Her yaz mevsiminde yaşanan orman yangınları, ekosisteme verdiği büyük zararın yanı sıra insan sağlığı açısından da ciddi riskler taşıyor. Özellikle yangın bölgesinde yaşayan bireylerin akciğer sağlığı, yoğun duman maruziyetiyle birlikte büyük ölçüde etkileniyor.
Acıbadem Kent Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Jülide Çeldir Emre, yangınların ardından bölgede kalan dumanın, sadece çevreye değil insan sağlığına da zarar verdiğini vurgulayarak önemli uyarılarda bulundu. Dr. Emre, “Yangın bölgelerinde yoğun duman maruziyeti yaşayan vatandaşlar arasında nefes darlığı, öksürük, astım atakları ve KOAH alevlenmeleri gibi ciddi solunum sorunları görülüyor. Yangın da dumanı da sadece çevreyi değil, ciğerlerimizi de yakıyor” dedi.
EN ÇOK RİSK ALTINDA OLANLAR
Yangın dumanının içeriğinde bulunan ince partikül maddeler, karbonmonoksit, nitrojendioksit ve formaldehit gibi toksik bileşenler, özellikle savunmasız gruplar için hayati risk oluşturuyor. Dr. Emre, “2021'de yayımlanan sistematik derlemeler, duman maruziyeti ile astım ve KOAH alevlenmelerinde, acil servis başvurularında ve akciğer fonksiyonlarında bozulmada artış olduğunu göstermiştir. Kısa süreli PM2.5 artışı bile solunum fonksiyonlarında anlamlı düşüş oluşturabilir” şeklinde konuştu.
BASİT ÖNLEMLER HAYAT KURATARABİLİR
Dumanın etkilerinden korunmanın yollarına da değinen Uzm. Dr. Emre, özellikle yangın bölgesinde yaşayanların kapı ve pencereleri kapalı tutmaları gerektiğini, açıklıkların ise ıslak havlularla izole edilebileceğini belirtti. İç mekan havasını temizlemek için HEPA filtreli hava temizleyicilerin faydalı olacağını vurgulayan Emre, dışarı çıkılması gerekiyorsa cerrahi maskelerin yetersiz kalabileceğini, bu nedenle N95 ya da FFP2 tipi maskelerin tercih edilmesi gerektiğini söyledi. Ayrıca risk grubundaki bireylerin tedbirli olması gerektiğini hatırlatarak, “Özellikle astım, KOAH gibi kronik solunum yolu hastalığı olanlar ilaçlarını yanında bulundurmalıdır. Ek inhaler ilaç kullanımı ihtiyacı oluşabilir, tedbiri elden bırakmayın” uyarısında bulundu.
DUMAN GİTTİKTEN SONRA ETKİLERİ SÜRÜYOR
Yangınlar söndürülse bile sağlık sorunlarının devam edebileceğine dikkat çeken Dr. Emre, “Yangınlar söndükten sonra bile bazı bireylerde haftalar ya da aylar boyunca devam eden solunum sorunları görülebilir. Yüksek yoğunlukta duman soluyan bireylerde geç dönem bronş hassasiyeti, kronik öksürük, egzersiz intoleransı gibi şikâyetler oluşabilir” ifadelerini kullandı. Emre, bazı bireylerde üç ay sonra bile akciğer fonksiyon testlerinde düşüş gözlendiğini belirtti ve bu süreçte ortaya çıkan bulguların, orman yangınına bağlı akciğer hasarına işaret edebileceğini dile getirdi.
NE ZAMAN DOKTORA BAŞVURMALI
Yangın sonrası oluşan sağlık şikayetlerinin dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Dr. Emre, “Yangından haftalar sonra devam eden öksürük veya nefes darlığı, yeni başlayan hırıltılı solunum, egzersiz toleransında belirgin azalma ve solunum yolu enfeksiyonlarına karşı artan hassasiyet oluştuğunda mutlaka doktora başvurulmalı” dedi.
Dr. Jülide Çeldir Emre, ormanların yalnızca ekosistem için değil insan sağlığı için de hayati rol oynadığını belirtti. Ağaçların karbondioksiti emerken oksijen ürettiğini ve havadaki zararlı partikülleri filtrelediğini hatırlatarak, “Bilimsel çalışmalar, yeşil alanlarda yaşayan bireylerin solunum fonksiyonlarının daha iyi olduğunu ve kronik hastalıklara yakalanma risklerinin daha düşük olduğunu göstermektedir. Ormanlar sadece nefes aldığımız yeri değil, nefes alabilme kapasitemizi de iyileştirir. Bu yüzden ormanları korumak, gelecekteki solunum sağlığımızı korumakla eşdeğerdir” ifadelerini kullandı.
