28 Temmuz Dünya Hepatit Günü kapsamında açıklamalarda bulunan Liv Hospital Ulus Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Binnur Pınarbaşı, viral hepatitlerin günümüzde hâlâ önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ettiğini belirterek, erken tanı, aşılama ve tedavinin siroz ile karaciğer kanserini büyük ölçüde önleyebildiğine dikkat çekti.
Dünya Sağlık Örgütü tarafından her yıl 28 Temmuz'un Dünya Hepatit Günü olarak kutlandığını hatırlatan Prof. Dr. Binnur Pınarbaşı, bu tarihin Hepatit B virüsünü keşfeden ve aşısını geliştiren Nobel ödüllü bilim insanı Dr. Baruch Samuel Blumberg'in doğum günü anısına belirlendiğini ifade etti.
Viral hepatitler önlenebilir ve tedavi edilebilir
Viral hepatitlerin A, B, C, D ve E olmak üzere beş ana tipten oluştuğunu belirten Prof. Dr. Pınarbaşı, hastalıklara karşı etkili korunma, tanı ve tedavi yöntemlerinin bulunduğunu söyledi.
"Bugün elimizde viral hepatitleri önlemek, tanı koymak ve tedavi etmek için gerekli tüm olanaklar mevcut. Buna rağmen milyonlarca kişi hastalığını bilmiyor ve tedaviye ulaşamıyor. Oysa erken tanı sayesinde karaciğer sirozu ve karaciğer kanseri gelişimini önlemek mümkündür."
Her yıl 1,3 milyon kişi yaşamını yitiriyor
2024 yılı verilerine işaret eden Prof. Dr. Pınarbaşı, dünya genelinde yaklaşık 287 milyon kişinin hepatit B ve hepatit C enfeksiyonuyla yaşadığını belirtti.
"2024 yılı verilerine dikkat çeken Prof. Dr. Binnur Pınarbaşı, 'Dünyada yaklaşık 287 milyon kişi hepatit B ve hepatit C enfeksiyonu ile yaşamaktadır. Her yıl yaklaşık 1,3 milyon kişi bu iki virüsün neden olduğu siroz ve karaciğer kanseri nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Ülkemizde de her yıl yaklaşık 15-20 bin kişi hepatit B ve C ilişkili siroz ve karaciğer kanseri nedeniyle yaşamını yitiriyor' diye konuştu."
Hepatit A ileri yaşlarda ağır seyredebilir
Hepatit A'nın kirlenmiş su ve gıdalar yoluyla bulaştığını belirten Prof. Dr. Pınarbaşı, hastalığın özellikle hijyen koşullarının yetersiz olduğu bölgelerde salgınlara neden olabileceğini ifade etti.
"Hijyen koşullarının yetersiz olduğu ortamlarda salgınlara yol açabilen hepatit A, çocukluk çağında hafif geçirilse de ileri yaşlarda ağır karaciğer hastalığına ve hatta ölümlere neden olabilmektedir."
Kişisel eşyaların ortak kullanımı risk oluşturuyor
Hepatit B ve C'nin bulaş yollarına da değinen Prof. Dr. Pınarbaşı, enfekte kan ve kan ürünlerinin yanı sıra steril olmayan tıbbi işlemler ile kişisel eşyaların ortak kullanımının da önemli riskler taşıdığını söyledi.
"Enfekte kan ve kan ürünleri, steril olmayan cerrahi veya diş hekimliği işlemleri, ortak enjektör kullanımı, tıraş bıçağı, diş fırçası ve manikür seti gibi kişisel eşyaların paylaşılması, steril olmayan dövme ve piercing uygulamaları, anneden bebeğe geçiş ve korunmasız cinsel ilişki önemli bulaş yollarıdır."
Hepatit B aşıyla önlenebiliyor
Korunmada aşının önemine dikkat çeken Prof. Dr. Pınarbaşı, Hepatit B'ye karşı güvenilir ve etkili aşıların bulunduğunu vurguladı.
"Hepatit B için son derece güvenilir ve etkili aşılar bulunmaktadır. Ülkemizde risk grupları ile çocuklara Hepatit A ve Hepatit B aşıları ücretsiz uygulanmaktadır. Hepatit D'den korunmanın da en etkili yolu hepatit B aşısıdır."
Hepatit C'de başarılı tedavi dönemi
Tedavi seçeneklerinin geldiği noktaya değinen Prof. Dr. Pınarbaşı, özellikle hepatit C'de yüksek başarı oranlarına ulaşıldığını belirtti.
"Hepatit C tedavisi tıp tarihinin en başarılı öykülerinden biridir. Günümüzde 2-3 ay süreyle ağızdan kullanılan ilaçlarla virüs tamamen ortadan kaldırılabilmekte ve hastaların büyük bölümünde kalıcı iyileşme sağlanabilmektedir. Hepatit B için de hastalığı kontrol altında tutan güçlü antiviral ilaçlarımız bulunmaktadır."
Taşıyıcıların büyük bölümü hastalığını bilmiyor
Türkiye'deki hepatit yüküne ilişkin bilgi veren Prof. Dr. Pınarbaşı, çok sayıda kişinin enfeksiyon taşıdığının farkında olmadığını söyledi.
"Türkiye'de yaklaşık 2,5 milyon hepatit B ve 250 bin hepatit C hastası bulunmaktadır. Ne yazık ki viral hepatitli hastaların en az yüzde 80'i enfeksiyon taşıdığını bilmiyor. Bu kişiler hem siroz ve karaciğer kanseri açısından risk altında hem de farkında olmadan hastalığın bulaşmasına neden olabiliyor."
2040 için dikkat çeken uyarı
Toplumdaki farkındalığın yeterli düzeyde olmadığını ifade eden Prof. Dr. Pınarbaşı, gerekli adımların atılmaması halinde hepatite bağlı ölümlerin daha da artabileceğini söyledi.
"İnsanların en az yarısı hepatit B ve C'nin karaciğer kanserinin en önemli nedenlerinden biri olduğunu bilmiyor. Gerekli önlemler alınmadığı takdirde 2040 yılında hepatit B ve C'ye bağlı ölümler HIV, sıtma ve tüberküloza bağlı toplam ölüm sayısını aşacaktır."
"Herkes en az bir kez hepatit B ve C testini yaptırmalı"
2026 Dünya Hepatit Günü temasının "Hepatit: Engelleri birlikte ortadan kaldıralım" olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Binnur Pınarbaşı, erken tanının hayati önem taşıdığını vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:
"Ülkemizde viral hepatitlerin tanı ve tedavisine ulaşmak oldukça kolaydır. Özellikle erişkin bireylerin en az bir kez hepatit B ve hepatit C testlerini yaptırmalarını öneriyoruz. Test sonucu pozitif olan kişilerin vakit kaybetmeden uzman hekime başvurmaları gerekir. Erken tanı ve tedavi hayat kurtarır; siroz ve karaciğer kanseri gelişimini önler. Hepatitlerden korunma ve tedavideki engelleri hep birlikte ortadan kaldırabiliriz."
