İzmir, tiyatronun toplumsal hafıza ve kadın dayanışmasıyla harmanlandığı çarpıcı bir performansa tanıklık etti. 3K Karaburun Kavimler Kapısı Tiyatro Atölyesi tarafından hazırlanan “Martı & Maria”, Alsancak Türkan Saylan Kültür Sanat Merkezi’nde 28. kez seyirciyle buluştu. Salonun tamamen dolduğu gecede, ek sandalyeler dahi yetersiz kalırken; sahne üzerindeki “Kadın Cinayetleri Politiktir” pankartı gecenin mesajını en net haliyle ortaya koydu.
Maria Suphi’den Bugüne Kapanmayan Çatlak
Yönetmenliğini Şıh Ali Yalçıner’in üstlendiği, Mürüvvet Barış’ın tek kişilik performansıyla devleştiği oyun, 1921 yılında Karadeniz’de katledilen Mustafa Suphi ve yoldaşlarının ardından, eşi Maria Suphi’nin maruz kaldığı şiddet ve esaret sürecini merkezine alıyor. Kenan Karabağ’ın "Maria Suphi: Bir Direnişin Öyküsü" adlı eserinden uyarlanan yapım, bu trajik hikâyeyi bireysel bir dram olmaktan çıkarıp sistematik bir susturma politikasının belgesi olarak sahneye taşıyor.
Aristofanes’ten Çehov’a Dramaturjik Köprü
Oyunun en dikkat çekici yönü, Antik Yunan yazarı Aristofanes (MÖ 5. yüzyıl) ile Anton Çehov (19. yüzyıl) arasında kurulan derin bağ oldu. "Lysistrata"dan kadınların yemin sahnesinin eklenmesiyle zenginleşen metin, kadın mücadelesinin binlerce yıllık sürekliliğine işaret ediyor. Aristotelesçi tragedya yapısının izlerini taşıyan sahne dili, meselenin yalnızca güncel bir sorun değil; insanlık tarihinin derin bir yarası olduğunu vurguluyor.
Toplumsal Bellek Sahnede: Narin’den Cumartesi Anneleri’ne
“Martı & Maria”, Maria Suphi’nin hikâyesiyle sınırlı kalmayıp; toplumsal bellekte iz bırakan diğer acıları da selamlıyor. Cumartesi Anneleri’nden Madımak’ta yitirilen Corina’ya, Van’da katledilen Rojin’den Diyarbakır’da Türkiye'yi yasa boğan Narin’e kadar uzanan bir kadın dayanışması ağı örülüyor.
Sahne ve Seyirci Sınırı Ortadan Kalktı
Gösterimin sonunda tiyatronun o büyülü anlarından biri yaşandı. Sahne ile seyirci arasındaki görünmez duvarlar yıkıldı; oyunu izleyen kadınlar sahneye çıkarak hep bir ağızdan “Kadınlar vardır, kadınlar her yerde” şarkısını söyledi. Bu anlar, hafızalara hafızayı diri tutan ve toplumsal farkındalığı artıran etkili bir tiyatro deneyimi olarak kazındı.
