Uzmanlar, özellikle kış aylarında yapılan basit yürüyüş hatalarının ciddi ortopedik yaralanmalara ve kafa travmalarına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Öğr. Gör. Mert İlhan, karlı ve buzlu zeminlerde güvenli yürüyüşün nasıl olması gerektiği, sık yapılan hatalar ve düşme sonrası dikkat edilmesi gerekenler hakkında önemli bilgiler paylaştı.
Karlı ve buzlu zeminde en güvenli yöntem: “Penguen yürüyüşü”
Kış koşullarında güvenli yürüyüş için en çok önerilen yöntemin halk arasında “penguen yürüyüşü” olarak bilinen teknik olduğunu belirten İlhan, bu yöntemin vücudun ağırlık merkezini doğru yönetmeyi ve zeminle teması artırmayı hedeflediğini vurguladı.
Penguen yürüyüşünde gövdenin hafifçe öne eğilmesi ve ağırlık merkezinin yere basan ayağın üzerinde tutulması gerektiğini aktaran İlhan, şu bilgileri paylaştı:
“Dengeyi artırmak için ayak uçları 10-30 derece dışa doğru çevrilerek destek yüzeyi genişletilmeli. Normal yürüyüşteki topuk ve parmak ucu döngüsü terk edilerek ayak tabanının tamamının yere aynı anda temas ettiği düz taban basışı uygulanmalı. Dizlerin kilitlenmeyip hafif bükülü tutulması şok emilimi sağlarken, kolların yana açılarak denge çubuğu görevi görmesi ve adımların kısa, sürükleyici nitelikte olması kayma riskini azaltır.”
En yaygın hatalar yaralanma riskini artırıyor
Buzlu zeminde yapılan en tehlikeli hataların başında eller ceplerde yürümek geldiğine dikkat çeken İlhan, bu durumun hem dengeyi bozduğunu hem de düşme anında refleksleri devre dışı bıraktığını söyledi.
“Bu durum bireylerin hem denge stratejileri yeterince sağlayamamasına neden olur hem de düşme anında ellerin yüzü koruma refleksini engeller.”
Kuru zeminde olduğu gibi topuğu sertçe yere vurmanın da kaygan yüzeylerde ciddi riskler taşıdığına işaret eden İlhan, uzun adımlar atmanın, dizleri kilitli tutmanın ve görünmeyen “siyah buz” üzerinde normal yürüyüşe devam etmenin kaçınılması gereken hatalar arasında olduğunu vurguladı.
Ayakkabı seçimi hayati önem taşıyor
Kış aylarında düşme riskini belirleyen en önemli dış etkenlerden birinin ayakkabı seçimi olduğunu hatırlatan İlhan, standart spor ayakkabıların soğuk havalarda taban sertliğini kaybederek kayganlaştığını belirtti.
“Buzlu ve karlı zeminlerde yürümek için geliştirilmemiş bu ayakkabıların tabanı mikroskobik düzeyde zemin pürüzlerine uyum sağlamayı engelleyerek ayakkabıyı buz üzerinde kaygan bir plastik parçasına dönüştürür.”
Uygun bir kış botunun soğukta sertleşmeyen, esnek kauçuk tabanlı olması gerektiğini ifade eden İlhan, yüksek konçlu botların da ayak bileği yaralanmalarını azaltabileceğini kaydetti.
Düşerken elleri yere koymak kırıklara yol açabiliyor
Kayma anında yapılan en kritik refleks hatalarından birinin ellerle düşüşü durdurmaya çalışmak olduğunu belirten İlhan, bunun özellikle el ve el bileği kırıklarının başlıca nedeni olduğunu söyledi.
“Tıbbi literatürde ‘açık el üzerine düşme’ olarak adlandırılan bu düşüş, kış aylarında kol ve el-el bileği kırıklarının birincil sebebini oluşturur.”
Düşme sırasında mümkünse ellerin göğüste çaprazlanması, çenenin hafifçe göğse alınması ve düşüş yönünün yana çevrilerek darbenin yayılması gerektiğini ifade eden İlhan, panik halinde vücudu kasmanın yaralanma şiddetini artırabileceğini dile getirdi.
Buzlu zeminde düşmeler kafa travmalarına kadar uzanabiliyor
Kış aylarında acil servis başvurularının önemli bir bölümünü düşmeye bağlı yaralanmaların oluşturduğunu belirten İlhan, el ve el bileği kırıklarının yanı sıra omuz çıkıkları, diz bağ yaralanmaları, ayak bileği burkulmaları ve özellikle yaşlılarda kalça kırıklarının sık görüldüğünü aktardı.
“Ortopedik yaralanmaların ötesinde hayati risk taşıyan en ciddi durumlardan biri, genellikle topuğun öne kaymasıyla vücudun geriye doğru düşmesi sonucu oluşan kafa travmalarıdır.”
Yaşlılar ve kronik rahatsızlığı olanlar için risk daha yüksek
Diz, kalça veya bel problemi olan bireylerin soğuk havalarda daha dikkatli olması gerektiğini vurgulayan İlhan, eklem sertliğinin dengeyi olumsuz etkilediğini belirtti. Özellikle kemik erimesi riski taşıyan bireylerde basit düşmelerin bile ölümcül sonuçlara yol açabileceğine dikkat çekti.
“Gençlerde basit bir ezilmeyle atlatılabilecek düşmeler, ölümcül komplikasyonlara yol açabilen kalça kırıklarına dönüşebilir.”
Düşme sonrası bu belirtiler acil müdahale gerektiriyor
Bir düşme sonrası bilinç kaybı, artan baş ağrısı, kusma, göz bebeklerinde farklılık veya kulak-burundan berrak sıvı gelmesi gibi belirtilerin ciddiye alınması gerektiğini belirten İlhan, özellikle kan sulandırıcı ilaç kullanan kişilerin şikâyet olmasa bile tıbbi değerlendirmeden geçmesinin önemli olduğunu vurguladı.
“Hayati risk oluşturan durumlar dışında, kırık veya ciddi ortopedik yaralanma şüphesi olan durumlar da ihmal edilmemeli.”
