Üretilen 16 virüsün yalnızca bakterileri enfekte ettiği, insanlar açısından herhangi bir tehdit oluşturmadığı belirtilirken, araştırma bilim dünyasında "çok önemli bir dönüm noktası" olarak değerlendirildi.
Science dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, Stanford Üniversitesi, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ve Harvard Üniversitesi'ne bağlı Broad Enstitüsü'nden araştırmacılar, yapay zekadan yararlanarak tamamen işlevsel yeni virüsler tasarladı. Çalışma kapsamında oluşturulan genom tasarımlarının yaklaşık 300'ü kimyasal olarak sentezlenerek laboratuvar ortamında test edildi. Yapılan deneyler sonucunda 16 virüsün yaşayabilir olduğu belirlendi.
Araştırmada geliştirilen virüslerin yalnızca bakterileri enfekte edecek şekilde tasarlandığı ve insanlar için herhangi bir tehdit oluşturmadığı vurgulandı. Böylece bir organizmanın tüm genom haritasının ilk kez yapay zeka tarafından başarıyla tasarlanmış olduğu ifade edildi.
"Dönüm noktası niteliğinde"
Bilim insanları, ulaşılan sonucun hastalıkların tedavisinde yeni bir dönemin başlangıcını oluşturabilecek nitelikte olduğunu belirtti.
Stanford Üniversitesi'nde yardımcı doçent olarak görev yapan Brian Hie, "Bu, üretken yapay zekanın tasarlayabileceği karmaşıklıkta bir sonraki adımdır. Üretken yapay zeka ilk kez eksiksiz bir genom tasarlamak için kullanılıyor" dedi.
Yapay zeka genetik kodlar üzerinde eğitildi
Araştırmada kullanılan yapay zeka teknolojisinin, çalışma prensibi bakımından ChatGPT gibi büyük dil modellerine benzediği aktarıldı. Ancak Evo1 ve Evo2 adı verilen yapay zeka modellerinin kelimeler yerine yaşamın dili olarak tanımlanan genetik dizileri tahmin ettiği belirtildi.
Araştırmacılar, bu modelleri virüsler, bakteriler, bitkiler ve insanlardan elde edilen genetik kodlar üzerinde eğitti. Ardından sistem, yalnızca belirli bakteri türlerini enfekte eden "bakteriyofaj" olarak adlandırılan virüsleri üretecek şekilde geliştirildi.
Stanford Üniversitesi'ndeki ekip, yapay zekanın oluşturduğu tasarımlar arasından en umut vadeden 302 genomu seçerek laboratuvar ortamında sentezledi. Yapılan testlerde bunlardan 16'sının E. coli bakterilerini öldürmede etkili olduğu tespit edildi.
Uzmanlardan güvenlik uyarısı
Araştırmanın ortaya koyduğu bilimsel gelişme büyük ilgi görürken, uzmanlar yapay zeka tarafından tasarlanan virüslerin "acil" güvenlik endişeleri oluşturabileceği uyarısında da bulundu.
Yapay zeka araçlarının günümüzde yeni antibiyotiklerin geliştirilmesinde de kullanıldığı belirtilirken, sıfırdan yeni ve işlevsel bir virüs tasarlamanın buna kıyasla çok daha karmaşık bir süreç olduğu ifade edildi.
