Toplumda korku ve tepki uyandıran ağır suç failleri, bazı kişiler için nasıl romantik bir ilgi odağına dönüşebiliyor? Suçlulara aşk mektupları yazılması, onlarla ilişki kurulması ve sosyal medyada hayranlık içeren paylaşımlar yapılması, insan psikolojisinin dikkat çeken yönleri arasında yer alıyor. Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Klinik Psikoloğu Aleyna Damla Özcan, bu davranışların arkasında birden fazla psikolojik ve sosyal etken bulunabileceğini belirtiyor.
Hibristofili ağır suçlulara duyulan ilgiyi açıklıyor
Ağır suç işlemiş kişilere yönelik romantik veya cinsel çekim, hibristofili kavramıyla ifade ediliyor. Geçmişte ağır suçlardan hüküm giymiş kişilerin hayranlarından mektuplar alması, romantik ilişkiler kurması ve cezaevindeyken evlenmesi bu durumun örnekleri arasında gösteriliyor.
Ancak suçlulara yönelik her ilginin hibristofili kapsamında değerlendirilmesi mümkün değil. Bazı kişiler fiziksel görünümden etkilenirken bazıları güç, tehlike veya ulaşılmazlık algısına ilgi duyabiliyor. Romantik bir bağ bulunmadığı durumlarda ise merak, gündemde yer alma ve sosyal medyada görünür olma isteği etkili olabiliyor.
Kurtarma arzusu ve değiştirme isteği öne çıkıyor
Suç işleyen kişilere duyulan ilginin arkasındaki etkenlerden biri de onları anlama ve değiştirme arzusu olabiliyor. Klinik Psikolog Aleyna Damla Özcan'a göre, kişinin çocukluk döneminde yaşadığı olumsuz deneyimler, aile ilişkileri ve travmalar, bazı insanlarda suç işleyen bireye karşı empati geliştirme isteği oluşturabiliyor.
Bu noktada empati ile suçları mazur görmek arasındaki ayrım önem taşıyor. Failin geçmişte yaşadıklarına odaklanılması, işlediği suçların sorumluluğunun geri planda kalmasına neden olabiliyor. Kişi, karşısındakini geçmişinin mağduru olarak görerek onu değiştirebileceğine inanabiliyor.
“Benim sevgimle değişebilir” düşüncesiyle gelişen bu yaklaşımda, kişinin kendisini karşısındaki insanı anlayabilecek ve hayatını değiştirebilecek özel biri olarak görmesi de etkili olabiliyor. Böylece ilişkide sevginin yanı sıra vazgeçilmez olma arzusu da ön plana çıkabiliyor.
Tehlikeli ve ulaşılmaz kişiler neden ilgi çekiyor?
Toplumun büyük bölümünün uzak durduğu tehlikeli bir kişiyle yakınlık kurmak, bazı insanlar için sıra dışı ve heyecan verici bir deneyim olarak algılanabiliyor.
Güç ve tehlike algısı, bu kişilerin bazıları tarafından çekici bulunmasına neden olabiliyor. Böyle bir ilişki, kişinin kendisini farklı ve ayrıcalıklı hissetmesini sağlayabiliyor. Ayrıca suçla gündeme gelen biriyle ilişkilendirilmek, sosyal çevrede dikkat çekmenin ve tanınmanın bir yolu olarak da görülebiliyor.
Bu nedenle ağır suç faillerine yönelik hayranlığın her zaman romantik bir ilgi anlamına gelmediği belirtiliyor.
Sosyal medya failleri gündemin merkezine taşıyor
Geçmişte mektuplar ve cezaevi ziyaretleriyle ortaya çıkan hayranlık, günümüzde sosyal medya paylaşımlarıyla çok daha geniş kitlelere ulaşabiliyor. Fotoğraflar, videolar ve yorumlar üzerinden yayılan ilgi, suç işleyen kişilerin popüler figürlere dönüşmesine zemin hazırlayabiliyor.
Klinik Psikolog Aleyna Damla Özcan, failin fiziksel görünümünün ön plana çıkarılmasının işlenen suçun ve mağdurun yaşadıklarının geri planda kalmasına yol açabileceğine dikkat çekiyor.
Takipçi sayılarının artması ve benzer yorumların çoğalması, başka kullanıcıların da bu ilgiye katılmasını kolaylaştırabiliyor. Böylece suç olaylarında mağdurun yaşadıkları, kayıplar ve failin sorumluluğu yerine suçlunun gördüğü ilgi konuşulabiliyor.
Suçluyu anlamak, suçlarını onaylamak değil
Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Klinik Psikoloğu Aleyna Damla Özcan, “suç işleyen kişilere yönelik ilginin tek bir nedenle açıklanamayacağı görülüyor. Hibristofili, kurtarma arzusu, güç ve tehlike algısı, tanınma isteği ve sosyal medyanın etkisi, bu davranışları anlamak için ele alınabilecek farklı başlıklar arasında bulunuyor.”
Suç işleyen kişilerin neden ilgi gördüğünü anlamaya çalışırken davranışlarını onaylamakla bu ilgiyi birbirinden ayırmak gerekiyor. Bir kişinin geçmişini anlamaya çalışmak, işlediği suçların sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor. Bu değerlendirmede mağdurun yaşadıklarının ve failin sorumluluğunun göz ardı edilmemesi önem taşıyor.
