Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) prime esas kazanç üst sınırı, 1 Ocak 2026 itibarıyla asgari ücretin 7,5 katından 9 katına çıkarıldı. Düzenleme, yüksek kazanç üzerinden prim ödeyenlerin emekli aylıklarını doğrudan etkilerken, primini asgari ücret üzerinden yatıran milyonlarca çalışan için “en düşük emekli maaşı” riski gündeme geldi.
Prim bildirimi emekli aylığını belirliyor
Emekli aylıkları, çalışma hayatı boyunca SGK’ya bildirilen prime esas kazanç ve prim gün sayısına göre hesaplanıyor. Prime esas kazanç ne kadar yüksek bildirilirse, bağlanacak emekli aylığı da o ölçüde artıyor.
SSK’lı çalışanlarda prime esas kazanç, işveren tarafından ödenen ücret üzerinden belirleniyor. Yemek bedeli ve çocuk yardımı gibi bazı istisnalar dışında yapılan ödemelerin prime esas kazanca dahil edilmesi gerekiyor.
BAĞ-KUR’lularda ise prime esas kazanç tutarı sigortalı tarafından seçilebiliyor.
BAĞ-KUR’luların büyük bölümü asgari ücretten prim ödüyor
SGK verilerine göre 2024 yılında 3 milyon 66 bin 874 BAĞ-KUR’lunun 3 milyon 56 bin 387’si primini asgari ücret üzerinden yatırdı. Asgari ücretin üzerinde kazanç bildiren BAĞ-KUR’lu sayısı yaklaşık 10 bin kişide kaldı.
Prime esas kazanç tavanı olan asgari ücretin 7,5 katı üzerinden prim bildiren BAĞ-KUR’lu sayısının ise sadece 543 kişi olduğu kaydedildi.
SSK’lıların yüzde 40’ından fazlası asgari ücretten bildirildi
2024 verilerine göre 16 milyon 602 bin 868 SSK’lı çalışanın yüzde 40,62’sini oluşturan 6 milyon 744 bin kişinin prime esas kazancı asgari ücret düzeyinde bildirildi.
Kazanç dağılımı özetle şöyle gerçekleşti:
-
Asgari ücret – %20 fazlası arası: 1 milyon 682 bin kişi
-
%20 – %60 fazlası arası: 2 milyon 270 bin kişi
-
%65 – %110 fazlası arası: 1 milyon 465 bin kişi
Bu tabloya göre SSK’lıların yüzde 73,26’sını oluşturan yaklaşık 12,16 milyon kişinin prime esas kazancı 2,1 asgari ücretin altında kaldı.
Kazancı 2,1–3 asgari ücret bandında olanlar da eklendiğinde, çalışanların yüzde 85,6’sının prime esas kazancının asgari ücret ile 3 asgari ücret arasında yoğunlaştığı görüldü.
Düşük prim bildirimi en düşük aylığa götürüyor
Uzmanlara göre prime esas kazancın düşük bildirilmesi, SGK’nın prim gelirlerini azaltırken çalışanların ileride alacağı emekli aylığını da aşağı çekiyor.
2019’dan bu yana prim gün sayısı ve kazancı düşük olanların çok düşük maaş almaması için “en düşük emekli aylığı” uygulaması her yıl yasa ile artırılıyor. Ancak uzun süre asgari ücret üzerinden prim ödeyen SSK’lılar ve BAĞ-KUR’luların emeklilikte çoğunlukla bu alt sınır aylığına mahkûm kaldığı belirtiliyor.
Düşük bildirimde iki temel neden
SSK’lılarda prime esas kazancın düşük görünmesinin başlıca nedenleri arasında:
-
Çalışanların önemli bölümünün fiilen asgari ücretle çalışması
-
Bazı işverenlerin daha az prim ödemek için gerçek ücreti değil, asgari ücreti bildirmesi
gösteriliyor.
