Günlük yaşamda bilgisayar, telefon ve tablet kullanımının artmasıyla mavi ışık filtreli gözlükler de daha fazla tercih edilmeye başladı. Kurtköy Özel Ersoy Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Ahmet Altun, bu gözlüklerin göz yorgunluğunu tamamen ortadan kaldırmadığını, ancak özellikle akşam saatlerinde yoğun ekran kullanan kişilerde uyku düzenine katkı sağlayabileceğini belirtti.
Mavi ışığın gündüz saatlerinde dikkat, uyanıklık ve biyolojik saatin düzenlenmesi açısından faydalı olduğunu ifade eden Doç. Dr. Altun, dijital ekran kullanımına bağlı göz şikâyetlerinin nedenlerini ve göz sağlığını korumak için alınabilecek önlemleri anlattı.
Göz yorgunluğunun nedeni mavi ışık değil
Uzun süre ekrana bakmak; göz kuruluğu, yanma, bulanık görme ve baş ağrısı gibi şikâyetlere neden olabiliyor. Doç. Dr. Ahmet Altun, bu rahatsızlıkların doğrudan mavi ışıktan kaynaklanmadığını vurguladı.
Altun, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“Araştırmaların büyük kısmı, mavi ışık filtreli gözlüklerin bilgisayar kullanımına bağlı göz yorgunluğunu belirgin şekilde azalttığını göstermiyor. Ekrana bakarken yaşanan rahatsızlıklar ekseriyâ mavi ışıktan değil, odaklanma esnasında göz kırpma sayısının azalmasından ve uzun süre yakın mesafeye bakmaktan kaynaklanır. Mavi ışık filtreli gözlüklerin en güçlü olduğu ve fayda sağladığı alan ise uyku düzenidir. Akşam saatlerinde telefon veya bilgisayar kullanımı uyku hormonu olan melatoninin salgılanmasını baskılar. Gece çalışanlar, geç saatlere kadar bilgisayar başında olanlar ve yatmadan önce telefon kullananlar bu gözlüklerden fayda görebilir. Ancak aynı etki cihazların ‘gece modu' özellikleri kullanılarak da elde edilebilir.”
Retina hastalıklarını önlediğine dair kanıt yok
Mavi ışık filtreli gözlüklerin sarı nokta veya retina hastalıklarını önlediğini gösteren güçlü bilimsel verilerin bulunmadığını hatırlatan Doç. Dr. Altun, gözlük seçiminde dikkat edilmesi gereken noktalara da değindi.
Altun, gözlüklerin kaliteli optik merkezlerden alınması, renkleri aşırı değiştirmeyen camların tercih edilmesi ve gereksiz yüksek filtre oranlarından kaçınılması gerektiğini belirtti. Kırma kusuru bulunan kişilerin ise uygun numaralı camlar kullanması gerektiğini ifade ederek şu açıklamayı yaptı:
“Bu gözlükler kaliteli optik merkezlerden alınmalı, renkleri aşırı değiştirmeyen camlar tercih edilmeli ve gereksiz yüksek filtre oranlarından kaçınılmalıdır. Eğer bir kırma kusuru varsa mutlaka uygun numaralı camlarla kullanılmalıdır”
Göz yorgunluğunu azaltmak için 20-20-20 kuralı
Göz sağlığını korumak ve ekran kullanımına bağlı yorgunluğu azaltmak için günlük alışkanlıkların önemine dikkat çeken Doç. Dr. Altun, 20-20-20 kuralının uygulanmasını önerdi.
Bu yönteme göre her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca yaklaşık 6 metre uzağa bakılması gerekiyor. Düzenli molalar vermek ve ekran parlaklığını ortam ışığına göre ayarlamak da göz yorgunluğunu azaltmaya yardımcı oluyor.
Altun, gerekli durumlarda doktor kontrolünde yapay gözyaşı damlaları ve doğru numaralı gözlüklerin kullanılmasının da şikâyetlerin azaltılmasında önemli rol oynadığını belirtti.
