Türkiye’de tütün ürünlerine yönelik kısıtlamalarda yeni bir döneme giriliyor. Sağlık Bakanlığı, mevcut kapalı alan yasağının sınırlarını genişleterek; çocuk parkları, sahiller ve kamusal açık alanları da "dumansız hava sahası" kapsamına almaya hazırlanıyor. Avrupa Birliği’ndeki (AB) sert modelleri mercek altına alan yeni düzenlemeyle, pasif içiciliğin en aza indirilmesi ve tütün ürünlerinin görünürlüğünün sınırlandırılması hedefleniyor.
Avrupa Modeli Masada: Fransa ve İspanya Örneği
Bakanlığın üzerinde çalıştığı taslak metinde, Avrupa'nın birçok ülkesinde başarıyla uygulanan modeller referans alınıyor. Özellikle Fransa'daki çocuk odaklı koruma modeli ile plajlar, parklar ve okul çevrelerinde tütün kullanımı yasaklanırken, kural ihlallerine ağır para cezaları uygulanıyor.
İspanya’da uygulanan "genişletilmiş açık alan" modelinde ise üniversite kampüslerinden otobüs duraklarına, restoran teraslarından eğlence mekanlarına kadar geniş bir hat yasak kapsamına dahil edilmiş durumda. Türkiye'de de benzer şekilde yarı açık mekanların tanımının yeniden yapılması ve bina girişleri ile yürüyüş yollarında "mesafe kuralı" getirilmesi bekleniyor.
Vatandaşın Tepkisi: "En Güzel Yerler Sigara İçenlere Ayrılıyor"
Özellikle büyükşehirlerdeki kafe ve restoranlarda, manzaralı ve havadar alanların büyük bir kısmının sigara içenlere tahsis edilmesi, içmeyen vatandaşlar arasında "mekânsal ayrımcılık" tartışmasını başlattı.
İstanbul'da yaşayan 21 yaşındaki Azra Acar, masaların birbirine çok yakın olmasından şikayet ederek, "Duman doğrudan soluduğumuz havaya karışıyor. Temiz hava almak istediğimizde sigara içilen bölüme mahkûm ediliyoruz" dedi. 34 yaşındaki Ömer Gürel ise en iyi masaların sigara içenlere ayrılmasını bir "işgal" olarak niteleyerek, kamusal açık alanların adil paylaşılması gerektiğini vurguladı.
Tütünsüz Nesil Hedefi: 2040 Vizyonu
Avrupa Birliği, 2040 yılına kadar tütün kullanım oranını yüzde 5’in altına indirerek bir "tütünsüz nesil" oluşturmayı planlıyor. Türkiye'deki yeni düzenleme de bu vizyonla paralel olarak, sadece sigarayı değil; elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerini de sıkı denetim altına almayı öngörüyor. Taslak çalışmada öne çıkan diğer başlıklar ise şöyle:
-
Nötr Paketleme: Paketlerin albenisinin tamamen ortadan kaldırılması.
-
Mesafe Kuralı: Kamu binası girişlerinde belirli bir mesafeye kadar sigara içilmemesi.
-
Yüksek Fiyat Politikası: Satın alma gücünü zorlayacak fiyat düzenlemeleri.
