Günlük yaşamda kemik sağlığı çoğu zaman ancak bir kırık, ağrı ya da hareket kısıtlılığı ortaya çıktığında gündeme geliyor. Oysa kemikler, yaşam boyunca sürekli yenilenen canlı dokular arasında yer alıyor ve zaman içinde fark edilmeden değişime uğrayabiliyor.
Batıgöz Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Hakan Özer, kemik yoğunluğunun yalnızca ileri yaşlarda önem kazanan bir konu olmadığını belirterek, kemik sağlığının çocukluk döneminden itibaren korunması gerektiğini ifade etti.
Kemik kaybı sessiz ilerliyor
Kemik yoğunluğu, kemik dokusundaki mineral miktarını ve dayanıklılık düzeyini gösteriyor. Yaşam boyunca eski kemik dokusu yenilenirken, ilerleyen dönemlerde bu denge değişebiliyor ve kemik yapısında güç kaybı meydana gelebiliyor.
Bu sürecin çoğu zaman belirti vermediğini vurgulayan Op. Dr. Hakan Özer, şu değerlendirmede bulundu:
"Birçok kişi kemik yoğunluğundaki azalmayı ancak bir düşme sonrası oluşan kırık ile fark edebiliyor. Oysa kemik sağlığı yıllar içerisinde şekillenen bir süreçtir ve korunması için erken dönemde alınan önlemler büyük önem taşır."
Osteoporoz sadece kadınları ilgilendirmiyor
Toplumda kemik erimesinin yalnızca ileri yaşlardaki kadınlarda görüldüğüne yönelik yaygın bir kanaat bulunmasına rağmen uzmanlar bunun doğru olmadığını belirtiyor.
Menopoz sonrası dönemde kadınlarda kemik kaybı hızlanabilse de erkeklerde de kemik yoğunluğu azalabiliyor. Hareketsiz yaşam, sigara kullanımı, yetersiz beslenme ve bazı kronik hastalıklar kemik sağlığını olumsuz etkileyen faktörler arasında gösteriliyor.
Güçlü kemikler yaşam kalitesini artırıyor
Kemikler yalnızca vücudun iskelet sistemini oluşturmakla kalmıyor; kasların hareket etmesini destekliyor, iç organları koruyor ve günlük yaşam aktivitelerinin sürdürülmesinde önemli görev üstleniyor.
Uzmanlara göre kemik yoğunluğunun korunması, ilerleyen yaşlarda hareket kabiliyetinin devam etmesine ve düşmelere bağlı yaralanma riskinin azaltılmasına katkı sağlıyor. Özellikle yaşlı bireylerde görülen kalça kırıkları, yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilen sağlık sorunları arasında yer alıyor.
Risk grubundakiler kemik sağlığını takip etmeli
Kemik yoğunluğundaki değişimlerin uzun yıllar boyunca belirti vermeden ilerleyebilmesi nedeniyle risk faktörü taşıyan bireylerin düzenli kontroller yaptırması öneriliyor.
Kemik mineral yoğunluğunu ölçmek amacıyla kullanılan DEXA yöntemi, kemik yapısının değerlendirilmesinde başvurulan yöntemlerden biri olarak öne çıkıyor.
Op. Dr. Hakan Özer, konuyla ilgili şu ifadeleri kullandı:
"Birçok kişi kemik yoğunluğunu yalnızca ileri yaşlarda düşünmeye başlıyor. Özellikle menopoz dönemine yaklaşan kadınların ve risk faktörleri bulunan bireylerin kemik sağlığı konusunda bilinçli olması gerekmektedir. Kemik sağlığı hakkında bilgi sahibi olmak, geleceğe yönelik koruyucu yaklaşımların planlanmasına katkı sağlayabilir."
Hareketsizlik önemli risk faktörü
Modern yaşamın getirdiği uzun süreli oturma alışkanlığı ve fiziksel aktivitenin azalması, kemik sağlığını tehdit eden unsurlar arasında yer alıyor. Özellikle masa başında çalışan bireylerde hareket eksikliği, kemik yapısını olumsuz etkileyebiliyor.
Hızlı kilo kaybında kemikler de etkilenebiliyor
Son dönemde kilo kontrolüne yönelik uygulamalar ve bazı ilaçların kullanımındaki artış, hızlı kilo kaybının vücut üzerindeki etkilerini yeniden gündeme taşıdı.
Kilo verme sürecinde yalnızca yağ kaybına odaklanılmaması gerektiğini belirten Op. Dr. Hakan Özer, şu değerlendirmeyi yaptı:
"Vücut ağırlığında kısa sürede meydana gelen değişimler yalnızca yağ dokusunu değil, kas ve kemik sağlığını da etkileyebilir. Bu nedenle kilo verme sürecinde yeterli protein alımı, düzenli fiziksel aktivite ve kas kütlesinin korunması önem taşır. Sağlıklı kilo yönetimi, genel vücut sağlığıyla birlikte değerlendirilmelidir."
Kemik sağlığı için neler yapılmalı?
Uzmanlara göre kemik kütlesinin önemli bölümü çocukluk ve genç erişkinlik döneminde kazanılıyor. Bu nedenle erken yaşlardan itibaren sağlıklı alışkanlıklar edinmek büyük önem taşıyor.
Kemik sağlığını destekleyen başlıca uygulamalar şöyle sıralanıyor:
- Düzenli fiziksel aktivite yapmak
- Günlük hareketliliği artırmak
- Dengeli ve çeşitli beslenmek
- Kalsiyum ve D vitamini kaynaklarına yeterince yer vermek
- Yeterli protein tüketmek
- Sigaradan uzak durmak
- Aşırı alkol tüketiminden kaçınmak
- Güneş ışığından uygun şekilde yararlanmak
Op. Dr. Hakan Özer, kemik sağlığının yaşam boyu korunması gerektiğini belirterek sözlerini şöyle tamamladı:
"Birçok kişi kemik sağlığını ancak bir kırık yaşadığında hatırlıyor. Kemiklerimiz genç yaşlardan itibaren yaptığımız tercihlerin izlerini taşır. Düzenli hareket etmek, dengeli beslenmek ve kemik sağlığını yaşamın her döneminde önemsemek geleceğe yapılabilecek değerli yatırımlardan biridir."
