Sosyal medya platformlarında, arama motorlarında ve mobil uygulamalarda karşılaşılan reklamlar her zaman göründüğü kadar güvenilir olmayabiliyor. Yapay zekâ teknolojilerinin gelişmesiyle daha inandırıcı hâle gelen sahte reklamlar, kullanıcıları taklit internet sitelerine yönlendirerek dolandırıcılık tuzağına düşürebiliyor. Siber güvenlik şirketi ESET, özellikle alışveriş harcamalarının arttığı dönemlerde tüketicileri dikkatli olmaları konusunda uyarıyor.
Dolandırıcılıkta sosyal medya öne çıkıyor
Sahte reklamlar yalnızca sosyal medya platformlarında değil; arama motorlarında, e-ticaret sitelerinde, mobil uygulamalarda, oyunlarda, video sitelerinde ve mesajlaşma platformlarında da kullanıcıların karşısına çıkabiliyor. Ancak dolandırıcılık girişimlerinde sosyal medya önemli bir risk alanı olarak öne çıkıyor.
2025 yılında dolandırıcılık nedeniyle para kaybettiğini bildiren kişilerin yaklaşık üçte biri, dolandırıcılığın sosyal medyada başladığını belirtti.
Sahte reklamlar güvenilir markaları taklit ediyor
Dolandırıcılar, gerçek şirketlerin kimliğine bürünerek kullanıcıları taklit internet sitelerine yönlendirebiliyor. Sınırlı süreli indirim ve özel fırsatlarla acele karar verilmesini sağlamaya çalışan bu reklamlar, farklı yöntemlerle kişileri hedef alıyor.
Bazı sahte reklamlarda risksiz ve yüksek kazançlı kripto para yatırımları vaat edilirken bazılarında bankaların müşteri destek hizmetleri taklit ediliyor. Büyük ödüller ve para kazanma fırsatları sunan ilanların yanı sıra cihazlara virüs bulaştığını öne süren sahte güvenlik uyarıları da kullanılıyor.
Sansasyonel haber başlıklarıyla kullanıcıların merakını uyandıran reklamlar da dolandırıcılık yöntemleri arasında yer alıyor. Bu tür reklamlara tıklamak, kullanıcıları zararlı internet sitelerine yönlendirebiliyor veya farkında olmadan kötü amaçlı yazılım indirmelerine neden olabiliyor.
Sahte reklamları ele veren işaretler
Bazı dolandırıcılık reklamları doğrudan kullanıcıların parasını hedefliyor. Var olmayan ürünlerin satışı, hayalî yatırım planları ve sahte ücret talepleri bu yöntemler arasında bulunuyor. Reklamlarda paylaşılan telefon numaraları da risk oluşturabiliyor. Bu numaralar aracılığıyla kullanıcılar, kişisel ve finansal bilgilerini ele geçirmeye çalışan dolandırıcı çağrı merkezlerine yönlendirilebiliyor.
ESET, kullanıcıların şüpheli reklamları ayırt edebilmesi için bazı uyarı işaretlerine dikkat çekiyor:
- Acele ettiren ifadeler: Hemen karar verilmesini isteyen ve zaman baskısı oluşturan mesajlar.
- Gerçek dışı fırsatlar: Kaçırılmaması gerektiği söylenen, kısa süreli ve gerçek olamayacak kadar cazip teklifler.
- Kişisel bilgi talepleri: Ad, telefon numarası, e-posta ve ev adresi gibi bilgilerin istenmesi.
- Şüpheli telefon numaraları: Reklam üzerinden arama yapılması istenen ve kullanıcıyı dolandırıcı çağrı merkezlerine yönlendirebilecek numaralar.
- Yazılım indirme baskısı: Cihazdaki bir sorunu çözme bahanesiyle program indirilmesinin istenmesi.
- Sansasyonel başlıklar: Merak uyandırarak kullanıcıları bağlantılara tıklamaya yönelten içerikler.
- Ünlü isimlerin kullanılması: Özellikle deepfake teknolojisiyle oluşturulan sahte ünlü destekleri ve yatırım tanıtımları.
Sahte reklama tıklayanlar ne yapmalı?
Şüpheli bir reklama tıkladıktan sonra bilgi paylaşan, ödeme yapan veya cihazına dosya indiren kullanıcıların hızlı hareket etmesi gerekiyor. ESET, böyle bir durumla karşılaşanların öncelikle dolandırıcılardan gelen mesajlara yanıt vermemelerini ve hesaplarını şüpheli işlemlere karşı takip etmelerini öneriyor.
Banka veya kart bilgilerinin paylaşılması ya da ödeme yapılması hâlinde vakit kaybetmeden bankayla veya kart sağlayıcısıyla iletişime geçilmesi gerekiyor. Banka, inceleme sürecinde kartı veya hesabı geçici olarak dondurabiliyor.
Parolaların paylaşılması durumunda ilgili hesapların şifrelerinin hemen değiştirilmesi ve aynı parolanın kullanıldığı diğer hesapların da güvenceye alınması önem taşıyor. Ayrıca iki faktörlü kimlik doğrulamanın etkinleştirilmesi ve güçlü, birbirinden farklı parolalar kullanılması tavsiye ediliyor.
Reklam üzerinden herhangi bir dosya indirildiyse güvenilir bir güvenlik yazılımıyla cihazın taranması, işletim sisteminin ve uygulamaların güncel tutulması gerekiyor.
Dolandırıcılık kanıtlarını saklayın
Dolandırıcılık girişimiyle ilgili reklamların, internet adreslerinin, ekran görüntülerinin, mesajların, e-postaların ve ödeme kayıtlarının saklanması da önem taşıyor. Dolandırıcılarla yapılan yazışmaların korunması, gerektiğinde geri ödeme talebinde bulunulmasına yardımcı olabiliyor.
Son olarak şüpheli reklamların, yayımlandıkları sosyal medya platformlarının bildirim araçları kullanılarak şikâyet edilmesi ve dolandırıcılık girişiminin ilgili yetkililere iletilmesi gerekiyor.
