Tüp bebek tedavisinde beslenme alışkanlıkları ve besin takviyelerinin etkisi mercek altına alındı. REPRODUCTIVE BioMedicine Online dergisinde 2026 yılında yayımlanan sistematik derlemede 39 araştırma değerlendirilerek özel diyetlerin ve takviyelerin tedavi sonuçlarına etkisi incelendi. Bahçeci İzmir Tüp Bebek Merkezi doktorlarından Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Prof. Dr. Funda Göde, araştırmanın bulgularını değerlendirerek sağlıklı beslenme ile tüp bebek başarısını doğrudan artırdığı kanıtlanan beslenme yöntemlerinin birbirinden ayrılması gerektiğine dikkat çekti.
‘Araştırmada ölçülen sonuç hastaya doğru anlatılmalı’
Araştırmalarda farklı sonuçların ele alındığını belirten Prof. Dr. Göde, yumurta sayısı, embriyo gelişimi, gebelik oranı ve canlı doğumun aynı anlama gelmediğini ifade etti.
Göde,
“Bir araştırmada daha fazla yumurta elde edilmesi, diğerinde embriyo gelişimi veya gebelik oranı değerlendiriliyor. Bunların her biri önemli ama canlı doğumla aynı sonuç değil. Daha iyi embriyo gelişimi bildiren bir çalışmayı, o beslenme biçiminin bebek sahibi olma şansını artırdığının kanıtı olarak sunamayız. Nitekim çalışmaların çoğu gözlemseldir. Sağlıklı beslenen kişilerde daha iyi sonuç görülmesi, farkın doğrudan beslenmeden kaynaklandığını da kanıtlamıyor. Yaş, metabolik sağlık ve diğer yaşam alışkanlıkları da sonuçları etkileyebilir. Hastalara öneride bulunurken bu belirsizliği korumamız gerekiyor” dedi.
Akdeniz tipi beslenme araştırmalarda öne çıktı
Derlemede sebze, meyve, tam tahıl, baklagil, kuruyemiş ve zeytinyağını içeren Akdeniz tipi beslenmenin bazı araştırmalarda daha yüksek gebelik ve canlı doğum oranlarıyla ilişkili olduğu görüldü. Ancak çalışmaların tamamında aynı sonuç elde edilmedi.
Bulguları değerlendiren Prof. Dr. Göde, “Akdeniz tipi beslenmenin sağlıklı bir seçenek olduğunu biliyoruz. Ancak tüp bebekte canlı doğum şansını ne ölçüde değiştirdiği henüz net değil. Bu nedenle belirli bir başarı artışı vadedilemiyor” ifadelerini kullandı.
Batı tipi beslenmenin de bazı araştırmalarda olumsuz tedavi sonuçlarıyla ilişkilendirildiğini belirten Göde, “İşlenmiş et, rafine karbonhidrat ve doymuş yağdan zengin Batı tipi beslenme ise bazı araştırmalarda daha olumsuz tedavi sonuçlarıyla ilişkilendirildi. Bu bulgular, tek bir yiyecekten fayda beklemek yerine kişinin genel beslenme düzenini ve sağlık durumunu birlikte değerlendirmenin önemine işaret ediyor” diye konuştu.
Kısıtlayıcı diyetlerde tıbbi gereklilik önemli
Derlemede glütensiz beslenme ve ketojenik diyet gibi kısıtlayıcı beslenme yöntemleri de incelendi. Bu diyetlerin tüp bebek başarısını artırdığı gerekçesiyle herkese önerilmesini destekleyen yeterli kanıt bulunmadığı belirtildi.
Çölyak hastalarında glütensiz beslenmenin tedavinin temelini oluşturduğuna dikkat çekilen derlemede, çölyak hastalığı şüphesi bulunan ve tekrarlayan üreme başarısızlığı yaşayan bazı kadınlarda bu beslenme sonrasında olumlu sonuçlar bildirildiği aktarıldı. Ancak söz konusu bulguların yöntemsel sınırlılıkları bulunan gözlemsel bir araştırmaya dayandığı kaydedildi.
Prof. Dr. Göde, beslenme değişikliklerinin tıbbi gerekliliklere göre belirlenmesi gerektiğini vurgulayarak, “Bir hastalık nedeniyle gerekli olan beslenme değişikliğini bütün tüp bebek hastalarına önermek doğru olmaz. Besin kısıtlamaları, kişinin tanısı ve tıbbi gereksinimiyle birlikte ele alınmalı” dedi.
Takviye kullanımında amaç belirleyici
D vitamini, omega-3 ve diğer besin ögelerine ilişkin araştırma sonuçlarının tutarlı olmadığını belirten Göde, takviyelerin herkes için aynı şekilde önerilemeyeceğini ifade etti.
Prof. Dr. Göde,
“Çalışmalarda incelenen hasta grupları, D vitamini dozları ve kullanım süreleri farklı. Bu veriler, tüp bebek başarısını artırmak amacıyla herkese aynı takviye programını önermeye yeterli değil. Saptanmış bir eksikliğin giderilmesi ise ayrı bir tıbbi gereksinim. Folik asidin durumu ise farklı.
Gebelik öncesinde ve erken gebelikte yeterli folik asit alınmasının, bebeğin beyin ve omurilik gelişimini etkileyen nöral tüp defektlerinin riskini azalttığı güçlü kanıtlara dayanıyor. Bu kullanımın hedefi, tüp bebekte canlı doğum oranını artırma iddiası olarak düşünülmemeli” diye konuştu.
Beslenme değerlendirmesinde erkek de yer almalı
Derlemede erkeklerin beslenme alışkanlıkları ve üreme sağlığı arasındaki ilişkiye de yer verildi. Bazı beslenme alışkanlıklarının sperm sayısı ve hareketliliğiyle ilişkili olduğu bildirilse de bu ilişkilerin tüp bebekte klinik gebelik veya canlı doğum sonuçlarına tutarlı biçimde yansıdığı gösterilemedi.
Yazarların genel sağlık ve üreme sağlığı açısından sağlıklı beslenmenin her iki eş için değerlendirilmesini önerdiğini aktaran Prof. Dr. Göde, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
“Normal kiloda olmak, beslenmeyle ilgili değerlendirmeye ihtiyaç olmadığına karar vermek için yeterli değil. Beslenme alışkanlıklarını ve metabolik sağlığı her iki eş için ele almalıyız. Tüp bebek tedavisine hazırlanırken hedefimiz, kişinin sağlık durumuna uygun ve günlük yaşamında sürdürebileceği bir beslenme düzeni oluşturmak olmalı.”





