İzmir Büyükşehir Belediyesi, inşaat ve altyapı çalışmalarından çıkan hafriyat toprağını kontrollü sahalarda toplarken kullanım ömrünü tamamlayan döküm alanlarını da yeniden doğaya kazandırıyor. Kent genelinde sürdürülen çalışmalarla kaçak dökümlerin önlenmesi ve eski sahaların ağaçlandırılarak yeşil alanlara dönüştürülmesi hedefleniyor.
Egeşehir AŞ Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen çalışmalar kapsamında hafriyat toprağı, belirlenen alanlara kayıtlı ve denetimli şekilde taşınıyor. Böylece hafriyatın boş arazilere, tarım alanlarına, dere yataklarına ve ormanlık bölgelere kontrolsüz bırakılmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Sütçüler sahasına 42 bini aşkın araç girdi
Orman Genel Müdürlüğü’nden 5 yıllığına devralınan Kemalpaşa Sütçüler Hafriyat Toprağı Depolama Sahası, İzmir’in en geniş ve aktif kullanılan depolama alanı olarak hizmet veriyor. 154 bin 743 metrekarelik sahaya Kasım 2025’ten bu yana 1 milyon 86 bin 300 ton hafriyat toprağı kabul edildi. Aynı dönemde alana 42 bin 263 araç giriş yaptı.
Günlük ortalama 250 ila 400 aracın giriş yaptığı sahada denetimler, araçlar alana ulaşmadan başlıyor. Hafriyat üreticileri ve nakliyeciler, Hafriyat Yönetim Bilgi Sistemi’ne kayıt yaptırıyor. Taşınacak malzemenin kaynağı, ada-parsel bilgisi, miktarı ve kullanılacak araçlar sisteme işleniyor. Belgelerin belediye ekiplerince kontrol edilmesinin ardından taşıma işlemi gerçekleştiriliyor.
Plaka ve yükler kameralarla denetleniyor
Sahada kullanılan plaka tanıma sistemiyle araçlar, sisteme kayıtlı belge numaralarıyla eşleştiriliyor. Kantar üzerindeki kameralar aracılığıyla yükler kontrol ediliyor, kamyonların dorselerindeki brandalar açılarak taşınan malzemenin niteliği inceleniyor.
Hafriyat toprağının altında sakıncalı bir malzeme tespit edilmesi halinde, araç sahadan ayrılmadan iş makineleri ve kepçelerle yük boşaltılarak geri gönderiliyor. Bu uygulamayla yalnızca uygun nitelikteki hafriyat toprağının depolama sahasına kabul edilmesi sağlanıyor.
“Amacımız kaçak dökümleri engellemek”
Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü Sinem Çok, Sütçüler sahasının kapasitesinin 5 milyon metreküpün üzerinde olduğunu ve bunun yaklaşık yarısının kullanıldığını belirtti. İzmir’in farklı bölgelerinde yeni depolama sahaları için arayışların sürdüğünü ifade eden Çok, çalışmaların amaçlarını şöyle anlattı:
“Bu sahalar oldukça önemli. Amacımız kaçak dökümleri engellemek, vatandaşı yasal sahalara yönlendirmek. İkincisi dijital veri altlığı hazırlamak istiyoruz. Şehrin hangi bölgesinden ne kadar miktarda geliyor, bunu belirleyebilmek istiyoruz. Kurumsal bellek oluşturmak istiyoruz”
Kaçak döküm toprak ve su kaynaklarını tehdit ediyor
Sinem Çok, kaçak dökümlerin yalnızca görüntü kirliliğiyle sınırlı olmadığını, farklı atıkların çevre ve su kaynakları üzerinde de etkili olabileceğini vurguladı. Kontrolsüz dökümlerin dere yatakları, ormanlık alanlar ve kullanılmayan tarım arazilerinde ciddi sorunlara yol açabileceğini belirten Çok, şunları söyledi:
“Bu atıklar önce dere yataklarına, orman alanlarına veya kullanılmayan tarım arazilerine dökülüyor. Başta görüntü kirliliği ve çevre kirliliği oluşturuyor. Bu sadece hafriyat toprağı değil, inşaat yıkıntı atığı, asbest sıkıntısı var. Karışık malzeme geldiğinde yer altı sularına, dolayısıyla günlük kullandığımız şebeke suyuna, deniz sularına varana kadar her şeyi etkileyebilecek durumda. Dolayısıyla kaçak döküm kentler açısından büyük bir sıkıntı. Kaçak döküm konusunda hepimizin bilinçli olması gerekiyor.”
