Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Dilek Leyla Mamçu, hastalığın özellikle riskli alanlarda toz solunmasıyla bulaşma ihtimalinin arttığını belirtiyor.
“Dünya genelinde görülebilen bir enfeksiyon”
Hantavirüsün küresel ölçekte görülebildiğini vurgulayan uzmanlar, yıllık vaka sayısının ortalama 30 bin olduğunu ifade ediyor.
“Hantavirüs enfeksiyonları tüm dünyada görülebilir. Yıllık vaka sayısı ortalama 30 bindir.”
Hastalık, insanlarda iki farklı klinik tabloyla seyredebiliyor: Renal Sendromla Seyreden Kanamalı Ateş (RSHA) ve Kardiyopulmoner Sendrom (HKPS). Türkiye’de ise şimdiye kadar RSHA vakalarının görüldüğü aktarılıyor.
Bulaşın en önemli yolu: Kirli tozların solunması
Uzmanlara göre Hantavirüsün en sık bulaş yolu, kemirgen idrarı ve salgılarıyla kirlenmiş tozların solunması.
“Kemirgenlerin idrar ve salgılarıyla kirlenmiş tozların solunması temel bulaş yoludur. Bununla birlikte kemirgen idrarıyla kirlenmiş gıdaların tüketilmesi, kemirgen ısırıkları veya çıkarılarının ciltteki açık yaralara temas etmesiyle de bulaş görülebilir. İnsandan insana bulaşma sadece bir tek tür Hantavirüs’te gösterilmiştir.”
Kuluçka süresi 2–4 hafta olarak bilinen hastalık; ateş, baş ağrısı, kas ağrısı, bulantı ve kusma gibi belirtilerle başlayabiliyor. İlerleyen süreçte idrar azalması, döküntü ve bazı vakalarda kanama görülebiliyor.
İklim ve insan davranışları etkili
Hastalığın yayılımında çevresel ve davranışsal faktörlerin etkili olduğu belirtiliyor.
“Bu farklılıklar iklim faktörlerine (yağış, sıcaklık), doğal rezervuar olan kemirgen türlerinin coğrafi dağılımına, kemirgen popülasyon dinamiklerine, sosyal gelişmeye ve kemirgen ile insan etkileşimini artıran insan davranışlarına bağlıdır. Farelerin yoğun olduğu havasız ortamlarda enfekte hayvanların salgılarına temas edilmesi veya viral partiküllerin solunması başlıca bulaş yoludur.”
Erken teşhis hayati önem taşıyor
Uzmanlar, erken dönemde sağlık kuruluşuna başvurulmasının önemine dikkat çekiyor.
“Şüpheli vakalarda gözlerde kızarma, döküntü, sırt ve bel ağrısı, tansiyon düşüklüğü ve bilinç değişikliği durumunda bir sağlık kurumuna başvurulmalıdır. Laboratuvar testleri ve PCR ile kolayca tanı konur.”
Riskli alanlarda dikkat çağrısı
Korunmada en önemli adımın kemirgenlerle teması önlemek olduğu vurgulanıyor. Özellikle bodrum, çatı, kiler ve ahır gibi alanlarda toz kaldıracak işlemlerden kaçınılması gerekiyor.
“Ev içinde farelerin bulunması açısından çatı katı, bodrum, kiler, odunluk ve ahır gibi riskli alanların temizliğinden önce yarım saat ortamın havalandırılması, özellikle süpürme gibi toz kaldıracak yöntemlerden kaçınılması önemlidir. Toz kaldıracak işlemler öncesinde ıslatma, maske takılması, süpürme yerine mümkünse çamaşır suyu ile ıslatılmış bezle silme veya yıkama önerilir.
Genel olarak el temizliğine dikkat edilmeli, canlı veya ölü farelere çıplak elle dokunulmamalı, dokunulduğu takdirde eller bol sabunlu su ile yıkanmalı, tuvaletlerde lağım farelerinin evlere ulaşmasını engelleyecek şekilde tek yönlü tuvalet kapağı kullanımı yaygınlaştırılmalı.”
Uzmanlara göre Hantavirüsün spesifik bir tedavisi veya aşısı bulunmuyor; hastalara destekleyici tedavi uygulanıyor. ölüm oranının ise yüzde 1’in altında olduğu belirtiliyor.
