Yeni düzenlemeye göre, bir işçinin uzaktan çalıştırılabilmesi için işverenle yazılı sözleşme imzalanması zorunlu hale gelirken; internet, elektrik ve su gibi zorunlu giderlerin karşılanma usulleri de bu sözleşmenin temel taşını oluşturuyor.
Sözleşme Olmadan Uzaktan Çalışma Yapılamayacak
Yönetmelik uyarınca, uzaktan çalışmaya ilişkin iş sözleşmelerinin mutlak suretle yazılı yapılması gerekiyor. Bu metinde; işin tanımı, süresi, yeri ve ücretin yanı sıra işverenle kurulacak iletişimin şekli gibi detayların yer alması şart. İşçi işe ilk kez alınırken doğrudan bu modelle başlayabileceği gibi, halihazırda ofiste çalışan bir personel de tarafların karşılıklı rızasıyla uzaktan çalışmaya geçebilecek. Bu durumda mevcut sözleşme, "uzaktan çalışma sözleşmesi"ne dönüştürülecek.
Ekipman ve Masraflar Kimin Sorumluluğunda?
İş sözleşmesinde aksine bir madde yer almadığı sürece, hizmet üretimi için gereken her türlü malzeme ve iş aracı işveren tarafından karşılanacak. İşveren tarafından sağlanan bilgisayar, telefon veya diğer donanımlar işçiye zimmetlenecek ve bu araçların teslim tarihindeki bedellerini gösteren bir liste yazılı olarak işçiye sunulacak.
En kritik noktalardan birini ise "zorunlu giderler" oluşturuyor. İşin yerine getirilmesiyle doğrudan ilgili olan enerji, su ve haberleşme gibi maliyetlerin nasıl tespit edileceği ve işveren tarafından ne şekilde karşılanacağı sözleşmede açıkça belirtilmek zorunda. Türkiye henüz ILO’nun 177 Sayılı Evde Çalışma Sözleşmesi’ni onaylamamış olsa da, ilgili tavsiye kararları uyarınca bu giderlerin işverenden talep edilmesinin önü açık bırakılıyor.
Çalışma Saatleri ve Fazla Mesai Kuralları
Uzaktan çalışmada mesai saatleri yine İş Kanunu’ndaki sınırlamalara tabi olacak. Çalışma zaman aralığı sözleşmede netleştirilecek; ancak işveren tarafından talep edilen fazla çalışmaların geçerli olabilmesi için işçinin yazılı onayı gerekecek. İş sağlığı ve güvenliği konusunda da işverenin sorumluluğu devam ediyor. İşveren, uzaktan çalışan personeline gerekli eğitimi vermek ve ekipman güvenliğini sağlamakla yükümlü kılınıyor.
Dönüş Talebi ve Zorunlu Haller
Uzaktan çalışmaya geçen bir işçi, dilediği takdirde tekrar iş yerinde çalışmak için yazılı talepte bulunabilecek. İşveren bu talebi öncelikli olarak değerlendirmekle yükümlü tutuluyor. Öte yandan, pandemi gibi "zorlayıcı nedenlerle" iş yerinin tamamında uzaktan çalışmaya geçilmesi durumunda, işçinin bireysel onayı aranmaksızın bu model uygulanabilecek. Tehlikeli kimyasal veya radyoaktif maddelerle yapılan işler ise uzaktan çalışma kapsamı dışında tutuldu.
