İzmir Ekonomi Üniversitesi (İEÜ) Mimarlık Bölümü Araştırma Görevlisi Ali Rıza Bayrak, İzmir’deki gecekondu mahallelerinin geçmişini ve bu mahallelerde yaşayan insanların hikâyelerini anlattığı “Bir Gecede Kondular” adlı belgeseliyle ödüle layık görüldü. Gültepe ve Çimentepe mahallelerinde gerçekleştirilen çekimlerle hazırlanan 45 dakikalık film, 20’nci İstanbul Uluslararası Mimarlık ve Kent Filmleri Festivali’nde Sami Yılmaztürk Özel Ödülü’nü kazandı.
Yaklaşık bir yıllık çalışmanın ürünü olan belgesel, göçle şekillenen yaşamları, mahalle kültürünü ve İzmir’in kent hafızasındaki değişimi konu alıyor. Bayrak, kendi çizimlerini ve el çizimi dijital animasyonları kullanarak gecekonduların 50 yılı aşkın dönüşümünü beyaz perdeye taşıdı.
Gültepe ve Çimentepe’de çekildi
Yönetmenliğini Ali Rıza Bayrak’ın üstlendiği belgeselin çekimleri ağırlıklı olarak İzmir’in Gültepe ve Çimentepe mahallelerinde gerçekleştirildi. Mahallelerdeki dayanışmayı, insanların kentte kendilerine bir yaşam kurma çabasını ve zaman içinde değişen yaşam biçimlerini ele alan film, mimarlığı yalnızca fiziksel yapılar üzerinden değil, toplumsal yaşam üzerinden de değerlendiriyor.
Belgeselin kurgusu, İEÜ İletişim Fakültesi Sinema ve Dijital Medya Bölümü 2026 mezunu Yağmur Canpolat ile birlikte tamamlandı.
“Toplumsal hafıza belgelendi”
Belgeselinin ödül kazanmasından mutluluk duyduğunu ifade eden Ali Rıza Bayrak, çalışmasının temel amacının gecekonduların ardındaki insan hikâyelerini görünür kılmak olduğunu söyledi.
Bayrak, belgeselin ortaya çıkış amacını şu sözlerle anlattı:
"Belgeseli hazırlarken amacım, yalnızca bir yapılaşma biçimini anlatmak değil, o yapıların ardında biriken insan hikayelerine, umutlara, zorluklara ve yaşam mücadelelerine görünürlük kazandırmaktı. Gecekondulara baktığımızda çoğu zaman fiziksel bir yapı görüyoruz. Oysa bu yapıların her biri, yeni bir yaşam kurmak isteyen insanların hayallerini ve emeklerini de taşıyor. Zaman içinde mahallelerle birlikte yalnızca kent dokusu değil, o mahallelere ait anılar ve yaşam biçimleri de dönüşüyor. Bu belgesel, giderek kaybolan bu toplumsal hafızayı bugünün metotları ile belgeleme amacı taşıyor. Mimarlığın yalnızca yapılar tasarlamakla sınırlı olmadığına; insanı, toplumu ve yaşadığımız çevreyi anlamak gibi önemli bir sorumluluk taşıdığına inanıyorum. Bu ödülü, kentimizin hafızasında iz bırakan ve yaşam mücadeleleriyle filme ilham veren tüm insanlara ithaf ediyorum" diye konuştu.
