Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Celal Şalçini, 21 Eylül Dünya Alzheimer Günü kapsamında hastalığın erken belirtileri, yaşa bağlı unutkanlıktan farkı ve bilişsel kayıpların fark edilememesi hakkında açıklamalarda bulundu.
Alzheimer’ın toplumda çoğunlukla yalnızca unutkanlıkla ilişkilendirildiğini belirten Dr. Şalçini, hastalığın hafıza kaybı başlamadan önce de çeşitli sinyaller verebildiğini söyledi. Erken işaretlerin yorgunluk veya stresle karıştırılabildiğine dikkat çeken Şalçini, bu belirtilerin doğru değerlendirilmesinin önemini vurguladı.
Kişilik ve duygu durum değişiklikleri görülebiliyor
Alzheimer’ın ilk belirtilerinin her zaman hafıza kaybı şeklinde ortaya çıkmadığını ifade eden Dr. Şalçini, ailelerin bazı değişiklikleri önemsemeyebildiğini belirtti.
Dr. Şalçini, erken işaretleri şöyle açıkladı:
“İçe kapanma ve ilgi kaybı; kişinin yıllardır keyif aldığı hobileri aniden bırakması, kalabalıktan kaçınması veya sosyal ortamlarda sessizleşmesi. Kişilik ve duygu durum değişiklikleri; eskiden sakin ve uyumlu olan birinin sebepsiz yere şüpheci, alıngan, korkak veya çabuk öfkelenen bir hale gelmesi. Karmaşık işlerde zorlanma; para üstü hesaplama, banka işlemleri veya yıllardır yapılan yemeklerin tarifini toparlama gibi planlama gerektiren günlük işlerde bocalama. Kelime bulma zorluğu; konuşurken sık sık duraksama, eşyaların isimlerini hatırlayamama ve yerine ‘şu, bu’ gibi belirsiz kelimeler kullanma.”
Unutkanlık yaşlanmanın doğal sonucu değil
“Yaşlandıkça herkes unutur” düşüncesinin, nörolojik değerlendirmelerin gecikmesine yol açabildiğini kaydeden Dr. Şalçini, unutkanlık ve davranış değişikliklerinin yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak görülmemesi gerektiğini söyledi.
Erken dönemde fark edilen belirtilerin tıbbi açıdan değerlendirilmesinin önemine işaret eden Şalçini, günlük yaşamı etkileyen değişikliklerde uzman görüşüne başvurulması gerektiğini vurguladı.
Doğal unutkanlık ile Alzheimer arasındaki fark
Günlük yaşamda herkesin zaman zaman bir şeyleri unutabileceğini belirten Dr. Şalçini, doğal unutkanlık ile Alzheimer arasındaki farkın günlük yaşama etkisinde görüldüğünü ifade etti.
“Ancak hastalıkla doğal unutkanlık arasındaki fark, bunun günlük yaşamı ne kadar aksattığında gizlidir. Normal unutkanlıkta, anahtarı nereye koyduğunuzu unutur ama adımlarınızı zihninizde geriye doğru takip ederek bulursunuz. Bir isme o an takılırsınız ama gece yatarken aklınıza gelir. Alzheimer unutkanlığında ise sadece anahtarın yerini değil, anahtarın ne işe yaradığını da unutabilirsiniz. Aynı soruyu beş dakika içinde defalarca sorar ve daha önce sorduğunuzu, o konuşmayı yaptığınızı hiç hatırlamazsınız.”
Hastalığını fark edememe durumu görülebiliyor
Yakınlarının fark ettiği bilişsel kayıpları kişinin kendisinin reddetmesinin de Alzheimer’da görülebilen önemli belirtilerden biri olduğunu belirten Dr. Şalçini, bu durumun tıpta “anozognozi” olarak adlandırıldığını söyledi.
Dr. Şalçini, sözlerini şöyle tamamladı:
“Tıpta ‘anozognozi’ olarak bilinen bu durum, hastanın inatçılığından, hatasını kabul etmemesinden veya yalan söylemesinden kaynaklanmaz. Hastalık, beynin farkındalık merkezini de etkilediği için kişi gerçekten unuttuğunu veya değiştiğini algılayamaz. Bu aşamada hastayla ‘nasıl hatırlamazsın’ diyerek tartışmak yerine, şefkatli bir yaklaşımla profesyonel destek almak en doğru adımdır.”
