Çocuk Diş Hekimliği Uzmanı Dt. Nurgül Demir, okulların açılması ve havaların soğumasıyla birlikte çocuklarda daha sık görülmeye başlayan üst solunum yolu enfeksiyonlarıyla birlikte artan ilaç kullanımına dikkat çekti. Demir, bazı ilaç ve vitamin preparatlarının içerikleri ve kullanım şekilleri nedeniyle diş çürüğü riskini etkileyebileceğini belirtti.
Özellikle şeker içeren, asidik özellik taşıyan veya ağızda uzun süre kalan ilaç ve vitaminlerin kullanım sıklığı ile ağız hijyeninin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Demir, “İlaçların tedavi edici olması, ağız ve diş sağlığı açısından tamamen risksiz oldukları anlamına gelmiyor.” uyarısında bulundu.
Enfeksiyonlarla birlikte ilaç kullanımı artıyor
Okulların açılması ve soğuk havaların başlamasıyla çocuklarda soğuk algınlığı ve üst solunum yolu enfeksiyonlarının görülme sıklığı artabiliyor. Bu süreçte ilaç kullanımının yanı sıra bağışıklığı desteklemek amacıyla vitamin ve benzeri takviyelere yönelim de artıyor.
Diş çürüklerinde şekerli yiyecek ve içecekler ön plana çıksa da bazı ilaç ve takviye ürünlerinin içeriği ile kullanım biçimi de ağız sağlığı açısından önem taşıyor. Şurup, çiğnenebilir tablet ve ağızda uzun süre kalan bazı preparatlar; içerdikleri şeker, asidik yapı ve dişlerle temas süresi nedeniyle çürük riskini etkileyebiliyor.
Şurupların içeriği önemli
Çocukların ilaç kullanımını kolaylaştırmak amacıyla bazı sıvı ilaçlarda şeker veya tatlandırıcılar bulunabiliyor. Bazı preparatların asidik özellik taşıması ve diş yüzeyleriyle uzun süre temas etmesi de ağız sağlığı açısından önem taşıyor.
Özellikle gün içerisinde birden fazla kez kullanılan ya da uzun süre devam edilen ilaçlarda bu durumun daha fazla önem kazandığını belirten Demir, “Kullanılan ilacın ağızda kalma süresi, kullanım sıklığı, içeriği ve çocuğun ağız hijyeni birlikte değerlendirilmelidir.” dedi.
Kronik hastalık nedeniyle düzenli ilaç kullanan çocuklarda risklerin daha yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Demir, süt dişlerinin daha düşük mineral içeriğine sahip olması ve çocuklarda ağız hijyeninin sağlanmasındaki güçlüklerin de çürük riskini artırabileceğini ifade etti.
Vitaminlerde de içeriğe bakılmalı
Çocuklarda kullanılan şurup formundaki ilaçların yanı sıra çiğnenebilir vitamin tabletleri ve ağızda uzun süre kalan bazı multivitamin preparatlarının da dikkatle değerlendirilmesi gerekiyor.
Şeker içeren ve ağız içerisinde uzun süre kalan ürünlerin dişlerin şekerle temas süresini uzatabileceğini belirten Demir, özellikle günlük kullanılan vitamin preparatlarında yalnızca vitamin içeriğinin değil, ürünün şeker içeriğinin ve kullanım şeklinin de dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Vitamin ve mineral takviyelerinin gelişigüzel kullanılmaması gerektiğini vurgulayan Demir, “Çocuğun gerçekten takviyeye ihtiyaç duyup duymadığı öncelikle hekim tarafından değerlendirilmelidir. Ağız ve diş sağlığı açısından risk taşıyan çocuklarda ise çocuk doktoru ile çocuk diş hekiminin görüşleri birlikte ele alınmalı ve çocuğa özel planlama yapılmalıdır.” dedi.
Astım ilaçlarında ağız sağlığı takibi
Özellikle inhaler ilaç kullanan çocuklarda ağız kuruluğu ve ağız ortamındaki değişikliklerin de takip edilmesi gerektiğini belirten Demir, kullanılan ilacın türü ve uygulama şekline bağlı olarak ağız içi dengenin etkilenebileceğini söyledi.
Bu nedenle çocukların diş kontrollerinin aksatılmaması ve ağız hijyeni alışkanlıklarının düzenli şekilde sürdürülmesi önem taşıyor.
Çürük riskine karşı 5 öneri
Demir, ilaç kullanan çocuklarda diş çürüğünden korunmak için şu önerilerde bulundu:
Şeker tüketimi sınırlandırılmalı: Uzun süreli veya sık tekrarlanan ilaç kullanım dönemlerinde şekerli ve yapışkan ara öğünlerin tüketimi mümkün olduğunca azaltılmalı.
İlaç sonrasında ağız suyla çalkalanabilir: Özellikle asidik özellik taşıyan ürünlerin ardından ağız suyla temizlenebilir. Dişlerin hemen fırçalanması yerine fırçalama zamanı kullanılan ürünün özelliklerine göre değerlendirilmelidir.
Mümkün olduğunda şekersiz alternatifler tercih edilmeli: İlaç veya vitamin seçimi sırasında hekime danışılarak şekersiz alternatiflerin bulunup bulunmadığı öğrenilmeli.
Düzenli diş kontrolleri aksatılmamalı: Çürük riski yüksek veya kronik hastalık nedeniyle uzun süre ilaç kullanan çocuklarda kontrol aralıkları çocuk diş hekimi tarafından belirlenmeli.
Ağız bakım rutini hastalık döneminde de sürdürülmeli: Çocuk hastalandığında diş fırçalama alışkanlığı bırakılmamalı; yaşa ve çürük riskine uygun ağız bakım ürünleri kullanılmalı.
Hastalık sonrası ağızdan nefes almaya dikkat
Üst solunum yolu enfeksiyonları sırasında burun tıkanıklığına bağlı olarak ağızdan nefes alma geçici şekilde görülebiliyor. Ancak çocuğun iyileşmesinden sonra da bu alışkanlığın devam etmesi normal kabul edilmemeli.
Uzun süre devam eden ağızdan nefes almanın ağız kuruluğunun yanı sıra yüz ve çene gelişimini de etkileyebileceğini belirten Demir, çocuk iyileştiği halde ağzı açık uyuma, horlama veya ağızdan nefes alma devam ediyorsa çocuk doktoru, çocuk diş hekimi ve gerektiğinde kulak burun boğaz uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Demir, çocuklarda enfeksiyonların tedavisi kadar hastalık sırasında ve sonrasında ağız ve diş sağlığının korunmasının da ihmal edilmemesi gerektiğini vurguladı.
