Türkiye'de milyonlarca gencin geleceğini belirleyen Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) başvurularında son yılların en dikkat çekici düşüşü yaşanıyor.
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) verilerine göre, bu yıl sınava başvuran aday sayısı 2 milyon 425 bin 560 olarak gerçekleşti. 2022 yılında puan barajının kaldırılmasıyla 3,2 milyona ulaşan, 2023'teki deprem bölgesi muafiyetiyle 3,5 milyonu aşarak rekor kıran başvuru sayıları, 2026 yılı itibarıyla yeniden 2020 seviyelerine geriledi.
"Bilezik Bozduran Anneler" Dönemi Kapanıyor mu?
Eğitim uzmanlarına göre bu gerilemenin ardında sadece demografik değişimler değil, derin bir sosyo-ekonomik dönüşüm yatıyor. Geçmişte çocuklarının üniversite eğitimi için kollarındaki altın bilezikleri satmaktan çekinmeyen ailelerin motivasyonu, mezuniyet sonrası iş bulma garantisinin ortadan kalkmasıyla kırılmış durumda.
Kontrolsüz üniversiteleşme ve nitelik sorunları, "üniversite diploması eşittir iş" algısını kökten sarstı. Adayların yüzde 70'inin daha önce sınava girmiş mezunlardan oluşması, sistemdeki birikmeyi gösterirken; barınma, ulaşım ve beslenme giderlerindeki fahiş artışlar gençlerin tercih listelerini daraltıyor.
Uzman Görüşü: "Ekonomik Şartlar Tercihleri Şekillendiriyor"
Eğitim uzmanı Salim Ünsal, başvuru sayılarındaki değişimi şu sözlerle değerlendirdi:
"Başvuru sayısını belirleyen en temel unsur akademik eğitime duyulan ihtiyaçtır. Ancak bugün eğitim, barınma ve beslenme giderlerindeki artış, gençlerin üniversite tercihlerini doğrudan etkiliyor. Mezuniyet sonrası istihdama geçişte yaşanan zorluklar, üniversiteye yönelik motivasyonu aşağı çekiyor."
Kontenjan Azalıyor, Rekabet Şekil Değiştiriyor
Geçtiğimiz yıl üniversite kontenjanlarının yaklaşık 190 bin azaltılması, aday sayısını etkileyen bir diğer teknik faktör olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, kontenjanlardaki bu kısıtlamanın ve ekonomik baskıların aday sayısını uzun süre 2,5 milyon bandında tutacağını öngörüyor.
Gençler arasında üniversite diplomasına duyulan güven azalsa da, alternatif kariyer yollarının sınırlı olması nedeniyle YKS hala Türkiye'nin en büyük "eleme" mekanizması olma özelliğini koruyor.
