Anadolu'nun köklü geleneklerinden biri olan ipek böcekçiliği ve geleneksel ipek dokumacılığı, günümüzde yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Ödemiş'te nesillerdir bu mesleği sürdüren ustalardan Emin Sevgel, artan üretim maliyetleri, ucuz ithal kumaşlar ve yeni çırakların yetişmemesi nedeniyle zanaatın geleceğinden endişe duyuyor. Tüm zorluklara rağmen tezgahının başından ayrılmayan Sevgel, el emeği ipek dokumacılığını yaşatmaya çalışıyor.
İpekten kumaşa uzanan 45 günlük emek
İpek dokumacılığının büyük sabır ve ustalık gerektirdiğini belirten Emin Sevgel, üretim sürecinin dut yapraklarıyla başladığını anlattı.
İpek böceklerinin beslenmesinin tamamen dut yaprağına dayandığını ifade eden Sevgel, yaklaşık 45 günlük bakım sürecinin ardından böceklerin koza sarmaya başladığını söyledi. Kozaların hazırlanmasının ardından ipeğin kumaşa dönüşmesi için geleneksel yöntemlerin uygulandığını belirten Sevgel, süreci şu sözlerle anlattı:
"İpek böceğinin beslenmesi tamamen dut yaprağına dayanıyor ve yaklaşık 45 günlük bir bakım sürecinin ardından koza sarmaya başlıyorlar. Kozaların sarılmasından sonra ipeğin kumaşa dönüşmesi ise zeytinyağlı sabunlarla yapılan geleneksel kaynatma ve özenli dokuma süreçleriyle, günlerce süren büyük bir sabır ve ustalık gerektiriyor"
Ucuz ithal kumaşlar geleneksel üretimi zorluyor
Fabrikasyon üretim ve ithal ürünlerin geleneksel ipek dokumacılığını olumsuz etkilediğine dikkat çeken Sevgel, özellikle yurtdışından gelen ucuz ve kalitesiz kumaşların sektöre büyük zarar verdiğini dile getirdi.
Piyasada ipek olmadığı halde ipek adıyla satılan kumaşların hem üreticileri hem de tüketicileri mağdur ettiğini belirten Sevgel, gerçek ipeğin çakmak testiyle ayırt edilebileceğini ifade etti. Gerçek ipeğin yakıldığında saç teli kokusu verdiğini ve ele yapışmadığını söyledi.
Üretimi tehdit eden bir diğer sorunun ise tarımsal ilaçlar olduğunu belirten Sevgel, yol kenarlarındaki dut ağaçlarına uygulanan zirai ilaçların hassas yapıya sahip ipek böceklerine zarar verdiğine dikkat çekti.
Sevgel, yetkililerden ve yerel yönetimlerden yalnızca koza üretimine değil, kumaş üretimine ve zanaatkârlara da destek verilmesini beklediklerini ifade etti.
"Bu meslek biraz hastalık, içine girince çıkamıyorsun"
Günde 12-13 saatini tezgah başında geçirdiğini belirten Emin Sevgel, maddi kazancın giderek azalmasına rağmen mesleğini sürdürmekten vazgeçmediğini söyledi. Zanaata duyduğu bağlılığı anlatan Sevgel, şöyle konuştu:
"Bu meslek biraz hastalık, içine girince çıkamıyorsun. Maddi kazanç çok geride kaldı ancak mesleğe olan tutku nedeniyle bu tezgahları bırakamadık. Aralarımızdan yetişen yeni nesil çırakların olmaması ise unutulmaya yüz tutmuş bu geleneksel zanaatın geleceği adına en büyük endişe kaynağımızı oluşturuyor. Tarihi değerlerin ve el emeği göz nuru Ödemiş ipeğinin hafızalardan silinmemesi için hem gençlerin bu zanaata yönlendirilmesi hem de yerel kültür mirasına sahip çıkılması gerekiyor" dedi.
