Kemik iliği naklinde verici bulma sıkıntısı, yarı uyumlu akraba nakilleri sayesinde büyük ölçüde azalıyor. Son yıllarda geliştirilen bu yöntem, tam uyumlu kardeş vericilerle benzer başarı oranları sunarak hastalara yeni bir umut ışığı oldu. Memorial Sağlık Grubu Medstar Antalya Hastanesi Hematoloji ve Kemik İliği Nakli Bölümü’nden Prof. Dr. Mustafa Çetin, “Yarı uyumlu yakın akraba vericilerin kolay ulaşılabilir olması, hastaların uzun süre donör beklemesinin önüne geçiyor” dedi.
Kemik iliği nakli, lösemi, lenfoma, aplastik anemi ve bazı kalıtsal kan hastalıkları başta olmak üzere birçok ciddi kan ve kemik iliği hastalığının tedavisinde kritik bir rol oynuyor. Daha önce kemik iliği nakline ihtiyaç duyan hastaların yalnızca yüzde 25-30’unda tam uyumlu kardeş verici bulunabilirken, geliştirilen yeni yöntemler sayesinde bu oran önemli ölçüde arttı. Artık anne, baba, çocuk ve yakın akrabalardan alınan yarı uyumlu kan kök hücreleriyle yapılan nakiller, tam uyumlu kardeş vericilerle benzer başarıya ulaşıyor ve hastaların yaklaşık yüzde 90-95’i için uygun verici sağlanabiliyor.
Prof. Dr. Çetin, yarı uyumlu akraba vericilerin sağladığı avantajları şöyle özetledi: “Yarı uyumlu yakın akraba vericilerin kolay ulaşılabilir olması, hastaların ulusal ve uluslararası donör bankalarında uzun süre verici beklemesini önlemektedir. Böylece hastalar, hastalık ilerlemeden ve olumsuz sağlık sorunları gelişmeden hızlı bir şekilde kemik iliği nakli tedavisine alınabilmektedir.”
Araştırmalar, vericinin yaşının da tedavi başarısında belirleyici olduğunu gösteriyor. Prof. Dr. Çetin, bazı durumlarda yarı uyumlu ancak genç bir vericinin tercih edilebildiğini vurguladı: “Yapılan çalışmalar, genç vericilerden yapılan nakillerin bağışıklık sisteminin yeniden yapılanmasını daha güçlü desteklediğini ve tedavi başarısını artırdığını göstermektedir. Bu nedenle bazı hastalarda, tam uyumlu ancak ileri yaşta bir verici yerine, yarı uyumlu fakat genç bir vericiden yapılan nakiller tercih edilebilmektedir.”
Yarı uyumlu akraba vericiler, nakil sonrası gerekebilecek hücresel destek tedavilerinin zamanında uygulanabilmesini de sağlıyor. Prof. Dr. Çetin, “Bu durum tedavi sürecini daha güvenli ve etkin hale getirmektedir. Ayrıca bu yaklaşım, donör bankalarından temin edilen hücresel ürünlerin yüksek maliyetini ve yoğun iş gücü ihtiyacını da önemli ölçüde azaltmaktadır” dedi.
Prof. Dr. Mustafa Çetin, son olarak kemik iliği naklindeki bu gelişmeyi şöyle değerlendirdi: “Bu yeni nakil yaklaşımı, hem sağlık sistemi hem de hastalar açısından daha sürdürülebilir bir tedavi modeli sunmaktadır. Yarı uyumlu akraba kemik iliği nakli, günümüz tıbbında hastalara umut veren önemli bir seçenek olarak öne çıkmaktadır.”
