İkinci el araç piyasasında eski ekspertiz raporlarının yapay zeka kullanılarak değiştirilmesi, alıcılar açısından risk oluşturuyor. Araçlardaki kusurların gizlenebildiğini belirten uzmanlar, ilan sitelerindeki raporlara güvenilmemesi ve satın alma öncesinde güncel ekspertiz yaptırılması gerektiğini vurguluyor.
İkinci el araç satışlarında bazı satıcıların eski ekspertiz raporlarını dijital yöntemlerle değiştirdiği belirtiliyor. Motor kusurlarının, boyalı ve değişen parçaların gizlenmesi ya da rapor tarihlerinin güncelmiş gibi gösterilmesi amacıyla yapılan düzenlemeler, araç alıcılarının mağduriyet yaşamasına neden olabiliyor. Bu raporlara güvenerek araç satın alan bazı vatandaşların, kısa süre sonra araçlarıyla yolda kaldığı ve maddi kayıplar yaşadığı ifade ediliyor.
Yapay zeka ekspertizin yerini tutmuyor
Oto ekspertiz merkezi işletmecisi Nihat Peldek, araç satın alacak kişilerin satıcının sunduğu raporla yetinmemesi gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Araçlarını kendileri almadan önce kendi kontrollerini yaptıktan sonra muhakkak bir ekspertize götürsünler. Yapay zeka çok geliştiği için satıcı kötü niyetli olabilir. Oradaki eski ekspertiz raporunu çekip onun görselini hatasız olarak ya da birkaç kusurunu kapatabilecek şekilde yapay zekada yeni bir rapor yaptırıyor. Vatandaş 'Bu güvenilir bir firmada ekspertiz yaptırmış' deyip ekspertize sokmadan aracı satın alabiliyor. Bu da tabii sonradan mağduriyet yaşamalara, araçla yola giderken sorun yaşamalara ve satacakları zaman kendilerine beyan edilen rapor gibi çıkmamasına neden oluyor. Bunlarla ilgili sorunlar yaşıyorlar. Bunların önüne geçmeleri için muhakkak araçlarını almadan önce ekspertiz yaptırmalarını tavsiye ediyoruz. Yapay zekada da raporları yapıyorlar. Millet de bunu hatasız diye alıyor ya da oradaki 1-2 kusurla büyük kusurları gizliyorlar. Bir iki kusuru bırakıyorlar mahsus ki gerçekten çok bir şey yapılmamış gibi görünsün" dedi.
Ekspertiz satın almadan önce yapılmalı
Ekspertiz işleminin uzman kişiler tarafından, araç üzerinde fiziki kontrollerle gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulayan Peldek, araç alınmadan bir gün önce veya mümkünse aynı gün kontrol yaptırılmasını önerdi.
Peldek, ekspertiz işleminin farklı uzmanlık alanlarında çalışan kişiler tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini belirterek şunları söyledi:
"Ekspertizi kendileri almadan önce satıcının bildiği bir şey de olabilir, bilerek sakladığı bir şey de olabilir. Bunu kendileri almadan önce yola çıkacaklarsa muhakkak almadan 1 gün öncesinde ya da aynı gün mümkünse yaptırmalarında yarar var. Tabii ki yapay zeka bir ekspertiz yapamaz. Çünkü burada arkada görüldüğü gibi ekip arkadaşlarımız var. Dükkanımızda 5 kişi çalışıyor. Bunların hepsi kaporta ustası, mekanik ustası, airbaglere bakan, kilometre ve bilgisayar işiyle ilgilenen arkadaşlarımız, hepsi farklı kişiler" ifadelerini kullandı.
Hasar ve kilometre kayıtları incelenmeli
İkinci el araç alırken yalnızca ekspertiz raporuna değil, aracın geçmişine ilişkin kayıtlara da dikkat edilmesi gerekiyor. Peldek, alıcıların aracın hasar geçmişini, değişen parçalarını ve kilometre bilgilerini kontrol ettirmesi gerektiğini söyledi.
