Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Dahiliye Uzmanı Dr. Selçuk Gündoğar, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü dolayısıyla diyabetin türleri, belirtileri, risk faktörleri ve korunma yolları hakkında açıklamalarda bulundu. Gündoğar, özellikle günlük yorgunluk ve stresle karıştırılabilen belirtilerin diyabetin habercisi olabileceğini belirterek erken teşhisin önemini vurguladı.
Tip 2 diyabet daha erken yaşlarda görülebiliyor
Diyabetin, pankreasın yeterli insülin üretememesi veya üretilen insülinin vücut tarafından etkili kullanılamaması nedeniyle kan şekerinin normal seviyelerin üzerine çıkmasıyla ortaya çıktığını belirten Dr. Gündoğar, Tip 1 ve Tip 2 diyabet arasındaki farklara değindi.
Tip 1 diyabetin genellikle çocukluk ve gençlik döneminde ortaya çıktığını ifade eden Gündoğar, hastalarda pankreasın insülin üretmediğini ve yaşam boyu dışarıdan insülin desteğine ihtiyaç duyulduğunu söyledi.
Tip 2 diyabetin ise tüm diyabet vakalarının büyük bölümünü oluşturduğunu belirten Gündoğar, şu ifadeleri kullandı:
“Vücudun ürettiği insüline karşı direnç geliştirmesi veya yeterli insülin üretememesiyle karakterizedir. Genellikle yetişkinlikte başlasa da, günümüzde artan hareketsizlik ve kötü beslenme alışkanlıkları nedeniyle daha erken yaşlarda da görülebilir.”
Günlük yorgunluk diyabet belirtisi olabilir
Diyabetin başlangıç aşamasında fark edilmesinin her zaman kolay olmadığını belirten Dr. Gündoğar, bazı belirtilerin günlük hayatın yoğunluğu, stres veya yorgunlukla karıştırılabildiğine dikkat çekti.
Gündoğar, “Günlük koşturmacanın, stresin, yoğun iş temposunun veya yorgunluğun ardına saklanan belirtiler; aslında vücudumuzun imdat çağrıları olabilir.” dedi.
Diyabetin erken dönemde ortaya çıkabilen belirtilerini ise şöyle sıraladı:
- Sürekli susama ve ağız kuruluğu.
- Özellikle geceleri sık sık tuvalete gitme ihtiyacı.
- Yeterince beslenilmesine rağmen devam eden yorgunluk ve bitkinlik.
- İştah artışı veya kilo kaybı.
- Görme ve odaklanma sorunları.
- Yaraların geç iyileşmesi ve sık tekrarlayan enfeksiyonlar.
- El ve ayaklarda karıncalanma ve uyuşma.
Genetik yatkınlığın yanında yaşam tarzı da etkili
Tip 2 diyabetin gelişiminde genetik faktörlerin önemli bir yere sahip olduğunu belirten Dr. Gündoğar, ancak genetik yatkınlığın tek başına belirleyici olmadığını ifade etti.
Beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivite düzeyinin de hastalık riskini etkilediğini söyleyen Gündoğar, işlenmiş gıdalar, ilave şeker içeren içecekler, beyaz un ve doymuş yağ bakımından zengin beslenmenin insülin direncini tetikleyebildiğini kaydetti.
Hareketsiz yaşamın kasların glikozu kullanma kapasitesini düşürdüğünü belirten Gündoğar, özellikle karın bölgesindeki yağlanmanın insülin direncinin önemli nedenlerinden biri olduğuna işaret etti. Ayrıca stres hormonu kortizolün yüksek seyretmesinin de kan şekerini olumsuz etkileyebileceğini söyledi.
Erken teşhis ciddi sağlık sorunlarını önleyebilir
Diyabetin erken dönemde tespit edilmesinin ilerleyen süreçte ortaya çıkabilecek sağlık sorunlarının önlenmesi açısından önemli olduğunu vurgulayan Dr. Gündoğar, düzenli kan şekeri ölçümlerinin ihmal edilmemesi gerektiğini belirtti.
Gündoğar, “Yılda bir kez yapılacak basit bir açlık kan şekeri ve HbA1c (üç aylık ortalama şeker) testinin, gelecekte gelişebilecek kalp-damar hastalıkları, böbrek problemleri veya görme kayıpları gibi ciddi komplikasyonların önüne geçilmesini sağlar.” diye konuştu.
Diyabetten korunmak için bu önerilere dikkat
Sağlıklı yaşam alışkanlıklarının diyabet riskini azaltmada önemli olduğunu belirten Dr. Selçuk Gündoğar, lifli gıdalar, taze sebzeler, tam tahıllar ve kaliteli proteinlerin beslenme düzeninde yer almasını önerdi.
Düzenli fiziksel aktivitenin önemine de değinen Gündoğar, her gün yapılacak tempolu 30 dakikalık yürüyüşün insülin duyarlılığını artırabileceğini ifade etti. Günlük su ihtiyacının karşılanması ve özellikle ailesinde diyabet öyküsü bulunan kişilerin doktor kontrollerini aksatmaması gerektiğini vurguladı.
Gündoğar, sözlerini şu ifadelerle tamamladı:
“Unutmayın; vücudumuzun sesini duymak bir zayıflık değil, kendimize duyduğumuz saygının ve sevginin en somut göstergesidir. Sağlığımıza gösterdiğimiz özen, yarınlarımıza ve sevdiklerimize yapabileceğimiz en güzel yatırımdır.”
