Yaz aylarının yaklaşmasıyla birlikte sivrisinek sorunu yeniden gündeme gelirken, ABD’deki Yale Üniversitesi bilim insanlarından dikkat çeken bir araştırma geldi. Yapılan çalışmaya göre sarımsakta bulunan doğal bir bileşik, sivrisineklerin çiftleşmesini ve yumurtlamasını engelleyebiliyor. Araştırmacılar, bu keşfin çevre dostu yeni haşere kontrol yöntemlerinin önünü açabileceğini belirtti.
Sarımsak sivrisineklerde “doğum kontrolü” etkisi yaptı
Yale Üniversitesi bünyesinde yürütülen araştırmada, sarımsağın yalnızca sivrisinekleri uzaklaştırmadığı, aynı zamanda üreme davranışlarını da baskıladığı ortaya çıktı. Bilim insanları, sarımsakta bulunan “dialil disülfür” adlı doğal bileşiğin sineklerin çiftleşmesini tamamen durdurabildiğini belirledi.
Araştırma sonuçları, dünyanın saygın bilim dergilerinden Cell’de yayımlandı.
Deney market alışverişiyle başladı
Araştırmanın dikkat çeken detaylarından biri ise deneyin oldukça sıra dışı başlaması oldu. Yale’de görev yapan araştırmacılar, marketten 43 farklı meyve ve sebze satın alarak bunları püre haline getirdi ve meyve sinekleri üzerinde test etti.
Bilim insanları başlangıçta bazı meyve ve sebzelerin sineklerde çiftleşmeyi artıracağını düşünüyordu. Ancak tam tersi oldu. Sarımsak kullanılan ortamda sineklerin çiftleşmediği ve yumurtlamadığı gözlendi.
Araştırmayı yürüten Profesör John Carlson, sarımsağın etkisinin kokudan değil doğrudan tattan kaynaklandığını söyledi.
Sivrisinekler sarımsağı tadınca kaçıyor
Araştırmaya göre sivrisineklerin ve sineklerin tat alma organlarında bulunan “TrpA1” adlı reseptör, sarımsaktaki bileşiği algılıyor. Bu durum böceklerde kaçınma davranışı oluştururken çiftleşme isteğini de baskılıyor.
Çalışmada özellikle sarı humma, dang humması ve Zika virüsü taşıyan sivrisinek türlerinde etkili sonuçlar elde edildiği belirtildi. Meyve sinekleri ve çeçe sineklerinde de benzer sonuçlar görüldü.
Doğal ve ucuz mücadele yöntemi olabilir
Araştırmacılar, sarımsağın dünyanın hemen her yerinde yetişen ucuz ve doğal bir ürün olması nedeniyle büyük avantaj sunduğunu belirtiyor. Bilim insanlarına göre bu yöntem, kimyasal ilaç kullanımını azaltabilecek yeni nesil biyolojik mücadele yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
Özellikle yaz aylarında artan sivrisinek sorunu nedeniyle araştırmanın sonuçları şimdiden büyük ilgi çekti.
Bahçıvanların bildiği gerçek bilimsel olarak kanıtlandı
Bahçecilikle uğraşan pek çok kişi yıllardır sarımsağın böcekleri uzak tuttuğunu biliyordu. Ancak Yale araştırması, bunun nedenini bilimsel olarak ortaya koymuş oldu.
Araştırmacılar şimdi aynı yöntemle farklı bitkilerde bulunan doğal bileşiklerin de zararlı böcekler üzerindeki etkilerini incelemeyi planlıyor.
Kaynak: Yale University
Journal reference:
Ebrahim, S. A. M., et al. (2026). A phytoscreen identifies a garlic compound as a deterrent of mating and egg laying in Drosophila and mosquitoes. Cell. DOI: 10.1016/j.cell.2026.03.037. https://www.cell.com/cell/abstract/S0092-8674(26)00338-7
