Uzmanlar, genetik ve hormonal etkenlerin yanı sıra günlük hayatta farkında olmadan yapılan bazı hataların da akne oluşumunu artırabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle yaz aylarında artan sıcaklık, terleme ve güneşe maruz kalma, akneye eğilimli kişilerde şikâyetlerin şiddetlenmesine neden olabiliyor.
Günlük alışkanlıklar akneyi tetikleyebiliyor
Toplumda çoğunlukla hormonal değişiklikler ve genetik yatkınlıkla ilişkilendirilen akne, günlük yaşamda yapılan bazı yanlış alışkanlıklar nedeniyle de ortaya çıkabiliyor ya da şiddetlenebiliyor. Acıbadem Ataşehir Hastanesi Dermatoloji Uzmanı Dr. Ayşenur Şam Sarı, cilt bakımında yapılan hataların, beslenme düzeninin ve fark edilmeden sürdürülen günlük davranışların akne oluşumunda etkili olabileceğini belirterek, özellikle yaz aylarında dikkat edilmesi gereken noktaları anlattı.
Uzmanlara göre akne; kıl folikülleri ve yağ bezlerini etkileyen kronik bir deri hastalığı olarak tanımlanıyor. Hastalığın gelişiminde yağ (sebum) üretiminin artması, gözeneklerin tıkanması, Cutibacterium acnes adlı bakterinin çoğalması ve iltihap oluşumu rol oynuyor. Akneler yalnızca yüz bölgesinde değil; sırt, göğüs, omuz ve boyun gibi bölgelerde de görülebiliyor.
Dr. Ayşenur Şam Sarı, aknenin yalnızca estetik bir sorun olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, “Toplumda sıklıkla aknenin hormonal ya da genetik nedenlerle ortaya çıktığı düşünülür. Cilt bakımında yapılan yanlışlar, beslenme alışkanlıkları ya da normal görünen günlük davranışlar akne oluşumunda etkili olabilir” diyor.
Aknenin kronik bir hastalık olduğuna dikkat çeken Dr. Şam Sarı, hastalığın tekrar etmemesi için günlük yaşamda alınacak önlemlerin büyük önem taşıdığını vurguluyor.
Akne sadece ergenlik döneminin sorunu değil
Aknenin günümüzde erişkinlerde de sık görülen cilt hastalıkları arasında yer aldığını belirten Dr. Ayşenur Şam Sarı, “Hormonlar ve genetik yatkınlığın yanı sıra stres, kullanılan bazı ilaçlar, yanlış kozmetik ürün kullanımı ve yaşam tarzına bağlı alışkanlıklar da aknenin ortaya çıkmasında veya şiddetlenmesinde önemli rol oynar. Bunun yanında gün içinde farkında olmadan yaptığımız bazı hatalar gözeneklerin tıkanmasına, yağ üretiminin artmasına ve iltihaplanmanın kolaylaşmasına neden olabilir” ifadelerini kullanıyor.
Yaz aylarında risk artıyor
Sıcak hava, yoğun terleme ve güneş ışınlarına maruz kalmanın akne şikâyetlerini artırabileceğini belirten Dr. Şam Sarı, cildi sürekli temizlemenin ya da kurutmaya çalışmanın doğru bir yaklaşım olmadığını söylüyor.
“Bunun yerine cilt tipine uygun, nazik ve düzenli bir bakım rutini oluşturmak, komedojenik olmayan ürünler tercih etmek ve akneyi tetikleyen günlük alışkanlıklardan kaçınmaktır” diyen Dr. Şam Sarı, akneye karşı alınabilecek 10 önemli öneriyi paylaşıyor.
1. Yüzünüzü sık yıkamayın
Gün içinde yüzü sürekli yıkamak veya alkol içeren sert temizleyiciler kullanmak cilt bariyerini zayıflatabiliyor. Kuruyan cilt kendini korumak için daha fazla sebum üretirken, artan yağ üretimi gözeneklerin tıkanmasına ve aknenin şiddetlenmesine neden olabiliyor.
Ne yapmalı?
Yüzünüzü sabah ve akşam olmak üzere günde iki kez nazik bir temizleyiciyle yıkayın.
Alkol oranı yüksek ve cildi kurutan ürünlerden kaçının.
Cildi tahriş edecek kese ve sert fırçalar kullanmayın.
2. Sivilcelerinizi sıkmayın
Sivilceleri sıkmanın iltihabın cildin daha derin tabakalarına yayılmasına yol açabileceğini belirten Dr. Ayşenur Şam Sarı, “Bu durum hem iyileşme süresini uzatır hem de kalıcı akne izi ve leke gelişme riskini artırır. Ayrıca ellerde bulunan bakteriler enfeksiyon riskini de yükseltebilir” diyor.
Ne yapmalı?
Sivilceleri sıkmaktan kaçının.
Gerekirse noktasal akne tedavi ürünleri kullanın.
Büyük ve ağrılı sivilceler için dermatoloji uzmanına başvurun.
3. Makyajı uzun süre cildinizde bırakmayın
Yoğun yapılı fondötenler, bazı güneş koruyucular ve yağ bazlı kozmetik ürünler gözeneklerin tıkanmasına neden olabiliyor. Ayrıca makyajın uzun süre ciltte kalması bakterilerin çoğalmasını kolaylaştırabiliyor.
