Türkiye’de tütün kullanımı yeniden artış gösterirken toplam nüfustaki oran yüzde 30 seviyelerine ulaştı. Ege Üniversitesinde düzenlenen sempozyumda, geleneksel sigaranın yanı sıra elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin riskleri ile bağımlılıkla mücadelede dijital yöntemler ele alındı.

Türkiye’de tütün kullanımı yeniden yükselişte

++Prof. Dr. Görkem Yararbaş

Bornova Kaymakamlığı tarafından, Ege Üniversitesi (EÜ) ev sahipliğinde “Sınırlarını Çiz Geleceğini Koru” mottosuyla düzenlenen 2. Bornova Bağımlılık Farkındalık Sempozyumu kapsamında tütün bağımlılığı paneli gerçekleştirildi. Oturumun moderatörlüğünü EÜ Madde Bağımlılığı, Toksikoloji ve İlaç Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Görkem Yararbaş üstlendi.

Panelde konuşan EÜ Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hür Hassoy, “Türkiye’de Tütün Kullanımı ve Belirleyicileri” başlıklı sunumunda tütün kullanımının sosyoekonomik boyutuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

EÜTF Kalp ve Damar Cerrahisi Kliniği yenilendi
EÜTF Kalp ve Damar Cerrahisi Kliniği yenilendi
İçeriği Görüntüle

Tütün kullanımının dünya genelinde her yıl 7 milyondan fazla kişinin hayatını kaybetmesine neden olduğunu belirten Hassoy, Türkiye’de 2014 yılından itibaren tütün kullanımının yeniden yükselişe geçtiğini ifade etti.

Ülkedeki tütün kullanım oranının toplam nüfusta yaklaşık yüzde 30'a ulaştığını aktaran Hassoy, neredeyse her iki erkekten birinin ve her beş kadından birinin sigara kullandığını söyledi.

Lopez'in Dört Aşamalı Tütün Epidemisi Modeli'ne göre Türkiye'nin ikinci aşamanın sonunda bulunduğunu belirten Hassoy, 40 yaş üzerindeki kadınlarda eğitim ve refah düzeyi yüksek grupların 3 ila 7 kat daha fazla risk taşıdığına dikkat çekti.

Yeni nesil ürünler bağımlılığı farklı biçimde sürdürüyor

Panelin moderatörlüğünü de üstlenen Prof. Dr. Görkem Yararbaş, “Tütün Kullanımında Güncel Eğilimler” başlıklı sunumunda elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin etkilerini değerlendirdi.

Yeni nesil nikotin ürünlerinin sigarayı bırakma yöntemi olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Yararbaş, bu ürünlerin farklı bir bağımlılık katmanı oluşturduğunu ve ikili kullanım döngüsünü beraberinde getirdiğini belirtti.

Nikotin bağımlılığının sürekliliğine dikkat çeken Yararbaş, konuyla ilgili şu ifadeleri kullandı:

“Yarı ömrü yaklaşık 35 dakika olan ve beyinde sürekli 'ilaç arama davranışını' tetikleyen nikotin; 'duman, kül, koku yok' söylemleriyle sunulan bu yeni nesil ürünlerle bağımlılığı farklı formlarda sürdürüyor. Özellikle gençleri hedef alan tatlı aromalar ve taşınabilir yapılar bu ürünleri cazip kılarken; okullarda bile kolayca gizlenebilen bu ürünler gerçek sigaraya geçiş için kapı aralıyor, nargile kafeler ve bu cihazlar ise gençleri farklı maddelerin kullanımına zemin hazırlayan tehlikeli sosyal temaslara açık hale getiriyor. Sigaraya kıyasla daha düşük sıcaklıkta ısıtılmaları toplumda yanıltıcı bir 'zararsızlık' algısı oluştursa da azaltılmış emisyon kanıtlanmış bir güvenlik anlamına gelmiyor; üstelik her iki ürün grubu için de pasif içicilik ve ciddi akciğer hasarları riski bulunuyor”

Bağımlılıkla mücadelede dijital yöntemler

Panelin son konuşmacısı EÜ Madde Bağımlılığı, Toksikoloji ve İlaç Bilimleri Enstitüsü Öğr. Gör. Dr. İnci Derya Yücel oldu. “Tütün Kullanımına Yönelik Yenilikçi Müdahaleler” başlıklı sunumunda dijital teknolojilerin bağımlılıkla mücadeledeki rolünü anlattı.

Mobil uygulamaların, sigara içme isteğinin arttığı anlarda kişilere destek sunabileceğini belirten Yücel, dijital araçların bireylerin davranış değişikliği sürecini kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Değişim sürecinde yalnızca bilgi vermenin ye

++++Prof. Dr. Yararbaş “Yeni Nesil Ürünler Bırakma Yöntemi Değil, Yeni Bir Bağımlılık Katmanıdır” (1 (8)terli olmadığını vurgulayan Yücel, kişiye özel içeriklerin, oyunlaştırmanın, aşamalı görevlerin ve ilerleme göstergelerinin önemine değindi.

Dijital programlara etkileşimli senaryolar ve psikolojik beceri egzersizlerinin eklenmesinin sürecin başarısını artırabileceğini belirten Yücel, şöyle konuştu:

“Gece yatağa yattığında sigara içme isteği artan bir kişiye mobil uygulamalar asenkron erişimle tam o anda bildirimler göndererek destek olabilir; çünkü insan doğası gereği konfor alanında kalmak isteyebilir ve değişime direnç gösterebilir. Kişi ne yapmaması gerektiğini bilse de yerine ne koyacağını bilemeyebilir; bu noktada dijital araçlar kişinin kendine yeni ve sağlıklı bir odak noktası yani yeni bir hikaye oluşturmasını kolaylaştırır. Değişim direncini kırmak için sadece bilgi yeterli değildir, farkındalık geliştirmek gerekir. Bu nedenle kişiye özel ve tedavi planıyla tam uyumlu içerikler hazırlanmalı; oyunlaştırma, pekiştireçler, aşamalı görevler ve ilerleme göstergeleriyle süreç daha eğlenceli ve içselleştirilebilir hale getirilmelidir. Kişi keyif aldığı bir süreci daha kolay takip eder; etkileşimli senaryolar ve psikolojik beceri egzersizlerinin dijital programlara entegre edilmesi de değişim sürecinin başarısını önemli ölçüde artırmaktadır”

Sempozyum kapsamındaki panel, Bornova İlçe Sağlık Müdürü Dr. Vahap Tevfik Oğuz'un konuşmacılara katkılarından dolayı plaket takdim etmesiyle sona erdi.

Kaynak: Basın Bülteni