Araştırmacılar tarafından literatüre kazandırılan tür, “İzmir Göbekotu” olarak adlandırıldı.
İzmir’in Ödemiş ilçesinde yürütülen çalışmalarla tanımlanan bitki, Ege Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi araştırmacılarının ortak çalışması sonucu bilim dünyasına sunuldu. Bilimsel adı Umbilicus choripetalus olan tür, uluslararası taksonomi dergisi Phytotaxa’da yayımlanan makaleyle duyuruldu.
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, yeni türün göbekotu cinsi içindeki diğer türlerden belirgin biçimde ayrıldığını belirterek, “Türü farklı kılan en önemli özellik çiçek yapısı. Umbilicus choripetalus’un taç yaprakları tabana kadar tamamen ayrılmış, yıldız biçimli bir çiçek oluşturuyor. Bu özellik, göbekotu cinsi içinde ilk kez gözlemlendi” dedi.
Yeni türün yalnızca İzmir’in Ödemiş ilçesindeki Ovacık Platosu’nda 1300-1400 metre rakımda, volkanik kaya çatlaklarında yetiştiğine dikkat çeken Prof. Dr. Yıldırım, “En yakın akrabaları yalnızca kireçtaşı kayaçlarda yaşıyor. İzmir Göbekotu’nun volkanik zeminlere bağlı olması, türü ekolojik açıdan da özgün kılıyor” ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. Yıldırım, türün genetik yapısının da incelendiğini belirterek, “Yapılan DNA analizleri, Umbilicus choripetalus’un yakın türleriyle akraba olmasına rağmen genetik olarak ayrı ve izole bir soy oluşturduğunu gösteriyor. Bu bulgular, türün yeni bir bilimsel takson olarak tanımlanmasını güçlü biçimde destekliyor” diye konuştu.
Göbekotu cinsinin dünya genelinde 16 türle temsil edildiğini aktaran Prof. Dr. Yıldırım, “Türkiye’de bugüne kadar göbekotu cinsi yedi türle biliniyordu ve bunların tamamı Türkiye dışında da yayılıyordu. İzmir Göbekotu’nun tanımlanmasıyla, cins içinde Türkiye’ye özgü ilk endemik tür ortaya konmuş oldu” dedi.
Türün korunmasının önemine de değinen Prof. Dr. Yıldırım, “Yalnızca tek bir lokaliteden bilinen ve yaklaşık 550 bireylik bir popülasyona sahip türün korunması büyük önem taşıyor. Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) kriterlerine göre İzmir Göbekotu için ‘Hassas (Vulnerable)’ koruma statüsü öneriliyor. Bu keşif, Batı Anadolu’nun hâlâ yeterince bilinmeyen biyolojik çeşitliliğine dikkat çekiyor” ifadelerini kullandı.
Çalışma; Ege Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi ve farklı kurumlardan bilim insanlarının katkısıyla yürütüldü. Arazi ve morfolojik incelemeler Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve Dr. Tuğkan Özdöl tarafından yapılırken, genetik ve filogenetik analizler Hacettepe Üniversitesi’nden Dr. Barış Özüdoğru ve Dr. Ilgın Deniz Can tarafından gerçekleştirildi. Laboratuvar süreçlerine Dr. Ademi Fahri Pirhan ve Dr. Şükrü Arasan katkı sağladı. Doç. Dr. Mehmet Maruf Balos ve Musa Geçit, arazi çalışmaları ve türün yayılışıyla ilgili gözlemlerle çalışmayı destekledi. Yeni türün bilimsel çizimleri ise bitki ressamı Hazelnas Varol tarafından hazırlandı.
