Serebral palsi, çocukların hareket ve duruş becerilerini etkileyen, gelişmekte olan beyinde meydana gelen ilerleyici olmayan hasar sonucunda ortaya çıkan nörolojik bir durum olarak tanımlanıyor. Doğum öncesinde, doğum sırasında veya erken bebeklik döneminde gelişebilen bu hasar ilerlemese de çocuk büyüdükçe kas ve iskelet sistemine bağlı sorunlar belirginleşebiliyor.
Medikal Park Tokat Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Ahmet Akdoğan, erken tanının tedavi sürecindeki önemine dikkat çekerek, "Erken tanı sayesinde fizyoterapiye zamanında başlanabiliyor, büyüme sürecinde gelişebilecek ortopedik sorunların önüne geçilebiliyor. Düzenli takip ve kişiye özel tedaviyle çocukların hareket kabiliyetleri desteklenebiliyor" dedi.
Erken dönemde görülen belirtilere dikkat
Serebral palsinin ortaya çıkmasında erken doğum, düşük doğum ağırlığı, doğum sırasında oksijensiz kalma, gebelikte geçirilen enfeksiyonlar ve yenidoğan sarılığı gibi etkenler rol oynayabiliyor.
Hastalığın erken belirtileri arasında kaslarda aşırı sertlik veya gevşeklik, beslenme güçlüğü, sırtı geriye doğru kasma ve bir elin diğerine kıyasla daha az kullanılması bulunuyor. Çocuğun hareket becerilerinin yaşıtlarına göre geç gelişmesi de değerlendirilmesi gereken işaretler arasında yer alıyor.
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Ahmet Akdoğan, gelişim basamaklarındaki gecikmelerin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirterek, "Bebeklerin yaklaşık 4 aylıkken baş kontrolünü sağlaması, 9 aylıkken desteksiz oturabilmesi ve 18 aylıkken yürümesi beklenir. Bu gelişim basamaklarında gecikme varsa mutlaka uzman değerlendirmesi yapılmalıdır. Parmak ucunda yürüme de dikkate alınması gereken belirtilerden biridir. Erken tanı, beynin gelişim açısından daha esnek olduğu dönemde fizyoterapiye başlanmasına imkan sağlıyor. Böylece hareket becerilerinin desteklenmesi ve ilerleyen dönemde ortaya çıkabilecek ortopedik sorunların önlenmesi hedefleniyor" diye konuştu.
Büyüme sürecinde ortopedik sorunlar ortaya çıkabiliyor
Serebral palside beyin hasarı ilerleyici olmasa da büyümeyle birlikte kas ve kemik gelişimi arasındaki farklılıklar çeşitli ortopedik problemlere neden olabiliyor. Kasların kemikler kadar hızlı uzayamaması sonucunda kas kısalıkları ve eklem sertlikleri gelişebiliyor.
Kalça çıkığı, ayak deformiteleri, dizlerde bükülme ve omurga eğriliği de çocuklarda karşılaşılabilen sorunlar arasında bulunuyor. Bu nedenle büyüme döneminde düzenli ortopedik kontrollerin yapılması önem taşıyor.
Tedavide fizyoterapi, germe egzersizleri ve ortez kullanımından yararlanılıyor. Kaslardaki aşırı sertliği azaltmak için botulinum toksin enjeksiyonu ve seri alçılama yöntemleri uygulanabiliyor. Kalça çıkığı riskine karşı düzenli röntgen kontrolleri yapılırken, diğer tedavilere yanıt alınamayan veya ilerleyen ortopedik sorunlarda cerrahi seçenekler değerlendirilebiliyor.
Cerrahi tedavi hareket kalitesini artırabiliyor
Kalıcı kas kısalıkları, ilerleyen kalça kayması veya çıkığı, ciddi ayak ve diz deformiteleri ile skolyoz gibi durumlarda ortopedik cerrahi gündeme gelebiliyor.
Uygun hastalarda birden fazla ortopedik sorunun aynı ameliyatta ele alınabildiğini belirten Op. Dr. Ahmet Akdoğan, "Uygun hastalarda birden fazla ortopedik sorunun aynı seansta ele alındığı çok seviyeli cerrahi uygulanabiliyor. Ameliyatlar çocuğun yürüme kalitesini ve dengesini artırabiliyor, ağrıyı önleyebiliyor. Ayrıca oturma ve günlük bakım süreçlerini kolaylaştırabiliyor. Ancak ameliyat sonrasında fizyoterapinin düzenli sürdürülmesi tedavinin başarısı açısından büyük önem taşıyor. Gelişim basamaklarında gecikme, vücudun bir tarafını daha az kullanma, parmak ucunda yürüme, bacakları çaprazlama veya sık düşme gibi belirtiler görüldüğünde uzmana başvurulmalı. Tedavi sürecinde fizyoterapi aksatılmamalı, ortezler önerildiği şekilde kullanılmalı ve kalça kontrolleri düzenli yapılmalı. Serebral palsi tedavisi çocuk nörolojisi, ortopedi ve fizik tedavi uzmanlarının birlikte yürüttüğü ekip çalışmasını gerektiriyor" ifadelerini kullandı.




