Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), özel eğitim sınıfında eğitim gören engelli ve otizmli çocuklara yönelik ‘ceza köşesi’ uygulaması ile rehberlik hizmetlerinin yetersiz kalması nedeniyle ilçe milli eğitim müdürlüğüne 17 bin 52 lira idari para cezası verdi.
Aile TİHEK’e başvurdu
TİHEK’e başvuran aile, bir ilkokulun özel eğitim sınıfında eğitim gören yüzde 90 engelli ve otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanılı kız çocuklarının öğretmenleri tarafından darbedildiğini öne sürdü. Aile, çocukların vücudunda sıkma ve bastırmaya bağlı morluklar oluştuğunu belirterek sınıfta ‘ceza köşesi’ oluşturulduğunu ve çocukların ayrımcılığa uğradığını iddia etti.
Başvuru üzerine TİHEK tarafından inceleme başlatıldı.
Darp iddiasına takipsizlik
İnceleme kapsamında adli makamların yürüttüğü soruşturmada takipsizlik kararı verildiği belirlendi. Kararda, otizmli çocuklarda kendine zarar verme ve duygu değişimine bağlı tepkisel davranışların görülebileceği, yönlendirici sorularla alınan video kayıtları ile adli raporların öğretmenlerin şiddet uyguladığına dair yeterli ve kesin delil oluşturmadığı değerlendirildi.
TİHEK de dosyadaki bilgi, belge ve tanık ifadelerini inceledi. Kurum, öğretmenlerin fiziksel şiddet uyguladığına ilişkin yeterli emare bulunmadığına ve ceza soruşturması süreçlerinde ayrımcılık yasağının ihlal edilmediğine karar verdi.
‘Ceza köşesi’ pedagojik temelden yoksun
TİHEK, sınıftaki ‘ceza köşesi’ uygulaması ile rehberlik süreçlerini de değerlendirdi. Kararda, öğretmenlerin öğrencileri düşünmeye sevk etmek amacıyla sınıfta bir ‘ceza köşesi’ oluşturduklarını kabul ettikleri belirtildi.
Müfettiş raporlarında ise otizmli ve küçük yaştaki bir çocuğun soyut düşünme becerilerinin henüz gelişmediğine dikkat çekildi. İzolasyon ve ceza köşesi uygulamasının çocukta kaygı ve stresi artırarak eğitim ortamından uzaklaşmasına neden olabileceği vurgulandı.
TİHEK, uygulamanın pedagojik temelden yoksun olduğunu ve çocuğu engeli sebebiyle akranlarına göre daha dezavantajlı bir konuma sokarak dolaylı ayrımcılık oluşturduğunu değerlendirdi.
Rehberlik yükümlülüğü yerine getirilmedi
Kararda, çocuğun olumsuz davranışları karşısında öğretmenler tarafından tutanak tutulduğu ve veli toplantısı yapıldığı ancak konunun okul rehberlik servisine bildirilmediği kaydedildi.
Ayrıca Rehberlik ve Araştırma Merkezi ile koordinasyon kurulduğuna ilişkin herhangi bir bilgi ve belge sunulamadığı belirtildi.
TİHEK Kurul Kararı'nda, okul rehberlik servisinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve pedagojik olmayan ‘ceza köşesi’ uygulaması nedeniyle ‘engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine’ oy birliğiyle karar verildi.
İhlalin ağırlığı ve niteliği göz önünde bulundurularak ilçe milli eğitim müdürlüğüne 17 bin 52 TL idari para cezası uygulandı.
