Uzmanlar, çocuklarda horlama, ağız açık uyuma ve huzursuz uykunun geniz eti büyümesinin habercisi olabileceği konusunda aileleri uyarıyor. Tedavi edilmeyen geniz eti büyümesi ise uyku kalitesinden okul başarısına, işitmeden büyüme ve gelişmeye kadar birçok alanı olumsuz etkileyebiliyor.
Yaz tatilinde çocukların daha geç uyuması, ekran başında daha fazla vakit geçirmesi ve sıcak havanın etkisiyle uyku düzenlerinin değişmesi, bazı sağlık sorunlarının gözden kaçmasına neden olabiliyor. Horlama ya da ağız açık uyuma gibi belirtiler çoğu zaman sıcak hava veya düzensiz uyku saatlerine bağlansa da uzmanlara göre bu şikayetler geniz eti büyümesinin ilk belirtileri arasında yer alabiliyor.
Acıbadem Altunizade Hastanesi Kulak, Burun ve Boğaz (KBB) Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Haluk Özkarakaş, geniz eti büyümesinin zamanında tedavi edilmemesi halinde önemli sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirterek, "Geniz eti büyümesi tedavi edilmediğinde çocuğun uyku kalitesini, işitmesini, okul başarısını hatta büyüme ve gelişmesini olumsuz etkileyebiliyor. Ancak toplumda doğru sanılan bazı yanlış inanışlar nedeniyle aileler çoğu zaman hekime başvurmayı geciktirebiliyor" dedi.
Uzmanlar, ülkemizde en sık 3-6 yaş arasında görülen ancak okul çağındaki çocuklarda da ciddi sorunlara neden olabilen geniz eti büyümesinin, sık geçirilen üst solunum yolu enfeksiyonları ve alerjik hastalıkların etkisiyle özellikle ekim ayından itibaren daha sık karşılaşılan sağlık problemleri arasında yer aldığını belirtiyor.
Geniz eti hakkında doğru sanılan 5 yanlış
"Geniz etini aldırırsak bağışıklığı düşer": Yanlış
Toplumda en yaygın inanışlardan biri, geniz eti ameliyatının bağışıklık sistemini zayıflattığı yönünde.
Prof. Dr. Haluk Özkarakaş, "Toplumda en sık karşılaşılan yanlış inanışlardan biri, geniz etinin alındığında bağışıklık sistemini zayıflattığıdır. Geniz eti bağışıklık sisteminin bir parçası olsa da vücutta aynı görevi üstlenen çok sayıda lenfoid doku bulunur. Bilimsel çalışmalar, uygun hastalarda yapılan geniz eti ameliyatının çocuklarda kalıcı bir bağışıklık sistemi zayıflığına yol açmadığını göstermektedir. Aksine, nefes alma ve uyku kalitesinin düzelmesi sayesinde çocukların genel sağlık durumu ve yaşam kalitesi olumlu yönde etkilenebilir" ifadelerini kullandı.
"Çocuğumda geniz eti büyümesi olsaydı horlardı": Yanlış
Uzmanlara göre geniz eti büyümesi yalnızca horlamayla kendini göstermiyor.
Burun tıkanıklığı nedeniyle çocuklar ağızdan nefes alabiliyor, gece sık sık uyanabiliyor ve uyku sırasında yatakta sürekli yer değiştirebiliyor. Alın, ense ve yaka bölgesinde yoğun terleme görülebiliyor. Hatta bazı ailelerin "gecede üç kez fanila değişiyorum" diye tarif ettiği durumlar yaşanabiliyor.
Bunun yanında uykuda nefes durmaları (obstrüktif uyku apnesi), çabuk yorulma, dikkat dağınıklığı, davranış değişiklikleri ve okul başarısında düşüş görülebiliyor. Geniz eti büyümesi ayrıca orta kulakta sıvı birikimi ile tekrarlayan kulak enfeksiyonlarına da zemin hazırlayabiliyor.
"Çocuğum çok küçük, doktora gidersek hemen ameliyat der": Yanlış
Prof. Dr. Haluk Özkarakaş, her geniz eti büyümesinin ameliyat gerektirmediğini vurgulayarak, "Geniz etinin büyük görünmesi tek başına ameliyat nedeni değildir. Cerrahi kararı; çocuğun nefes almasını, uyku düzenini, horlama veya uyku apnesi yaşayıp yaşamadığını, sık kulak enfeksiyonu geçirip geçirmediğini, işitmesini ve genel yaşam kalitesini birlikte değerlendirerek veriyoruz. Pek çok çocukta düzenli takip ve gerekiyorsa alerjiye yönelik medikal tedavi yeterli olurken, bazı çocuklarda ise ameliyat en doğru tedavi seçeneğini oluşturabiliyor. Bu nedenle sadece ameliyat olur endişesiyle doktora başvuruyu ertelemek, çocuğun sağlık sorunlarının ilerlemesine neden olabilir" dedi.
"Biraz daha büyüsün, geniz eti zaten kendiliğinden küçülür": Doğru/Yanlış
Geniz eti ergenlik dönemine doğru doğal olarak küçülme eğilimi gösterse de bu süreç her çocukta aynı şekilde ilerlemiyor.
Uzmanlara göre geniz eti büyümesi nefes almayı zorlaştırıyor, uykuda solunum bozukluklarına yol açıyor, sık kulak enfeksiyonu ya da işitme kaybına neden oluyorsa yıllarca beklemek doğru bir yaklaşım olmuyor. Gecikme; büyüme ve gelişmeyi, öğrenmeyi ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebiliyor.
"Burun spreyi kullanırsak ameliyata gerek kalmaz": Yanlış
KBB Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Haluk Özkarakaş, "Uzun süreli kortizonlu burun spreyleri veya eczanelerde hazırlatılan bazı karışım ilaçların kullanılması iyileşmeyi sağlamamasının yanında kanımca da sakıncalıdır. Alerji varsa doğal olarak steroidli burun spreyleri (alerjik rinit için) kullanılabilir. Ancak geniz etini (adenoid) küçültmez. Eczanelerde hazırlatılan karışım ilaçların içinde antibiyotikler, gümüş eriyikleri bulunabiliyor. Bunların yutulması ileride kortizon etkilerine ve/veya ağır metal birikimlerine neden olabilir. Üstelik geniz etini küçülttüğüne dair bilimsel yayın bulunmamaktadır" dedi.
Prof. Dr. Özkarakaş, çocukta en az üç ay boyunca ağız açık nefes alma, terleme ve yatakta sık yer değiştirme belirtilerinin üçü bir arada devam etmesi halinde geniz eti ve beraberinde tonsillere (kapatıcı büyümesi varsa) cerrahi müdahalenin gerekli olabileceğini belirterek, tedavi planının mutlaka doktor değerlendirmesiyle oluşturulması gerektiğini söyledi.
