Medical Point Gaziantep Hastanesi Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. Sedat Işıkay, mozaikte yer alan figürlerden birinin ayağındaki sıra dışı duruşu fark ederek bilimsel inceleme başlattı.
Dünyaca ünlü Çingene Kızı Mozaiği’nin de bulunduğu Zeugma Mozaik Müzesi’ni ziyaret eden Prof. Dr. Sedat Işıkay, müzenin ikinci katında sergilenen Telete-Dört Mevsim Mozaiği’ndeki figürlerden birinin ayak yapısına dikkat etti.
Roma dönemine, MS 2-3. yüzyıla tarihlenen eserde Dionysos’un kızı Telete, dört mevsimin alegorik tasvirleriyle birlikte betimleniyor. Figürlerden birinin ayağının ise normal anatomik duruştan farklı biçimde aşağı doğru yöneldiği görülüyor.
Tıbbi açıdan değerlendirilen bu görünümün, ayak bileğinin aşağı doğru bükülmesiyle karakterize edilen "ekinus" tipi bir deformiteyi düşündürebileceği belirtildi.
Kesin tanı koymak mümkün değil
Prof. Dr. Sedat Işıkay, yaklaşık 1800 yıllık bir sanat eserindeki tasvir üzerinden kesin bir hastalık tanısı konulamayacağının altını çizdi. Mozaiğin günümüze ulaşan bölümünün ayağın tüm anatomik özelliklerini değerlendirmek açısından yeterli olmadığı ifade edildi.
Karşı ayağın yeterince korunmamış olması, anatomik yapıların tamamının görülememesi ve Roma sanatında figürlerin estetik ya da sembolik amaçlarla farklı biçimlerde tasvir edilebilmesi nedeniyle görüntünün kesin bir "çarpık ayak" tanısı olarak değerlendirilmemesi gerektiği belirtildi. Bu nedenle bulgunun "olası ekinus tipi ayak deformitesi" şeklinde tanımlanmasının daha doğru olduğu aktarıldı.
Bilimsel literatüre taşındı
Prof. Dr. Sedat Işıkay’ın literatür değerlendirmesinin ardından hazırlanan bilimsel çalışma, uluslararası çocuk ortopedisi dergisi Journal of Pediatric Orthopaedics B tarafından yayımlanmak üzere kabul edildi.
Böylece Zeugma’da yaklaşık 1800 yıl önce oluşturulan Roma mozaiğindeki ayak tasviri, sanat ve arkeolojinin yanı sıra tıp tarihi açısından da bilimsel değerlendirmeye konu oldu.
Prof. Dr. Sedat Işıkay, tıp ve sanat tarihinin kesiştiği çalışmaların geçmiş toplumlarda hastalıkların ve fiziksel farklılıkların nasıl algılandığına ilişkin ipuçları sağlayabileceğini belirterek şöyle konuştu:
"Tıp ve sanat tarihinin kesiştiği bu tür çalışmalar, geçmiş toplumlarda hastalıkların ve fiziksel farklılıkların nasıl algılandığı ve sanat eserlerine nasıl yansıdığı konusunda önemli ipuçları sağlayabiliyor. Tarih boyunca yapılan resim, heykel ve mozaiklerde çeşitli kas-iskelet sistemi hastalıklarını veya fiziksel farklılıkları düşündüren tasvirler bilimsel araştırmalara konu olurken, uzmanlar bu eserlerin modern bir tıbbi görüntüleme yöntemi gibi değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor. Zeugma’daki mozaik de bu açıdan dikkat çekici bir örnek oluşturuyor. Eserdeki ayak görüntüsünün kesin bir hastalık tanısı koydurmadığı, ancak modern tıp açısından anlamlandırılabilecek anatomik bir ayrıntıyı koruduğu değerlendiriliyor"
Binlerce ziyaretçinin önünden geçti
Her yıl çok sayıda yerli ve yabancı ziyaretçiyi ağırlayan Zeugma Mozaik Müzesi’ndeki Telete-Dört Mevsim Mozaiği, Çingene Kızı Mozaiği’nin hemen yakınında yer alıyor.
Yaklaşık 1800 yıllık eserdeki ayak tasviri, bir çocuk nöroloğunun tıbbi bakışıyla yeniden değerlendirilirken, görüntünün kesin bir hastalık tanısı koydurmadığı ancak modern tıp açısından anlamlandırılabilecek anatomik bir ayrıntı barındırdığı değerlendirildi.
Çalışmanın yayımlandığı Journal of Pediatric Orthopaedics B’de yer alan bilimsel yayın, antik bir sanat eserindeki anatomik bir ayrıntının modern tıp perspektifiyle ele alınmasına dikkat çekici bir örnek oluşturdu.
