Osmaniye, Türkiye sınırlarında yer alan Düldül Dağı’nda doğasever Mehmet Çelik tarafından bulunan yeni bitki türü, Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile yürütülen çalışmalar sonucunda bilim dünyasına kazandırıldı.
Yeni türe, keşfi gerçekleştiren Mehmet Çelik’in eşi Sumru Çelik’e ithafen “Saxifraga sumruae” adı verildi. Bitkinin Türkçe bilimsel adı ise bulunduğu bölgeye atfen “Düldül Taşkıranı” oldu.
Sarp kayalıklarda yaşayan endemik tür
Düziçi ilçesinde yer alan ve Amanos Dağları’nın uzantısı olan Düldül Dağı’nda keşfedilen tür, sarp kayalıkların çatlaklarında, 1800–2000 metre rakım aralığında kalker kayalıklar üzerinde yaşıyor.
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, bitkinin taşkıran cinsine ait olduğunu belirterek türün bilimsel önemine dikkat çekti.
“Düldül Dağı’na has endemik sayısı 8 oldu”
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, bölgedeki endemik çeşitliliğe ilişkin şunları söyledi:
"Taşkıranların dünya genelinde yaklaşık 480-500 tür olarak yayılış gösterdiğini söyleyen Prof. Dr. Yıldırım, 'Ülkemizde yaklaşık olarak 23 türü vardı, bu türle beraber sayısı 24'e çıktı. Düldül Taşkıranı ile beraber bunlardan 5 tanesi ülkemize endemik olan bitkiler olarak listeye girdi. Düldül Dağı, biyoçeşitlilik açısından çok önemli bir nokta. Üzerinde barındırdığı onlarca endemik bitki türü bulunmaktadır. Bunlardan 7 tane endemik ise dünyada sadece Düldül Dağı'nda yayılışı olan nokta endemikleridir. Düldül Taşkıranı'nın keşfi ile Düldül Dağı'na has endemik sayısı 8 oldu. Bu 8 endemiğin hemen hepsi dağın zirvesinde' dedi."
Teleferik çalışmaları ve habitat uyarısı
Yıldırım, bölgede yürütülen teleferik çalışmalarının doğal yaşam alanlarına zarar verdiğini vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:
'Teleferik çalışmaları habitata çok ciddi zarar veriyor'
"Teleferik çalışmaları esnasında bu habitatlar çok ciddi zarar görmekte. Bu bitkinin tür kök sayısına baktığımızda 250 kadar bireye rastladık. Burada küçük bir alanda bile yapılan bir tahribat bitki de çok önemli bir sıkıntıya neden olabilecek düzeydedir. Bu anlamda teleferik çalışmaları esnasında çalışmayı üstleniciler, yerel yönetim ve milli parklar açısından bu dağa has olan 8 endemik türle beraber koruma altına alınması oldukça önemli. Çünkü tehlike altında olan bir bitki. 250 köke sahip olması ve sadece dağın zirvesinde bulunması, bir de insan tehdidinin bulunması bitkinin her an neslinin tükenebileceğini göstermektedir. Küresel iklim krizi de özellikle yüksek dağdaki bu bitkilerin popülasyonları üzerine çok ciddi etkiler göstermekte. Zaten küresel ısınma tehdidi varken bir yandan da teleferik nedeniyle habitatlarının bozulması ciddi anlamda bitkinin neslini tehlike altında bırakıyor" diye konuştu.
Mehmet Çelik ise bitkinin keşif sürecini şöyle anlattı:
'Görülmeye değer bir bitki'
"Mehmet Çelik de Düldül Dağı'nın zirvesinde büyüyen 'Saxifraga'yı ilk defa 2019'da gördüğünü söyleyerek, 'Uzun süre araştırdıktan sonra Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile yeni bir tür olarak kazandırdık. Bitki sarp kayalıkların çatlaklarında yetişiyor, Türkçe adı Taşkıran. Çalışmalar sonucunda bitkiye eşime ithafen 'Saxifraga sumruae' adını verdik. Türkçe adını Düldül Taşkıran koyduk. Bitki taşların kayaların arasında altında, sert bir yaprak yapısı var, onun üzerinde 5-6 cm yüksekliğinde boy veren çiçekler açan bir bitki. Ulaşılması ve görülmesi zor ama görülmeye değer bir bitki' dedi."
