Katarakt ameliyatında gözün doğal merceğinin yerine yerleştirilen yapay mercekler, uzun süreli kullanım için tasarlanıyor. Halk arasında “ömürlük lens” ve “akıllı mercek” olarak bilinen bu ürünlerin aynı özelliklere sahip olmadığına dikkat çeken uzmanlar, mercek seçiminde kişiye özel değerlendirmenin önemini vurguluyor.
Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Ahmet Taşar, göz içi merceklerin özellikleri, kullanım süreleri ve kimler için uygun olabilecekleri hakkında açıklamalarda bulundu.
Ömürlük lens ve akıllı mercek arasındaki fark
Ömürlük lens ifadesi, göz içine yerleştirilen yapay merceklerin uzun süre kullanılabilmesini tanımlamak için halk arasında tercih ediliyor. Akıllı mercek ise genellikle yakın, orta ve uzak mesafelerde görmeyi destekleyen çok odaklı veya genişletilmiş odak derinlikli mercekleri ifade ediyor. Ancak bu iki kavram, tıbbi açıdan birbirinden farklı mercek türlerini tanımlamıyor.
Op. Dr. Ahmet Taşar, göz içi merceklerin optik özelliklerinin birbirinden farklı olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Katarakt ameliyatında kullanılan göz içi mercekler, göz içerisinde uzun süre kalacak şekilde tasarlanır. Ancak bütün mercekler aynı optik özelliklere sahip değildir. Tek odaklı, çok odaklı, genişletilmiş odak derinlikli ve astigmatizmayı düzeltmeye yönelik farklı mercek seçenekleri bulunmaktadır. Bu nedenle ömürlük lens olarak ifade edilen her merceğin, halk arasında akıllı mercek olarak bilinen çok odaklı merceklerle aynı özellikleri taşıdığı düşünülmemelidir.”
Katarakt ameliyatında hangi mercekler kullanılıyor?
Katarakt ameliyatında hastanın göz yapısı ve görme ihtiyaçlarına göre farklı özelliklerde mercekler tercih edilebiliyor.
Tek odaklı (monofokal) mercekler, genellikle belirli bir mesafede net görüş sağlamayı hedefliyor. Bu mercekleri kullanan bazı hastaların yakın veya uzak görüş için gözlük desteğine ihtiyacı olabiliyor.
Trifokal olarak adlandırılan üç odaklı mercekler yakın, orta ve uzak mesafelerde görmeyi desteklemek amacıyla geliştiriliyor. EDOF olarak bilinen genişletilmiş odak derinlikli mercekler ise özellikle uzak ve orta mesafelerde daha geniş bir net görüş alanı sunmayı hedefliyor. Torik mercekler de uygun hastalarda astigmatizmanın düzeltilmesine yardımcı olabiliyor.
Göz içi mercekler zamanla bozulur mu?
Katarakt ameliyatında kullanılan yapay mercekler, göz dokularıyla uyumlu özel materyallerden üretiliyor. Uzun süreli kullanım amacıyla tasarlanan bu merceklerin belirli aralıklarla çıkarılarak değiştirilmesi gerekmiyor. Bununla birlikte nadir durumlarda merceğin konumunun değişmesi, materyalinde bulanıklaşma oluşması veya görme ihtiyaçlarıyla ilgili sorunlar nedeniyle ek müdahaleler gündeme gelebiliyor.
Ameliyat sonrasında yeniden bulanık görme şikâyeti yaşayan bazı hastalarda ise halk arasında “ikincil katarakt” olarak bilinen durum ortaya çıkabiliyor. Bu sorun, yapay merceğin yeniden katarakt olması değil, merceğin yerleştirildiği arka kapsülün bulanıklaşması nedeniyle gelişiyor. Uygun hastalarda YAG lazer kapsülotomi işlemiyle tedavi edilebiliyor.
Akıllı mercek kimler için uygun değil?
Göz içi mercek tercihinde korneanın yapısı, retina sağlığı, astigmatizma derecesi, mevcut göz hastalıkları ve hastanın görme beklentileri birlikte değerlendiriliyor.
Özellikle sarı nokta hastalığı, ileri glokom, diyabetik retinopati veya kornea düzensizlikleri bulunan kişilerde bazı mercek türleri uygun olmayabiliyor.
Bunun yanı sıra hastanın gece araç kullanma alışkanlığı, bilgisayar başında geçirdiği süre ve yakın mesafede yaptığı işler de mercek seçiminde dikkate alınan unsurlar arasında yer alıyor.
Ameliyat sonrasında gözlük ihtiyacı sürebilir
Göz içi mercek yerleştirildikten sonra bazı hastalar, özellikle küçük yazıları okurken, düşük ışıklı ortamlarda veya belirli görsel aktivitelerde gözlük kullanmaya ihtiyaç duyabiliyor. Bu nedenle ameliyat sonrasında düzenli göz kontrollerinin devam etmesi önem taşıyor.
Op. Dr. Ahmet Taşar, mercek seçiminde hastanın ihtiyaçlarının dikkate alınması gerektiğini belirterek sözlerini şöyle tamamladı:
“Göz içi merceklerin uzun süreli kullanım amacıyla tasarlanmış olması, her merceğin her hasta için uygun olduğu anlamına gelmez. Önemli olan yalnızca merceğin ne kadar süre kullanılacağı değil, kişinin göz yapısına, mevcut göz hastalıklarına ve günlük görme ihtiyaçlarına uygun bir seçim yapılmasıdır. Katarakt ameliyatı öncesinde gerçekleştirilen ayrıntılı göz muayenesi ve ölçümler, mercek seçeneklerinin değerlendirilmesinde önemli rol oynar. Hastaların ameliyat sonrasındaki görme beklentilerini ve olası sınırlılıkları hekimleriyle görüşmeleri, bilinçli bir karar verilmesine yardımcı olur.”
