Günlük hayatta vefat eden gayrimüslim vatandaşların ardından sıklıkla kullandığımız "Toprağı bol olsun" deyimi, aslında binlerce yıllık bir höyük geleneğine dayanıyor. Kulaktan kulağa yayılarak günümüze ulaşan bu ifadenin arkasında, antik çağın kralları ve kahramanları yatıyor.
Bu söz ne anlama geliyor?
Bugün bir taziyeyi ifade etmek, ölen kişinin "huzur içinde uyumasını" dilemek için kullandığımız "Toprağı bol olsun" sözü, aslında geçmişte bir kişinin toplum tarafından ne kadar çok sevildiğinin ve arkasında ne kadar büyük bir kitle bıraktığının ölçütüydü. Birine "Toprağın bol olsun" demek, "Seni uğurlayanın, mezarına saygıyla toprak atanın çok olsun" anlamına geliyordu.
Kökeni Antik Çağ mezarlarına dayanıyor
Bu köklü deyimin kökeni, İslamiyet öncesi dönemdeki Tümülüs (yapay tepe mezar) geleneğine uzanıyor. Antik çağlarda Frigler, Lidyalılar veya İskitler gibi topluluklarda, halkın çok sevdiği bir lider, kral ya da kahraman öldüğünde mezarının üzerine çevre halkı tarafından çuvallarla, sepetlerle toprak taşınırdı.
Herkes ölen kişiye olan sevgisini ve saygısını göstermek için mezara bir parça toprak eklerdi. Mezarın üzerinde biriken toprak yığını ne kadar büyük ve yüksek bir tepeye dönüşürse, o kişinin arkasından yas tutan sevenlerinin o kadar çok olduğu anlaşılırdı.
Neden gayrimüslimler için kullanılıyor?
Zamanla gömme gelenekleri değişse de bu ifade kültürel bir miras olarak dilde yaşamaya devam etti. İslamiyet'in kabulünün ardından Müslümanlar için dini bir içerik taşıyan "Allah rahmet eylesin" ya da "Mekanı cennet olsun" duaları yaygınlaştı.
"Toprağı bol olsun" ifadesi ise daha dünyevi, genel ve insani bir saygı duruşu barındırdığı için zamanla farklı inançlara sahip vatandaşların ardından kullanılan ortak bir nezaket ve taziye sözüne dönüştü.
