Kornea nakli sonrasında görmenin ne kadar iyileşeceği ve ne zaman netleşeceği hastadan hastaya farklılık gösterebiliyor. Medicana Ataşehir Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Şehvar Nefesoğlu, nakil kararında görme kaybının kaynağının, korneadaki hasarın boyutunun ve gözün diğer yapılarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Gözün ön bölümünde bulunan ve ışığın geçişini sağlayan saydam korneada enfeksiyon, yaralanma veya genetik hastalıklar nedeniyle kalıcı hasar oluşabiliyor. Bu durum görmenin bulanıklaşmasına neden olurken bazı hastalarda kornea nakli tedavi seçenekleri arasında yer alıyor.
Görme kaybının kaynağı belirleniyor
Op. Dr. Şehvar Nefesoğlu, kornea nakli öncesinde yalnızca korneanın değil, retina ve görme sinirinin de incelendiğini ifade etti. Görme kaybının temel nedeni korneadaki hasarsa nakil sonrasında belirgin iyileşme sağlanabildiğini belirten Nefesoğlu, retina hastalıkları, görme siniri hasarı ve glokom gibi rahatsızlıkların ameliyat sonrasında ulaşılabilecek görme düzeyini etkileyebildiğini söyledi.
Nakil sonrasında gözlük veya kontakt lens kullanma ihtiyacının da takip sürecinde değerlendirildiğini aktardı.
Kornea naklinde farklı yöntemler uygulanıyor
Halk arasında göz nakli olarak bilinen ameliyatta, gözün ön yüzeyindeki kornea dokusunun tamamı veya hastalıktan etkilenen bölümü donör dokusuyla değiştiriliyor.
Nefesoğlu, korneanın saydamlığını kaybetmesini sislenmiş bir pencereye benzeterek, bu durumun görüntünün netliğini azalttığını anlattı.
Geçirilmiş enfeksiyonlardan kalan izler, yaralanmalar, genetik kornea hastalıkları ve ileri keratokonus naklin değerlendirildiği durumlar arasında bulunuyor. Katarakt ameliyatı sonrasında kalıcı kornea ödemi gelişen bazı hastalarda da korneanın iç tabakasına yönelik nakil yöntemleri uygulanabiliyor.
Bazı hastalarda dikişsiz nakil mümkün
Kornea hasarının yalnızca iç tabakada bulunduğu uygun hastalarda DMEK adı verilen yöntem tercih edilebiliyor. Bu yöntemde korneanın en iç tabakası değiştirilirken tam kat nakilde kullanılan çevresel dikişlere ihtiyaç duyulmuyor.
Hasarın korneanın ön tabakalarıyla sınırlı olduğu durumlarda sağlıklı iç tabakalar korunabiliyor. Ancak derin izlerin veya yapısal bozuklukların korneanın tüm kalınlığını etkilediği hastalarda tam kat nakil gündeme gelebiliyor.
Keratokonusta nakil ilk seçenek olmayabiliyor
Keratokonus hastalarında tedavi kararı verilirken yaş, görme düzeyi ve hastalığın ilerleyip ilerlemediği dikkate alınıyor. Nefesoğlu, farklı zamanlarda çekilen kornea haritalarının karşılaştırılmasıyla hastalığın seyrinin takip edildiğini belirtti.
Gözlük veya kontakt lensle yeterli görme sağlanabiliyorsa bu yöntemlerle takibe devam edilebiliyor. Uygun hastalarda çapraz bağlama tedavisi veya kornea içi halka uygulaması da değerlendiriliyor. Kornea nakli ise diğer tedavi seçenekleriyle günlük yaşamı sürdürebilecek düzeyde görme elde edilemediğinde gündeme gelebiliyor.
Görmenin netleşmesi aylar sürebiliyor
Kornea nakli sonrasında günlük yaşama dönüş ile görmenin tamamen netleşmesi aynı zamanda gerçekleşmeyebiliyor. Ameliyatın ilk günlerinde batma, sulanma ve ışığa hassasiyet görülebiliyor. Görmenin toparlanma süresi ise uygulanan cerrahi yönteme ve gözün iyileşme durumuna göre değişiyor.
Özellikle tam kat nakillerde korneanın iyileşme sırasında aldığı şekil ve kullanılan dikişler astigmatizmayı etkileyebiliyor. Bu nedenle ameliyatın ilk haftalarında ölçülen görme düzeyi sonraki kontrollerde farklılaşabiliyor. Dikişler muayene bulgularına göre aşamalı olarak alınırken gözlük veya kontakt lens ihtiyacı da yeniden değerlendiriliyor.
İşe dönüş, araç kullanımı ve spor gibi günlük faaliyetlere başlanması kontrol sonuçlarına göre planlanıyor. Göz içine hava veya gaz uygulanan ameliyatlardan sonra uçak yolculuğu yapılması da mutlaka hekimle görüşülmesi gereken konular arasında yer alıyor.
Donör dokusu göz bankalarından temin ediliyor
Kornea naklinde kullanılan dokular göz bankaları aracılığıyla sağlanıyor. Donörün sağlık geçmişi, enfeksiyon taramaları ve dokunun nakle uygunluğu incelendikten sonra ameliyat tarihi planlanıyor. Bu süreçte hastanın klinik durumu ve uygun dokunun temin edilmesi belirleyici oluyor.
Ameliyat sonrasında nakledilen dokunun saydamlığı, göz içi basıncı ve varsa dikişler düzenli kontrollerde değerlendiriliyor. Kullanılacak göz damlalarının süresi de uygulanan nakil yöntemine ve hastanın durumuna göre belirleniyor.
Nefesoğlu, nakil sonrasında görmede yeniden bulanıklık, gözde ağrı veya kızarıklık ya da ışığa karşı hassasiyette artış yaşanması halinde vakit kaybetmeden göz hekimine başvurulması gerektiğini vurguladı.



