Afrika’dan 1500’lü yıllardan itibaren tarım işçiliği gibi nedenlerle Anadolu’ya göç eden siyahi toplulukların torunları olan Afro-Türkler, İzmir’in Tire ve Bayındır ilçelerinde yaşamlarını sürdürüyor. Zamanla hane sayıları azalan Afro-Türkler, komşuluk ilişkileri ve ortak yaşam kültürüyle doğup büyüdükleri topraklarda varlıklarını koruyor.
Tire’nin Yeniçiftlik Mahallesi’nde yaşayan 83 yaşındaki Mehmet Üstüner, ailesinin geçmişine ve yaşam öyküsüne ilişkin konuştu.
Üstüner,
“Dedelerim Kuzeydoğu Afrika'nın Sudan ülkesinden çalışmak için İzmir'e göçmüşler. Tire'de doğdum, 23 yaşına kadar burada yaşadım. Arkadaşlarım oldu, çevrem oldu. Hiçbir yabancılık çekmedim. Çevremdekiler beyaz tenliydi ben ise siyah tenliydim. Bu nedenle çocukken neden geldiğimizi merak ederdim. Dedemlerin göç ettiğini anlatırdı. Babam da Torbalı'nın Karakuyu köyünde doğmuş sonra Tire'ye gelmiş. Burada doğdum büyüdüm, burası da benim vatanım” ifadelerini kullandı.
‘Komşularımla, köylülerle çok iyiyiz’
23 yaşına kadar köyde çiftçilik yapan Mehmet Üstüner, daha sonra camcılık mesleğine yöneldiğini belirtti. Çalışmak için İzmir’e gittiğini ve emekli olduktan sonra yeniden köyüne döndüğünü anlatan Üstüner, şöyle konuştu:
“23 yaşına kadar köyde çiftçilik yaparken, camcı olmaya karar verdim. İş için İzmir'e gidip, akşam evime döndüm. Burada rahat ediyorum. Emekli olduktan sonra köyüme, evime geri döndüm. Komşularımla, köylülerle çok iyiyiz. Burada yaşamaktan mutluyuz. Burada büyüdüm evlendim, çocuk sahibi oldum. Eskiden 12-13 hane vardı, şimdi ise soy isim olarak 2 hane kaldık. 6 çocuğum var. İlk çocuğumun ten rengi siyahtı. Sonra doğan kızım beyaz doğdu. Kızımı görünce şaşırdım. Hatta bir anlığına çalındığını bile düşündüm. Eşimin de gözü hastanede siyah çocuk aramış o da beyaz olmasına şaşırmış.”
‘56 yıllık evliyiz’
Mehmet Üstüner’in 72 yaşındaki eşi Hatice Üstüner de evlilik hikâyelerini anlattı. Manisa’nın Akhisar ilçesinden geldiklerini belirten Hatice Üstüner, eşinin kendisini görüp beğendiğini ve görücü usulüyle evlendiklerini söyledi.
Hatice Üstüner,
“Manisa Akhisar'dan gelmişiz. Burada kerpiç bir evimiz vardı. Mehmet ile görücü usulü evlendik. Mehmet beni görmüş, beğenmiş, istemeye geldiler. Ancak babam ten rengi siyah diye vermek istemedi ama ben istedim. Şimdi 56 yıllık evliyiz ve 6 çocuğumuz var. Bizi görenler hep şaşırır. Nerede tanıştığımızı merak ederler. Tire'de doğup büyüdüğünü söylesem de inanmakta zorlanıyorlar. 6 çocuğumun 5'i esmer ancak 1'i beyaz” ifadelerini kullandı.
‘Afro-Türkler olarak 3 hane kaldık’
Tire’de yaşayan 97 yaşındaki Havva Zenci de hayatını doğup büyüdüğü topraklarda sürdürüyor. Köylülerle iç içe yaşadıklarını söyleyen Zenci, Afro-Türklerin sayısının azaldığına dikkat çekti.
Havva Zenci,
“Burada doğdum, büyüdüm o nedenle köylülerle iç içeyiz. Afro Türkler olarak 3 hane kaldık. Dışarıdan gelip, bizi görenler Tire'de doğup burada yaşadığımıza inanmıyorlar. Ancak köylülerle hep birlikte olduğumuz için hiç sorgulamıyorlar. Yaşamımız iyi gidiyor Zorlandığımız oluyor ama yine de mutluyuz” dedi.
‘Benim için kardeşten iyi’
Mehmet Üstüner’in 73 yaşındaki komşusu Erdoğan Köklü de uzun yıllardır devam eden dostluklarını anlattı. Aynı mahallede büyüdüklerini ve Üstüner ile yıllardır komşu olduklarını belirten Köklü, aralarındaki ilişkinin çok iyi olduğunu ifade etti.
Köklü,
“Burada doğdum büyüdüm, o zamandan beri Mehmet'i tanırım. Kendisiyle komşuyuz. Benim için kardeşten iyi, o kadar iyiyiz. Biz aynı mahallede büyüdüğümüz için siyah olmasını hiç şaşırıp yadırgamadık. Komşuluk ilişkilerimiz de gayet güzel” diye konuştu.
