Uzm. Dr. Özge Çelik Büyükceran, otizm spektrum bozukluğunun erken çocuklukta ortaya çıktığını ve erken müdahalenin iletişim ile sosyal becerilerde önemli gelişim sağladığını vurguladı. CDC verilerine göre her 31 çocuktan 1’inde görülüyor.
Otizm spektrum bozukluğunda güncel veriler
Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Özge Çelik Büyükceran, otizm spektrum bozukluğunun (OSB) erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve yaşam boyu sürebilen nörogelişimsel bir durum olduğunu belirtti. Büyükceran, Centers for Disease Control and Prevention tarafından 2025 yılında yayımlanan izlem verilerine göre OSB’nin her 31 çocuktan 1’inde görüldüğünü ifade etti. Bu artışın, farkındalığın yükselmesi ve erken değerlendirme imkanlarının gelişmesiyle ilişkili olduğu değerlendiriliyor.
Erken belirtiler ve tanı süreci
Büyükceran, OSB’nin temel olarak sosyal iletişimde güçlükler ve tekrarlayıcı davranış örüntüleri ile karakterize olduğunu söyledi. Erken çocukluk döneminde isme tepki vermeme, göz teması kurmada zorluk, işaret edilen nesneye bakmama ve dil gelişiminde gecikme gibi belirtilerin önemli uyarı işaretleri arasında yer aldığını vurguladı. Tanı sürecinin tek bir görüşmeyle sınırlı olmadığını, ayrıntılı gelişim öyküsü, klinik gözlem ve gerektiğinde standart değerlendirme araçlarıyla yürütüldüğünü ifade etti.
Müdahale ve tedavi yaklaşımı
Uzm. Dr. Büyükceran, erken çocukluk döneminde başlanan müdahalelerin beyin gelişiminin en yüksek olduğu nöroplastisite sürecinden yarar sağladığını belirtti. Bu dönemde iletişim, sosyal etkileşim ve uyum becerilerinde belirgin gelişim elde edilebildiğini ifade etti. Müdahalelerin bireye özgü planlandığını, aile katılımı, dil ve konuşma terapileri ile özel eğitim programlarının ön planda olduğunu aktardı.
Eşlik eden durumlar ve ilaç tedavisi
Büyükceran, psikofarmakolojik tedavilerin otizmin çekirdek belirtilerine yönelik olmadığını, daha çok eşlik eden durumlarda kullanıldığını söyledi. Dikkat eksikliği, kaygı bozuklukları, depresyon, uyku sorunları ve davranış problemleri gibi durumlarda ilaç tedavisinin gündeme gelebileceğini ifade etti. Ancak bu tedavilerin her zaman eğitsel ve psikososyal müdahalelerle birlikte uygulanması gerektiğini vurguladı.
Otizm spektrum bozukluğu, sosyal iletişim becerilerinde güçlükler ve sınırlı, tekrarlayıcı davranışlarla kendini gösteren nörogelişimsel bir durum olarak tanımlanıyor. Erken tanı ve müdahalenin gelişimsel süreç üzerindeki etkisi, uzmanlar tarafından kritik bir faktör olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlar, OSB’de erken dönemde fark edilen belirtilerin tanı sürecini hızlandırdığını ve müdahale etkinliğini artırdığını belirtiyor. Erken yaşta başlayan bireyselleştirilmiş eğitim ve terapi programlarının, çocuğun iletişim ve sosyal uyum becerilerinde önemli kazanımlar sağlayabildiği ifade ediliyor.
