonlarca insan evsiz kaldı.
ABD tarihinin en büyüğü
1964’te yaşanan 1964 Alaska Depremi 9.2 büyüklüğündeydi. “Good Friday Depremi” olarak da bilinen afet yaklaşık 4,5 dakika sürdü. Yüzeyde büyük yarıklar oluştu, limanlar çöktü. Depremin ardından oluşan tsunami, Alaska kıyılarının yanı sıra Kaliforniya’ya kadar etkili oldu.
230 binden fazla can kaybı
2004 yılında Endonezya açıklarında meydana gelen 2004 Hint Okyanusu Depremi ve Tsunamisi, 9.1–9.3 büyüklüğündeydi. Yaklaşık 1.200 kilometrelik fay hattı kırıldı. Depremin ardından oluşan dev tsunami; Endonezya, Sri Lanka, Hindistan ve Tayland başta olmak üzere 14 ülkeyi etkiledi. 230 binden fazla insan yaşamını yitirdi.
Nükleer krizi tetikleyen felaket
2011’de Japonya’da yaşanan 2011 Tōhoku Depremi ve Tsunamisi (Mw 9.1), modern çağın en çok konuşulan afetlerinden biri oldu. Depremin ardından gelen tsunami dalgaları, Fukuşima Daiiçi Nükleer Santrali’nde reaktörlerin erimesine yol açtı. Yaklaşık 20 bin kişi hayatını kaybetti veya kayboldu.
Pasifik’i aşan tsunami
1952’de meydana gelen 1952 Kamçatka Depremi (Mw 9.0), Rusya’nın doğusunda büyük hasar yarattı. Oluşan tsunami dalgaları Hawaii’ye kadar ulaştı ve Pasifik genelinde etkili oldu.
Şili yeniden sarsıldı
2010 yılında gerçekleşen 2010 Şili Depremi (Mw 8.8), yaklaşık 3 dakika sürdü. Deprem sonrası tsunami oluştu, yüz binlerce yapı hasar gördü. 500’den fazla kişi hayatını kaybetti.
Tarihi tsunami felaketi
1906’da meydana gelen 1906 Ekvador-Kolombiya Depremi (Mw 8.8), güçlü tsunami dalgalarına neden oldu. Orta Amerika kıyılarında büyük yıkım yaşandı.
Alaska açıklarında dev sarsıntı
1965’te yaşanan 1965 Rat Adaları Depremi (Mw 8.7), Aleut Adaları açıklarında meydana geldi. Tsunami oluşmasına rağmen can kaybı sınırlı kaldı.
Himalayalar’da büyük yıkım
1950’de gerçekleşen 1950 Assam-Tibet Depremi (Mw 8.6), karasal alanda meydana gelen en büyük depremlerden biri olarak biliniyor. Dev heyelanlar nehirleri tıkadı, sel felaketlerine yol açtı.
Nadir görülen fay hareketi
2012’de Endonezya açıklarında meydana gelen 2012 Hint Okyanusu Depremi (Mw 8.6), alışılmışın dışında yatay fay hareketleriyle dikkat çekti. Bu özelliğiyle bilim dünyasında uzun süre incelendi.
Uzmanlar ne diyor?
Bilim insanlarına göre bu büyük depremlerin çoğu, levha sınırlarının yoğun olduğu Pasifik Ateş Çemberi’nde meydana geliyor. Depremler önceden kesin olarak tahmin edilemese de erken uyarı sistemleri, sağlam yapılaşma ve afet bilinci sayesinde can kayıpları önemli ölçüde azaltılabiliyor.
Deprem gerçeğiyle yaşayan Türkiye gibi ülkelerde ise uzmanlar, yapı güvenliği ve kentsel dönüşümün hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.
