Şehir yaşamının vazgeçilmezi olan çok daireli yapılarda, "kullanmadığım alanın parasını ödemem" yaklaşımı hukuki duvara çarpıyor. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca, hiçbir kat maliki ortak yerler üzerindeki kullanma hakkından vazgeçtiğini veya bu alanın kendisine bir faydası olmadığını ileri sürerek gider payını ödemekten kaçınamıyor.
Hukuki düzenlemeler, sadece aidatın kapsamını değil, ödenmemesi durumunda uygulanacak ağır yaptırımları da beraberinde getiriyor.
Asansör ve otopark: Herkes ortak!
Özellikle giriş katlarda oturanların en çok itiraz ettiği asansör bakım ve onarım giderleri, kanun önünde tüm maliklerin sorumluluğunda. Aynı durum otoparklar için de geçerli; şahsi aracı olmayan veya otoparkı hiç kullanmayan bir daire sakini, bu alanın işletme ve bakım masraflarından muaf tutulamıyor.
Çatı ve dış cephe: Binanın temeli ortaktır
Apartmanın dış dünyayla temasını sağlayan çatı ve dış cephe gibi alanlar, binanın "temel yapı taşı" kabul ediliyor.
-
Çatı onarımı: En alt kattaki daire, çatıyla fiziksel bir bağı olmasa da tamirat masrafına arsa payı oranında katılır.
-
Mantolama: Binanın korunması için yapılan dış cephe kaplama giderleri, kurul kararıyla tüm maliklerin ortak borcudur.
Aidat borcunda kiracı mı, ev sahibi mi sorumlu?
Aidat ödemelerinde asıl muhatap her zaman kat malikidir (ev sahibi). Ancak kanun, sürecin aksamaması için kiracıyı da "müştereken ve müteselsilen" sorumlu tutar.
-
Kira sınırı: Kiracı, ödemediği aidat borcundan sadece aylık kira bedeli kadar sorumludur.
-
Mahsup hakkı: Kiracı yaptığı aidat ödemesini, kira borcundan düşerek ev sahibine yansıtabilir. Aidat kirayı aşarsa, kalan kısım doğrudan ev sahibinden istenir.
Lüks harcamalarda "muafiyet" istisnası
Eğer apartmana yapılması planlanan yenilik (örneğin lüks bir dekoratif eklenti veya zorunlu olmayan bir tesis) çok masraflıysa, bu karara karşı çıkan malikler gideri ödemek zorunda değildir. Ancak, ilerleyen dönemde bu lüks hizmetten yararlanmak isterlerse, paylarına düşen miktarı ödeyerek sisteme dahil olabilirler.
Ödemeyenleri neler bekliyor?
Aidat veya ortak gider payını ödemeyenler için süreç oldukça hızlı ve sert ilerliyor:
-
İcra takibi: Yönetici veya herhangi bir kat maliki, borçlu hakkında doğrudan icra takibi başlatabilir.
-
%5 gecikme tazminatı: Borcun ödenmediği her ay için aylık %5 oranında gecikme tazminatı uygulanır.
-
Eski hale getirme: Balkon kapatma gibi dış cepheyi etkileyen izinsiz tadilatlar, komşuların şikayetiyle eski haline döndürülebilir. Bunun için maliklerin 4/5’inin yazılı rızası şarttır.
Ayrıca, kiracı evi teslim aldığı gibi iade etmekle yükümlüdür ancak zamanla oluşan "doğal eskime ve yıpranmalardan" sorumlu tutulamaz. Sırf boyanın rengi solduğu için kiracıdan boya-badana parası talep edilmesi hukuken mümkün değildir.
