Türkiye ile İtalya arasındaki uzay iş birliğinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar, Antalya’da düzenlenen 77’nci Uluslararası Uzay Kongresi’nde ele alındı. Türkiye-İtalya Uzay Ortaklığı panelinde ortak uydu görevi için yürütülen görüşmelerin yanı sıra Türkiye’nin Ay görevi ve uzay limanı hedefi değerlendirildi.
Uzay iş birliği için 10 yıllık çerçeve
Belek turizm merkezinde düzenlenen panele İtalya’nın Türkiye Büyükelçisi Giuseppe Manzo, İtalya Uzay Ajansı Özel Komiseri Mario Cospito, ilk Türk astronot ve Türkiye Uzay Ajansı Yönetim Kurulu Üyesi Alper Gezeravcı, İtalyan astronot Walter Villadei ve IAC 2026 IPC Başkanı Prof. Dr. Arif Karabeyoğlu katıldı. Panelin moderatörlüğünü ise İtalya Büyükelçiliği Ekonomi ve Ticaret Dairesi Başkanı Andrea Della Nebbia yaptı.
İtalya Büyükelçisi Giuseppe Manzo, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile İtalya Başbakanı Giorgia Meloni’nin temmuz ayında düzenlenen NATO Zirvesi sırasında uzay iş birliğini de görüştüğünü belirtti.
Uzay teknolojilerinin sağlık, doğal afetlerin takibi ve güvenlik gibi alanlarda kullanıldığını ifade eden Manzo, “İtalya-Türkiye işbirliğinde güçlendirilecek ve genişletilecek bir alan varsa, bu kesinlikle uzay sektörüdür. Bu konu aslında bizim en temel ihtiyaçlarımıza dokunuyor” dedi.
Ortak uydu görevi için görüşmeler sürüyor
İtalya Uzay Ajansı Özel Komiseri Mario Cospito, İtalya Uzay Ajansı ile Türkiye Uzay Ajansı arasında 2025 yılında imzalanan mutabakat muhtırasıyla 10 yıllık iş birliği çerçevesi oluşturulduğunu söyledi.
Bu kapsamda yer gözlemi, uydu navigasyonu, yer altyapısı, uzay havası, fırlatma sistemleri ve eğitim alanlarının bulunduğunu belirten Cospito, iki ülkenin ortak bir görev üzerinde görüşmeler yürüttüğünü açıkladı.
Cospito, “Artık diyalogdan, yapılandırılmış bir işbirliğine geçtik. ASI ve TUA şu anda bir veya daha fazla 12U Küp Uyduya dayalı bir Yer Gözlem ve Yörünge İçi Teknoloji Gösterim Görevi için bir uygulama düzenlemesini müzakere ediyorlar. Ortak bir görev; teknolojik hedefleri, sorumlulukları, kabiliyetleri paylaşmak ve tüm görev döngüsünü tamamlamak için birlikte çalışmak anlamına geliyor” diye konuştu.
Ay görevi için hazırlıklar tamamlandı
IAC 2026 IPC Başkanı Prof. Dr. Arif Karabeyoğlu ise Türkiye’nin Milli Uzay Programı kapsamındaki hedeflerine ilişkin bilgi verdi. İlk Türk vatandaşının uzaya gönderilmesinin ardından Ay görevi için çalışmaların devam ettiğini belirten Karabeyoğlu, uzay aracının hazır olduğunu söyledi.
Karabeyoğlu, “Bir diğeri ise yine son derece iddialı olan, Ay’a bir uzay aracı göndermek. Umuyoruz ki önümüzdeki yılın başlarında bu gerçekleşecek. Uzay aracımız hazır ve bu araçta hibrit roket itki sistemi de dahil olmak üzere Türkiye içinde yerli ve milli olarak geliştirip ürettiğimiz pek çok sistemimiz bulunuyor.”
Somali’de uzay limanı hedefi
Türkiye’nin kendi fırlatma kabiliyetini geliştirmeyi amaçladığını belirten Karabeyoğlu, Somali’de kurulması planlanan uzay limanının önemine değindi. İtalya’nın Kenya sahillerine yakın bir uzay limanı bulunduğunu ifade eden Karabeyoğlu, Türkiye’nin de komşu bir ülkede uzay limanına sahip olacağını söyledi.
Karabeyoğlu, Türk şirketlerinin kendi uzay fırlatma kabiliyetlerine sahip olmasının bağımsızlık açısından önemli olduğunu belirtti. Türk-İtalyan iş birliği kapsamında Baykar ile Leonardo arasındaki ilişkiye de değindi.
Gezeravcı: Uzay bir işbirliği alanıdır
İlk Türk astronot Alper Gezeravcı, gerçekleştirdiği insanlı uzay görevinin bir milletin hayalini hayata geçirdiğini söyledi. Görev kapsamında insan metabolizması, tıp, malzeme bilimi ve mikrobiyoloji gibi alanlarda 13 deney gerçekleştirildiğini aktaran Gezeravcı, uzayın ülkeler arasında iş birliğine imkan sağlayan bir alan olduğunu ifade etti.
Gezeravcı, “Uzay bir rekabet alanı değil, bir işbirliği alanıdır. Bu işbirliği, tüm alanlardan farklı disiplinleri ve farklı geçmişleri bünyesinde barındırır. Elde edilen sonuçların, Milli Uzay Programımıza uygun olarak gelecekte planlanan insanlı görevlere yansıtılması amacıyla geri döndük.” dedi.
Astronotlar deneylerde birlikte çalıştı
İtalyan astronot Walter Villadei de Alper Gezeravcı ile uzayda gerçekleştirdikleri çalışmaların bilimsel iş birliğine yansıdığını anlattı. Uzay görevlerinin kurumlar, bilim insanları ve sanayinin katkısıyla yürütülen kolektif çalışmalar olduğunu belirten Villadei, iki ülkenin deneylerde de birbirine katkı sunduğunu söyledi.
Villadei, “Alper bizim bazı ulusal deneylerimize katkıda bulunduğu gibi, ben de Türk deneylerinden bazılarına katılmaktan büyük mutluluk duydum. Yani dostluk, iş birliği anlamına geliyor. Uzay İstasyonu, uluslararası ortakların barışçıl bir şekilde birlikte iş birliği yaptığı az sayıdaki yerden biri olmaya devam ediyor. Bunu Alper ile Türkiye ile yapmak, birlikte iş birliği yapabileceğimizin gerçek bir kanıtıydı.” dedi.