Ne yapmalı?
"Non-komedojenik" veya "akneye eğilimli ciltler için uygun" ibaresi bulunan ürünleri tercih edin.
Gün sonunda makyajınızı mutlaka temizleyin.
Makyaj fırçalarını düzenli olarak yıkayın.
4. Güneş koruyucusuz dışarı çıkmayın
Güneş ışınları ilk etapta akneleri kurutuyor gibi görünse de uzun vadede ciltte kalınlaşmaya, gözeneklerin tıkanmasına ve lekelerin koyulaşmasına neden olabiliyor. Ağır ve yağlı yapıda güneş koruyucular da akne oluşumunu kolaylaştırabiliyor.
Ne yapmalı?
SPF 30-50 arasında, tercihen jel veya akışkan formdaki güneş koruyucuları tercih edin.
Güneş koruyucunuzu iki-üç saatte bir yenileyin.
5. Telefon ekranınızı temiz tutun
Telefon ekranlarında gün boyunca yağ, makyaj kalıntısı, bakteri ve çevresel kirleticiler birikebiliyor. Telefonun uzun süre yanakla temas etmesi özellikle çene ve yanak bölgesinde akne oluşumunu kolaylaştırabiliyor.
Ne yapmalı?
Telefon ekranınızı düzenli olarak temizleyin.
Uzun görüşmelerde kulaklık veya hoparlör kullanın.
Telefonu terli ciltle uzun süre temas ettirmeyin.
6. Terledikten sonra cildinizi temizleyin
Terleme tek başına akne oluşturmasa da ter, yağ ve çevresel kirlerle birleştiğinde gözeneklerin tıkanmasını kolaylaştırabiliyor. Spor sonrasında ciltte uzun süre kalan ter özellikle sırt, omuz ve göğüs bölgesindeki akneleri artırabiliyor.
Dr. Ayşenur Şam Sarı, “Genellikle spor sonrasında ciltte uzun süre kalan ter özellikle sırt, omuz ve göğüs bölgesindeki akneleri artırabilir” diyor.
Ne yapmalı?
Egzersiz sonrasında mümkün olan en kısa sürede duş alın.
Terli kıyafetlerle uzun süre kalmayın.
Spor yaparken nefes alabilen kumaşlar tercih edin.
7. Yastık kılıfı ve havlularınızı sık değiştirin
Yastık kılıflarında zamanla yağ, ölü deri hücreleri, saç ürünleri ve mikroorganizmalar birikiyor. Uzun süre aynı kılıfın kullanılması özellikle yüzün temas ettiği bölgelerde akne gelişimini kolaylaştırabiliyor.
Ne yapmalı?
Yastık kılıflarını haftada en az bir-iki kez değiştirin.
Yüz havlusunu sık aralıklarla yıkayın.
Havluları başkalarıyla ortak kullanmayın.
8. Saç ürünlerini yüzünüzden uzak tutun
Saç yağları, şekillendiriciler ve bakım ürünleri alın ile şakak bölgesindeki gözenekleri tıkayabiliyor. Yaz aylarında artan terleme nedeniyle bu ürünlerin cilde geçişi kolaylaşırken yeni akneler görülebiliyor.
Dr. Ayşenur Şam Sarı, “Özellikle yaz aylarında terleme ile bu ürünlerin cilde geçişi kolaylaşır ve yüzde yeni akne oluşumları görülebilir” uyarısında bulunuyor.
Ne yapmalı?
Yağlı saç ürünlerini yüz bölgesinden uzak tutun.
Saç bakım ürünlerini uyguladıktan sonra yüzünüzü temizleyin.
9. Yüksek glisemik içerikli beslenmeyin
Beslenmenin akne üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirten Dr. Ayşenur Şam Sarı, “Şekerli içecekler, beyaz unlu gıdalar ve sık tüketilen ultra işlenmiş besinler insülin ve IGF-1 düzeylerini artırarak yağ bezlerinin daha fazla çalışmasına neden olabilir. Bilimsel çalışmalar özellikle yüksek glisemik yükün akneyi kötüleştirebildiğini göstermektedir” diyor.
Ne yapmalı?
Tam tahıllar, sebze ve liften zengin beslenmeye özen gösterin.
Şekerli içecekleri ve işlenmiş gıdaları sınırlandırın.
10. Stres ve uykusuzluktan kaçının
Yoğun stres ve yetersiz uyku sırasında bazı hormonların seviyesinde değişiklik yaşanabiliyor. Bu durum yağ üretimini artırırken mevcut aknelerin alevlenmesine neden olabiliyor.
Dr. Ayşenur Şam Sarı, “Bu hormonal değişiklikler yağ üretimini artırabilir ve mevcut aknelerin alevlenmesine yol açabilir. Aynı zamanda cildin onarım mekanizmaları da yavaşlar” ifadelerini kullanıyor.
Ne yapmalı?
Düzenli uyku alışkanlığı edinin.
Stres yönetimi için yürüyüş, egzersiz veya nefes egzersizlerinden yararlanın.
