Hükümetin üzerinde çalıştığı modele göre, 15-29 yaş arasındaki yaklaşık 5 milyon genç kademeli olarak iş gücü piyasasına dahil edilecek. Yeni sistemle birlikte gençlerin sosyal güvenlik kapsamına alınması ve emeklilik hakkı elde edebilmesi hedefleniyor.
İlk etapta 3,5 milyon genç istihdama kazandırılacak
Sabah.com.tr’de yer alan habere göre, yeni model kapsamında ilk aşamada yaklaşık 3,5 milyon gencin istihdama kazandırılması planlanıyor. Proje, ne eğitimde ne de çalışma hayatında bulunan gençleri kapsayacak. Bu gençler, oluşturulacak “gelir kriteri” üzerinden sosyal güvenlik sistemine dahil edilecek ve prim ödeyerek emeklilik hakkı elde edebilecek.
Ev genci (NEET) kimleri kapsıyor?
Ev genci olarak adlandırılan ve İngilizcede NEET (Not in Education, Employment or Training) kavramıyla ifade edilen grup; okula gitmeyen, herhangi bir eğitim ya da staj programına katılmayan ve çalışmayan 15-29 yaş arası gençlerden oluşuyor. Bu gruptaki gençlerin önemli bir bölümü, aldıkları eğitim ile iş piyasasının talepleri arasındaki uyumsuzluktan şikayet ediyor.
Beceri uyuşmazlığı ve büyükşehir gerçeği
Diplomalı işsizliğin artmasında “beceri uyuşmazlığı” önemli bir rol oynuyor. Özellikle büyükşehirlerde mezun olan gençler, çoğu zaman asgari ücret ya da başlangıç seviyesinde maaşlarla çalışmak zorunda kalıyor. Barınma ve ulaşım gibi temel giderler karşısında yetersiz kalan bu gelirler, gençleri ailelerinin yanında çalışmadan kalmaya itiyor.
Ekonomiye ve kamu maliyesine etkisi
Çalışma potansiyeli yüksek milyonlarca gencin iş gücü dışında kalması, ekonomik büyümeyi de olumsuz etkiliyor. Gayrisafi yurt içi hasıla (GSYİH) daha düşük seviyelerde kalırken, vergi sisteminin dışında kalan gençler sosyal yardımlara daha fazla ihtiyaç duyuyor.
İş gücü piyasası yıllık olarak analiz edilecek
Yeni model kapsamında iş gücü piyasası araştırmaları düzenli olarak yapılacak. Sahada açık iş analizleri gerçekleştirilecek, hangi sektörlerde ne kadar iş gücüne ihtiyaç olduğu yıllık olarak belirlenecek. İŞKUR bünyesinde iş ve meslek danışmanlığı hizmetleri öncelikli olacak.
Eğitim, teşvik ve destekler artırılacak
Ev gençlerinin istihdama katılımını kolaylaştırmak amacıyla işbaşı eğitim programları, mesleki eğitim kursları ve girişimcilik destekleri genişletilecek. İşe yerleştirilen gençlerin sigorta primlerinin bir kısmının devlet tarafından karşılanması gibi işveren teşvikleri de devreye alınacak.
Dijital ve geleceğin mesleklerine odaklanılacak
Mevcut becerileri piyasada karşılık bulmayan gençler için kısa süreli ve yoğun eğitim programları uygulanacak. Dijital pazarlama, yazılım, veri analizi gibi geleceğin mesleklerine yönelik kurslara ağırlık verilecek. Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı kaynakları da istihdam önceliğiyle kullanılacak.
Esnek ve saatlik çalışma modeli geliyor
12 milyon kişinin iş hayatına dahil edilmesini amaçlayan yasal düzenleme çalışması tamamlandı. Hazırlanan taslak Ekonomik Koordinasyon Kurulu’na sunuldu. Esnek ve saatlik çalışma modeline ilişkin yasa teklifinin TBMM’ye getirilmesi planlanıyor. Bu kapsamda ev kadınları ve gençler için kısmi süreli çalışma imkanları genişletilecek.
Uzaktan çalışanlar sosyal güvence altına alınacak
İkincil düzenlemelerle motokuryeler, dijital platform çalışanları ve evden çalışanlara yönelik iş yeri tanımı değiştirilecek. Uzaktan çalışma modelinde de iş sağlığı ve güvenliği ile sosyal güvenlik hakları korunacak. Çalışma saatleri işverenlerle yapılacak sözleşmelerle belirlenecek.
Part-time çalışan gençlere emeklilik yolu açılacak
İş Kanunu’ndaki esnek ve yarı zamanlı çalışma düzenlemeleri güncellenerek, saat başı çalışan gençlerin emekliliğinin önü açılacak. “Gelir bazlı” sistem sayesinde part-time çalışarak emekli olmak için 50-80-100 yıl gibi uzun sürelerin beklenmesine gerek kalmayacak. Yılın belirli dönemlerinde çalışanlar da uygun prim koşullarıyla emeklilik hakkı elde edebilecek.
