İklim krizi, artan nüfus ve yükselen enerji maliyetleri enerji politikalarını yeniden şekillendirirken, uzmanlar tasarrufun yalnızca bireysel önlemlerle sınırlı kalamayacağına dikkat çekiyor. Üsküdar Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Arş. Gör. Begüm Çetin, enerji verimliliğinin kamusal politikalar, yerel yönetimler ve dijital altyapılarla desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
5–11 Ocak Enerji Tasarrufu Haftası kapsamında değerlendirmelerde bulunan Çetin, tasarrufun artık bir tercih değil zorunluluk hâline geldiğini belirterek, “Tasarruf yapmak bireysel tedbir almaktan çıkıp sektörel, yönetimsel ve uluslararası düzlemde yapılması gereken zorunlu davranış haline gelmektedir.” dedi.
Türkiye’nin enerji denkleminde dışa bağımlılık öne çıkıyor
Türkiye’nin en temel enerji sorunlarından birinin fosil yakıtlara dayalı yapı ve dışa bağımlılık olduğunu ifade eden Begüm Çetin, karbon emisyonu yüksek kaynakların hem çevresel hem de ekonomik riskler barındırdığına dikkat çekti. Enerji arz güvenliğinin sağlanabilmesi için yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılması gerektiğini belirten Çetin, “Bu bağlamda endüstriyel ve ticari alanlarda, ofis-ev ortamında ve bireysel olarak yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının teşviği ile doğru bilinçlendirme önem taşımaktadır.” dedi.
Yenilenebilir kaynaklar güçlü bir potansiyel sunuyor
Türkiye’nin coğrafi konumunun yenilenebilir enerji açısından büyük avantaj sunduğunu belirten Çetin, mevcut kurulu gücün önemli bölümünün hidrolik, güneş, rüzgâr ve jeotermal kaynaklardan oluştuğunu söyledi. Yenilenebilir enerjinin temiz, sürdürülebilir ve ekonomik yönüyle enerji dönüşümünün temel taşı olduğuna vurgu yaptı.
Nükleer enerji gündemdeki yerini koruyor
Nükleer enerjinin de enerji arzında tartışılması gereken bir başlık olduğunu belirten Begüm Çetin, güvenlik ve atık yönetimi konularının hayati önemde olduğunu dile getirdi. Akkuyu Nükleer Güç Santrali’ne ilişkin sürece değinen Çetin, “Ülkemizde nükleer enerji santrallerinin devreye alınması ile ilgili çalışmalar devam etmekte olup en son ülkemizin ilk Nükleer Güç Santrali Akkuyu Nükleer Santrali önümüzdeki yıl devreye alınacağı bildirildi.” şeklinde konuştu.
Enerji dönüşümünde dijitalleşme belirleyici rol oynuyor
Enerji dönüşümünün dijitalleşme ve yapay zekâ uygulamalarıyla hız kazandığını ifade eden Çetin, akıllı sayaçların bu sürecin temel yapı taşlarından biri olduğunu belirtti. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun planladığı uygulamaya da değinen Çetin, akıllı sayaçların enerji yönetiminde ölçüm, izleme ve kontrol süreçlerini güçlendirdiğini söyledi.
“Burada bahsedilmesi gereken önemli bir nokta akıllı sayaç teknolojisi şebekelerin akıllı ve mikro şebekeye dönüştürülmesinde dolayısı ile akıllı şehirler dönüşümünde temel ve en önemli uygulamadır.” ifadelerini kullandı.
Vatandaş dönüşüm sürecinin parçası oluyor
Yeşil enerji dönüşümünün eğitimden sanayiye, bireysel tercihlerden ulaşıma kadar geniş bir alanda etkili olduğunu dile getiren Begüm Çetin, vatandaşların yenilenebilir enerji sistemleri, elektrikli araçlar ve enerji verimli ürünleri tercih ederek sürece aktif katkı sunduğunu belirtti.
Tasarruf ve verimlilik aynı anlama gelmiyor
Enerji tasarrufu ile enerji verimliliğinin sıkça karıştırıldığını belirten Çetin, tasarrufun tüketimi azaltmaya, verimliliğin ise aynı hizmetin daha az enerjiyle sağlanmasına odaklandığını söyledi. Akıllı sayaçlar, talep tarafı yönetimi ve yenilenebilir enerji uygulamalarının verimliliği artıran önemli araçlar olduğunu vurguladı.
Konutlarda enerji kaybı yaygın
Konutlarda enerji kaybının büyük ölçüde yalıtım eksikliği, verimsiz cihaz kullanımı ve enerji tasarruflu aydınlatma sistemlerinin tercih edilmemesinden kaynaklandığını belirten Çetin, yenilenebilir enerji ve depolama sistemlerinin yaygınlaşmasının bu kayıpları azaltabileceğini ifade etti.
Kış ayları için uygulanabilir öneriler
Kış döneminde alınabilecek basit önlemlerin enerji tüketimini ciddi ölçüde azaltabileceğini söyleyen Begüm Çetin, kullanılmayan cihazların prizden çekilmesi, tasarruflu ampul kullanımı, ısı yalıtımı ve enerji verimli cihaz tercihinin önemine dikkat çekti.
Enerji tasarrufu kamusal sorumluluk
Enerji tasarrufunun yalnızca bireylerin omuzlarına yüklenemeyeceğini vurgulayan Çetin, kamusal ve yerel yönetimlerin bu alanda aktif rol alması gerektiğini ifade etti. Akıllı ve mikro şebekeler, dijital altyapılar, yapay zekâ destekli erken uyarı sistemleri ve enerji verimli bina standartlarının zorunlu hâle getirilmesi gerektiğini söyledi.
Net sıfır hedefi tasarrufu zorunlu kılıyor
Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda enerji dönüşümünün hızlanacağını belirten Begüm Çetin, 12. Kalkınma Planı ve 2024–2026 hedefleri kapsamında yeşil dönüşümün öncelikli alanlardan biri olduğunu hatırlattı.
“Tüm bu bilgiler ışığında tasarruf yapmak bireysel tedbir almaktan çıkıp sektörel, yönetimsel ve uluslararası düzlemde yapılması gereken zorunlu davranış haline gelmektedir.” diyerek sözlerini tamamladı.