Eski maden sahaları yeniden ağaçlandırılacak
Sütçüler’deki çalışmaların bir diğer aşamasını, depolama alanının kullanım süresi sona erdiğinde yeniden doğaya kazandırılması oluşturuyor. Geçmişte taş ve maden ocağı olarak kullanılan alanın, dolum işlemleri tamamlandıktan sonra ağaçlandırılarak yeniden kullanıma sunulması planlanıyor.
Sürecin Orman Bölge Müdürlüğü’nden alınan izinler doğrultusunda yürütüldüğünü belirten Sinem Çok, hedeflerini şu sözlerle aktardı:
“Sahanın kapasitesi dolduğunda veya süresi bittiğinde, bahçe toprağı döküp ağaçlandırıp Orman Bölge Müdürlüğü’ne bir orman alanı olarak teslim edeceğiz. Daha önceden taş ocağı, maden ocağı olan alanları böylelikle geri kazandırmış olacağız. Zaten koca bir obruk halinde devralıyoruz biz burayı. Orası eski haline geri dönsün diye oradayız. Dolumlar da Orman Bölge Müdürlüğü’nden aldığımız izinler doğrultusunda yapılıyor. Nihayetinde obruk gibi açılmış, muhteviyatı bozulmuş alanı biz tekrar ağaçlandırarak halkın, vatandaşın kullanımına geri sunmuş oluyoruz.”
İzmir genelinde yeni depolama alanları
İzmir Büyükşehir Belediyesi, Sütçüler’in yanı sıra farklı ilçelerdeki depolama sahalarında da çalışmalarını sürdürüyor. Menderes Küner Hafriyat Toprağı Depolama Sahası 73 bin metrekare, Ataköy sahası 24 bin 750 metrekare, Dikili Deliktaş Hafriyat Toprağı Depolama Sahası ise 16 bin metrekare büyüklüğünde. Dikili Deliktaş sahası 4 Mayıs 2026’da aktif hale getirildi. Bergama’da da 122 bin metrekarelik bir alan bulunuyor.
Bu alanların etkin kullanımıyla inşaat ve altyapı çalışmalarından kaynaklanan hafriyatın kontrollü biçimde yönetilmesi ve kaçak dökümlerin çevreye verebileceği zararların azaltılması amaçlanıyor.
106 bin 390 fidan toprakla buluşturuldu
İzmir Büyükşehir Belediyesi, kullanım ömrünü tamamlayan döküm sahalarını ağaçlandırarak yeniden doğaya kazandırıyor. Kent genelinde bugüne kadar toplam 963 bin 624 metrekarelik alanda 106 bin 390 fidan dikildi.
Ağaçlandırma çalışmaları, Kasım 2012’de Evka-7 Döküm Sahası’nda 23 bin 748 metrekarelik alana 1.449 fidan dikilmesiyle başladı. Daha sonra farklı bölgelerde de çalışmalar yürütüldü.
- Kırıklar Döküm Sahası: 51 bin 292 metrekarelik alana 2 bin 655 fidan
- Bornova Gökdere Döküm Sahası: 189 bin 205 metrekarelik alana 18 bin 325 fidan
- Urla 565 Nolu Bölme Güzelbahçe Yelki Döküm Sahası: 43 bin 60 metrekarelik alana 10 bin 300 fidan
- Fatmacık Kayası Döküm Sahası: 150 bin 236 metrekarelik alana 4 bin 170 fidan
- Şeytanderesi Döküm Sahası: 281 bin 865 metrekarelik alana 46 bin 947 fidan
- Berbersalih Tepesi Döküm Sahası: 99 bin 15 metrekarelik alana 2 bin 752 fidan
- Yelki Çalıca Tepe Döküm Sahası: Şubat 2026’da 125 bin 203 metrekarelik alana 19 bin 792 fidan
Belediyenin yürüttüğü çalışmalarla hafriyat toprağının kontrollü şekilde depolanması, kaçak dökümlerin önlenmesi ve kullanım ömrünü tamamlayan sahaların ağaçlandırılarak yeniden doğaya kazandırılması hedefleniyor.
