İsviçre merkezli IQAir platformu tarafından hazırlanan 2025 hava kirliliği raporu yayımlandı. Rapora göre Pakistan, Bangladeş ve Tacikistan, dünyanın en kirli havasına sahip ülkeler olarak öne çıktı. Türkiye’de ise Bursa, Çorum ve Kahramanmaraş hava kirliliğiyle dikkat çekti.
Dünyada en kirli ülkeler
Raporda, PM2.5 partikül seviyelerinin son derece yüksek olduğu ülkeler şöyle sıralandı:
- Pakistan
- Bangladeş
- Tacikistan
- Çad
- Kongo
- Hindistan
Pakistan’da PM2.5 seviyeleri, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) güvenli sınırlarının 13 katına kadar ulaştı. Bangladeş ve Tacikistan da yüksek risk altında.
En kirli 25 şehir üç ülkede yoğunlaştı
2025’te dünyanın en kirli 25 şehri Hindistan, Pakistan ve Çin’de yer aldı. Hindistan’ın Loni kenti, küresel olarak en kirli şehir olarak kayıtlara geçti. Çin’in Hotan kenti ise ikinci sırada.
Türkiye’de durum
Rapora göre Türkiye’de en temiz hava Kırşehir’de ölçüldü. Yeşil renkle gösterilen Kırşehir’in aksine, hava kirliliği en yoğun olan şehirler Bursa, Çorum ve Kahramanmaraş olarak belirlendi.
- İstanbul, Antalya ve İzmir’in hava kirliliği DSÖ kriterlerinin 3–5 katını aştı.
- Ankara’da ise bu oran 2–3 kat olarak kaydedildi.
En temiz ülkeler
2025’te hava kalitesi en iyi olan ülkeler:
- Avustralya
- İzlanda
- Estonya
- Panama
“Hava kirliliğinin bir yıllık yükü 138 milyar dolar”
Greenpeace Türkiye İklim ve Enerji Kampanya Sorumlusu Emel Türker Alpay, Türkiye’nin Avrupa’da hava kirliliği en yüksek 4. ülke olmasını ve Avrupa’daki en kirli 10 yerin 5’inin Türkiye’de bulunmasının endişe verici olduğunu söyledi. Hava kirliliğinin birincil sorumluları arasında yer alan fosil yakıtlara işaret ederek fosil yakıtlardan çıkışın önemine değinen Emel Türker Alpay şöyle konuştu:
“Türkiye, 2025 raporunda endişe verici bir yükseliş gösteriyor. Ülkeler arasındaki sıralaması bir yılda 67. sıradan 39. sıraya taşındı. Bununla birlikte Avrupa’daki en kirli 10 yerden 5’inin Türkiye’de olması temiz hava için mücadelede kaybedecek zamanımızın olmadığını gösteriyor. Ancak Türkiye’de hava kirliliği halen düzenli ve yeterli olarak ölçülmüyor. Üyesi olduğumuz Temiz Hava Hakkı Platformu’nun her yıl hazırladığı Kara Rapor’a göre PM 2.5 oranını ölçen istasyonların %70’inden yeterli veri alınamıyor. Ancak yeterli ölçüm yapılsa ve yeterli veri alınsa dahi yönetmelikte hiçbir limit değer tanımlanmadığı için bir yaptırım söz konusu değil. PM 2.5 kirliliğinin en önemli kaynaklarından biri termik santraller. Yapılan çalışmalar yalnızca Afşin-Elbistan’daki termik santrallerin hava kirliliğine bağlı olarak en az 17 bin erken ölüme neden olduğunu gösteriyor. Bu nedenle hava kirliliği ile mücadelede atılması gereken adımlardan biri de ciddi sağlık sorunlarına yol açan kömür başta olmak üzere fosil yakıt kullanımının kademeli olarak sonlandırılmasıdır.”
Temiz Hava Hakkı Platformu Koordinatörü Deniz Gümüşel “PM 2.5 hava kirliliğinin Türkiye ekonomisine yükü bir yılda tam 138 milyar dolar yani 2024 GSYH’sinin yaklaşık yüzde 10’u. Oysa temiz hava için alınacak önlemler kirli havanın yarattığı sağlık bedelinden çok daha düşük maliyetli. (PM2.5 kirliliğinin azaltılmasıyla her yıl 60 binin üzerinde hayat kurtarılabilir ve ekonomi üzerindeki ağır yük hafifletilebilir.) THHP olarak başlattığımız kampanya ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na PM2.5 için ulusal limit değeri belirleyin diyoruz. Bu kirliliği önlemenin ilk adımı. Kampanyamızda hedeftemizhava.org adresinden ulaşabilirsiniz” ifadelerini kullandı.