Bakım kayıtlarının ve faturaların da incelenmesi gerektiğini belirten Peldek, servis geçmişinde de sahtecilik yapılabileceğine dikkat çekti. Aracın bakımlarının yetkili serviste mi yoksa özel serviste mi yapıldığı, son bakım tarihi ve işlemlere ilişkin belgelerin bulunup bulunmadığının araştırılmasını önerdi.
Peldek, özellikle triger bakımı gibi önemli işlemlerin kayıtlarının doğrulanması gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
"İkinci el araç alırken de muhakkak arabaya gitmeden önce ilk başta mevcut hasarı sordurmaları lazım. Bunları çok cüzi bir miktara yapabiliyorlar. Mevcuttaki hasar kaydı ne kadar? Ondan sonra o hasara bağlı değişen parçaları ve aracın geçmiş kilometresini kontrol ettirmeliler. Aracın bakımları nerede yapılmış? Yetkili servislerde mi yapılmış, özel servislerde mi yapılmış? En son bakımı ne zaman yapılmış? Bunlarla ilgili kayıtlar, faturalar var mı? Çünkü nasıl ekspertiz raporunda sahtecilik yapıyorlarsa bakımlarla ilgili de sahtecilikler yapabiliyorlar. Adam oradan eline bir defter almış, kilometrelerini değiştiriyor. Ben bu kilometrede bakım yaptırdım diyor. Örnek veriyorum arabada triger bakımı biliyorsunuz önemli. Bunu da alıcılarımız kanmış olabiliyor. Faturalı bir şekilde bakımların nereden yapıldığı sorgulanmalı. Araç daha önce kimdeymiş, kaç el değiştirmiş, yedek anahtarı duruyor mu, hasar kaydı var mı, bakımları, tramer ve kilometre sorguları muhakkak yapılmalı" şeklinde konuştu.
Kışlık bakım ve antifriz kontrolü de önemli
Araç satın alırken mevsimsel bakımların ve kullanılan parçaların durumunun da gözden geçirilmesi gerektiğini belirten Peldek, kışlık lastik, antifriz, motor yağı ve kayışların kontrol edilmesini önerdi.
Antifrizin sonradan eklenmesinin bazı araçlarda su kaçaklarına yol açabileceğini ve bunun motorun hararet yapmasına neden olabileceğini ifade eden Peldek, bakım işlemlerinin doğru ürünlerle ve uzman kişiler tarafından gerçekleştirilmesinin önemini vurguladı.
Peldek, araç alacaklara yönelik önerilerini şu sözlerle tamamladı:
"Araçlarımızın bakımlarının da yeni yapılmış olmasına dikkat edilmesi lazım. Biz İzmir'deyiz ama diğer illerde kışlık lastik uygulaması var. Kışlık lastikleri var mı, bakımları yapıldı mı, antifriz var mı? Geçmişte antifriz var mıydı? Biliyorsunuz arabaya sonradan antifriz koyulduğunda daha sonraki o kireçle tıkanmış olan yerleri açıp su kaçaklarına sebebi olabilir. Bu da aracınız yolda giderken hararet yapmasına sebebiyet verebilir. O yüzden araç bakımlı mı, nerede yapılmış, antifrizi tam yapılmış mı, doğru antifriz, doğru yağ ve doğru kayış kullanılmış mı, doğru ellerde mi yapılmış? Bunlar çok önemli. Kullanıcılara şöyle bir öneride bulunabiliriz: Alacakları araçların bakımlarını kontrol etsinler. Bakımları tam teşekküllü şekilde düzgün ve doğru hususlarda yapılmış mı baksınlar. İkinci olarak da araçlarını almadan önce güncel ekspertiz muhakkak yaptırsınlar. Dediğim gibi sahte raporlar olabiliyor, yapay zeka ile yapılmış olabiliyor. Kendi güvendikleri bildikleri firmalarda detaylı şekilde ekspertiz yapmalarını tavsiye ederiz. İlan sitelerindeki ekspertiz raporları yeni de olsa eski de olsa bunlara güvenmemelerini, aracı satın alırken muhakkak yeni bir eksper yaptırmalarını tavsiye ederiz."
